تبلیغات
کد خبر: ۲۸۴۴۱۱

کارشناسان برجسته اقتصادی بررسی می کنند:

آیا سیف از پس استقلال بانک مرکزی بر می آید؟

سیف قبل از اینکه به بانک مرکزی بیاید، بر استقلال بانک مرکزی تاکیدی ویژه داشت. حسن روحانی نیز در تبلیغات انتخاباتی خود به بحثاستقلال بانک مرکزی توجه خاصی نشان داده بود.

آیا سیف از پس استقلال بانک مرکزی بر می آید؟
گروه اقتصادی:

بانک مرکزی تنها نهادی است که می‌تواند اسکناس را لقمه کرده و راحت آن را در دهان دولت بگذارد، بدون اینکه از کسی مالیات گرفته شود. دولتی که وقتی می بیند پول را راحت به اقتصاد تزریق می کند، همه برایش کف می‌زنند و وقتی مالیات بگیرد همه به او اخم می‌کنند، حالا نهادی را در کنار دست خود دارد که برایش پول چاپ می کند بدون آنکه کسی مالیات دهد. پس به یمن همراهی بانک مرکزی با دولت، شیرینی بهره‌مندی از پول در کام همه چشانده می‌شود بدون آنکه تلخی پرداخت مالیات کام آنان را تلخ کند.

به گزارشافکارنیوز، سابقه ولی‌الله سیف پر است از حضور در مناصب بالای بانکی و هیات‌مدیره بانک‌های مختلف دولتی و خصوصی. او سکان مهم‌ترین نهاد پولی کشور را در حالی در دست گرفته که تورم از مرز ۴۰ درصد گذشته و رشد نقدینگی سرعتی غیرقابل مهار پیدا کرده است. او قبل از اینکه به بانک مرکزی بیاید، بر استقلال بانک مرکزی تاکیدی ویژه داشت. حسن روحانی نیز در تبلیغات انتخاباتی خود به بحثاستقلال بانک مرکزی توجه خاصی نشان داده بود.

در حال حاضر بانک مرکزی کشورهایی زلاند نو، شیلی، ترکیه یا چک از مستقل‌ترین بانک‌های مرکزی دنیا هستند. آنها متوجه شده‌اند که در واقع غصه تامین منابع مالی دولت را نباید بخورند. اما آیا این موضوع در ایران هم رخ خواهد.

بانک مرکزی زیرنظر مجلس باشد
در همین زمینه محمد خوش چهره، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران و نماینده سابق مجلس، می گوید: «بحثاستقلال بانک مرکزی بحثجدیدی نیست. معمولا زمانی که دولت ها چه روی منابع ریالی موجود در بانک ها و چه روی منابع ارزی آنها طمع بیشتری داشتند این بحثقوی تر مطرح شده است.»

به عقیده این کارشناس اقتصادی: «از کارکردهای هر دولت این است که خودش را کارآمدتر و موفق تر نشان دهد و این موفقیت و کارآمدی عموما با این بحثمطرح می شود که دولت هزینه های زیادتری را در امور زیربنایی و رفاهی انجام داده باشد. منابع این هزینه ها در اقتصاد ایران عمدتا از نفت تامین می شود و نفت هم درآمد ارزی آن به خزانه داری بانک مرکزی واریز شده، ازآنجا تبدیل شده به منابع ریالی و فروش.»

خوش چهره با اشاره به اینکه «اشکال کار عمدتا این است که برخی دولت ها به بانک مرکزی به عنوان یک صندوق و قدرت ویژه نگاه می کنند» می گوید: «اگر بحثهای نظارتی و کنترلی نباشد اتفاقاتی می افتد و نمونه اوج آن را در چند سال گذشته شاهدش بودیم. بنابراین بحثاستقلال عمدتا از این جا ناشی می شود که چگونه جلوی فزونخواهی ها را بگیریم.»

نماینده سابق مجلس شورای اسلامی از مسکن مهر به عنوان نمونه ای از تبعات تلخ عدم استقلال بانک مرکزی یاد می کند. او اظهار می دارد: «ما الان شاهدیم به صورت دستوری بر اساس دستور رییس جمهور منابع بانک مرکزی به بانک های کشور به خصوص بانک مسکن برای پروژه غیرکارشناسی شده مسکن مهر و یا سایر بانک های مشابه داده شد و مخاطراتی برای نظام پولی و بانکی پیش آورده است که شاید این مخاطرات در آینده ای نزدیک شدت خود را بیشتر نشان دهد یا در مورد منابع ارزی نیز همینطور.»

خوش چهره اصل تجدیدنظر در وضعیت موجود اصلی را ضروری می داند اما این را هم اضافه می کند که «مدل های موجود بستگی به انکه جایگاه بانک مرکزی در اقتصاد چه باشد متفاوت است. در برخی کشورها رییس بانک مرکزی است که هدایت اقتصاد را بر عهده دارد. به طور مثال در آمریکا وزیر خزانه داری چنین نقشی را دارد یا در برخی کشورها وزیر اقتصاد هدایت را برعهده دارد.»

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، مدل کارآمد استقلال بانک مرکزی در ایران را اینگونه پیشنهاد می دهد: «از مدل های موجود آنهایی که با کشورهای در حال توسعه ای مثل ما تطبیق دارد این است که دولت کماکان یک ابزار قوی را برای اعمال سیاست های ارزی و پولی خود دارد اما انتخاب این افراد مثل هیئت دولت صرفا پیشنهادی است از سوی رییس جمهور و انتخاب آن برعهده مجلس است. در واقع آن شخص باید پاسخگوی مجلس هم باشد و به اصطلاح برکناری و استیضاح شامل آن فرد خواهد شد.»

