اثر هدفمندی یارانهها و تحریم بر تورم
اگر چه مسوولان در دولت قبل اعتقاد چندانی به اخطار کارشناسان مبنی بر تورم زا بودن نحوه اجرای قانون هدفمندی یارانهها نداشتند اما نوسان در شاخصهای اصلی قیمتی و قرار گرفتن آن ها در شیب صعودی از زمان آغاز هدفمندسازی و در پی آن اعمال تحریمها این ادعا را تایید میکند.
به گزارش افکارنیوز، در ادامه بررسی اثرگذاری تحریمها و اجرای قانون هدفمندی یارانهها بر روند تغییرات شاخصهای قیمتی به عنوان نمادگرهای حساس نشان دهنده شرایط اقتصادی، بررسی شاخص بهای تولید کننده(PPI) نیز در کنار شاخص بهای مصرف کننده ضروری به نظر میرسد.
شاخص قیمت تولید کننده، متوسط قیمت کالاها و خدماتی است که بنگاهها به ازای تولید کالا و خدمات دریافت میکنند به عبارتی دیگر این شاخص تعیین کننده تغییر در قیمتهایی است که تولید کننده در هر ماه برای محصولات خود دریافت خواهد کرد.
اما به دلیل ارتباط نزدیک شاخص قیمت تولید کننده(PPI) با بازار، می توان آن را به عنوان شاخصی از سطح تورم کنونی مورد توجه قرار داد.
بر این اساس معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور در تحلیلی به واکاوی تغییرات شاخص قیمت تولید کننده در دوره زمانی اجرای هدفمندی یارانهها و اعمال تحریم علیه کشور پرداخته است که در ادامه مورد بررسی قرار می گیرد.
رشدهای دو درصدی، ۱۵ درصدی شد
بنابراین گزارش روند رشد ماهانه شاخص تولید کننده که معمولا بین صفر تا دو درصد است، بعد از اجرای قانون هدفمندی یارانه به بیش از ۱۵ درصد رسیده و به جهش رقم عدد شاخص از آذر سال۱۳۸۹ به بعد منتهی میشود. این در حالی است که شاخص تا حدود چهار ماه بعد از این دوره رشدی بین دو تا چهار درصدی را تجربه کرده و بعد از آن تا قبل از اعلام تحریمهای جدید از سوی آمریکا، رشد ماهانه قیمت حدود یک درصد رقم خورده است. با این وجود اندکی پس از این بازه زمانی قیمتها دوباره با نرخی نسبتاً بالاتر شروع به افزایش میکند.
اما از شهریور سال۱۳۹۱ به بعد طی دو ماه متوالی رشدهای هشت و شش درصدی در این شاخص مشهود است و از نظر صعود شاخص قیمت تولید کننده در مشابهت با دوره پس از هدفمندی قرار میگیرد. این در حالی است که رشد هشت درصدی در بهمن سال گذشته نیز در این شاخص قابل تامل خواهد بود.
در عین حال فشارهای متعدد هزینهای بر تولیدکنندگان موجب شده حتی نزولی شدن قیمت دلار در ماههای اخیر نتواند شاخص(PPI) را به رشد معمول ماهانه خود برگرداند و همچنان روند هرچند بسیار ملایم افزایشی در نرخ رشد ماهانه بارز است.
وضعیت شاخص گروههای اصلی تولیدکننده از ۸۹ تا ۹۲
بررسی شاخص گروههای اصلی تولید کننده از آذر۱۳۸۹ به بعد حاکی از آن است که شاخص قیمت گروه ماهیگیری طی دوره آذر ۱۳۸۹ تا تیر ماه ۱۳۹۲ از رشد ۲۰۰ درصدی برخوردار بوده که به معنای سه برابر شدن قیمت آن است. البته وزن این گروه در شاخص تولیدکننده بسیار پایین و در حد ۰.۶۳ درصد است.
واکنش تند صنعت به هدفمندی یارانه ها
بنابراین گزارش گروه صنعت به سرعت و به شدت در مقابل طرح هدفمندی یارانهها از خود واکنش نشان داده است به طوری که بعد از گروه ماهیگیری بیشترین جهش قیمت مربوط به گروه ساخت(صنعت) بوده است. که بنابر اعلام معاونت برنامه ریزی هدفمندی یارانهها موجب شکلگیری تورم شدید دراین گروه شده است.
بر این اساس گروه صنعت که تقریباً نیمی از عدد شاخص تولیدکننده را به خود اختصاص میدهد در فاصله آذر۱۳۸۹ تا تیرماه ۱۳۹۲ حدود ۱۷۳ درصد افزایش یافته است
البته تمامی زیر گروههای فرعی این گروه اصلی که بیش از ۴۸ درصد شاخص کل تولیدکننده را در بر می گیرد چنین رفتاری نداشته اند. به عنوان نمونه زیر گروه ساخت وسایل نقلیه موتوری با درجه اهمیت ۹.۲ درصد، یک ماه بعد از اجرای سیاست هدفمندسازی یارانهها نه تنها افزایش قیمتی نداشت؛ بلکه به اندازه ۰.۴ درصد کاهش قیمت را تجربه کرد.
همچنین گروه ساخت کک و فرآوردههای حاصل از تصفیه نفت به تنهایی بیش از ۲۱۸ درصد رشد ماهانه را پشت سر گذاشت که با توجه به ضریب اهمیت آن ۵.۶ درصدی آن بیشترین اثر را بر رشد متوسط قیمت تولیدکننده در دی ماه گذاشته است. از سویی دیگر زیر گروه ساخت محصولات غذایی و انواع آشامیدنیها با درجه اهمیت ۵.۸ درصد، از رشد ماهانهای معادل ۱۸.۵ درصد برخوردار شد.
درصد تغییر شاخص بهای در گروههای عمده تولیدکننده،(تورم نقطه به نقطه) در فاصله ۱۳۹۲-۱۳۸۹
اما سومین گروه از نظر جهش شاخص قیمت گروه کشاورزی, شکار و جنگلداری است که حدود ۲۱ درصد از عدد شاخص را به خود اختصاص داده و شاخص آن طی مدت یادشده بیش از دو برابر رشد یافته و به ۱۰۵ درصد رسیده است.
این در حالی است که شاخص قیمت گروههای هتل و