به باور وی «این مدل بهترین گام در شرایط کنونی است. در واقع رییس بانک مرکزی باید پاسخگوی پارلمان و مجلس باشد در عین حال رییس جمهور نیز انتخاب های خود را پیشنهاد می دهد. این مدل تجربه های قبلی و نوع انفعالی که بانک مرکزی در برابر تصمیمات داشته است را تا اندازه ای می تواند جبران کند.»

از وی در مورد مدل آمریکایی استقلال بانک مرکزی آمریکا می پرسیم. اینکه چگونه علیرغم عدم وجود درآمدهای نفتی سرشار و استقلال بانک مرکزی حجم وسیعی از توسعه اقتصادی و سرمایه گذاری در این کشور اتفاق می افتد. خوش چهره در پاسخ می گوید: «در آمریکا سیستم درآمدی دولت به مالیات وابسته است و مالیات وارد خزانه می شود. در آمریکا چندین برابر درآمد نفتی کشورهای نفت خیز، دولت از مالیات درآمد کسب می کند. مالیات را هم در زمانی می تواند بگیرد که رونق اقتصادی در جریان باشد سیاست های دولت باید به تحرک اقتصاد بینجامد.»

این کارشناس اقتصادی اینگونه بیان می کند: «اقتصاد ما به علت وابستگی به نفت سیاست های دولت متاسفانه در برخی موارد ضدتولید است. نه تنها به تحرک تولید منجر نمی شود بلکه چرخ تولید را نیز از کار می اندازد.»

قانون باید تغییر کند
یکی از بحثهایی که در مورد استقلال بانک مرکزی مطرح می شود، اصلاح ساختار این نهاد پولی است. برخی از معاونت های موجود در وزارت اقتصاد، وابستگی بیشتری بین دولت و بانک مرکزی ایجاد کرده اند. در همین زمینه، علی حسن زاده، کارشناس اقتصادی و عضو پژوهشکده پولی کشور، می گوید: «تا قبل از برنامه توسعه، رییس مجمع بانک مرکزی وزیر اقتصاد و دارایی است. در برنامه چهارم با تغییر قانون، رییس جمهور به عنوان رییس مجمع انتخاب می شود.»

وی می گوید: «بحثاستقلال بانک مرکزی به این معنا نیست که رییس بانک عوض شود. بحثاین است که طبق قانون سیاست های پولی از سیاست های مالی دولت جدا شود یعنی دولت برای تامین کسری بودجه خود بانک مرکزی را تحت فشار نگذارد و از بانک مرکزی بخواهد که دولت را تامین مالی کند.»

به عقیده عضو هیئت علمی پژوهشکده پولی کشور، بانک مرکزی طبق چارچوب و وظایف تعیین شده تثبیت و ثبات قیمت ها را به عنوان وظیف اصلی خود بر عهده دارد و در این مدت هم با استفاده از سیاست های پولی و منفک کردن این نوع سیاست ها از سیاست بودجه ای دولت تقربیا توانسته است گامی در این جهت بردارد.»

وی ابراز امیدواری می کند: «انشاءالله در برنامه های دولت جدید بانک مرکزی به وظیفه اصلی خود بپردازد و زیاد درگیر بحثهایی چون بحثتامین مالی کسری بودجه دولت نشود.».

حسن زاده در بحثمعاونت ها و ساختارهایی هم که باعثوابستگی بانک مرکزی و دولت شده است معتقد است: «معاونت بانک و بیمه معاونتی است که به هر حال نقش هماهنگ کننده سیاست های اعتباری را دارد. وزیر اقتصاد، رییس مجمع عمومی بانک های دولتی است مثل بانک سپه وملی یا برخی از بانک های خصوصی که سهام عمده آنها در اختیار دولت است. وزارت اقتصاد و دارایی به عنوان متولی سیاست گذاری کلی اقتصاد کشور وظیفه ای دارد که نظارت یا هماهنگی را در نظام پولی و اعتباری کشور داشته باشد. به این خاطر یک معاونتی با این عنوان شکل گرفته است تا این کاررا انجام دهد. بانک مرکزی باید در جهت وظایفی که بر عهده دارد حمایت شود. به طور مثال در بحثمهار تورم که از وظایف بانک مرکزی است، دولت نباید به این نهاد پولی برای تامین مالی خود فشار آورد.»

با این ساختار استقلال بانک مرکزی ممکن نیست
دکتر بهمن آرمان، کارشناس مسائل اقتصادی نیز می گوید: «در سایر کشورها رییس بانک مرکزی دارای استقلال ویژه ای است و از طریق آن می تواند در کارها و به یژه سیاست های پولی و حتی بازار سرمایه تاثیرگذار باشد. در ایران متاسفانه بانک مرکزی دارای استقلال کافی نیست و به همین علت ما شاهد هستیم سیاست های کلی دولت با بانک مرکزی همخوانی ندارند. الان نیازی که احساس می شود این است که بانک مرکزی بتواند از استقلال کافی برخوردار باشد.»

وی می افزاید: «متاسفانه با توجه به اوضاع فعلی و قدرتی که وزارت اقتصاد و دارایی دارد امکان اینکه بانک مرکزی از استقلال برخوردار شود وجود ندارد. بنابراین باید در کل ساختار اقتصادی کشور تغییراتی صورت گیرد تا این تغییرات بتواند استقلال کافی را برای بانک مرکزی ایجاد کند.»

این کارشناس اقتصادی پیشنهاد خود را اینگونه مطرح می کند: کم کردن قدرت وزارت اقتصاد دارایی و کاهش وابستگی به بانک مرکزی می تواند اولین قدم در جهت استقلال بانک مرکزی باشد. همچنین این موضوع می تواند زمینه ای را فراهم کند تا در نهایت نسبت به استقلال بانک مرکزی منجر شود.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات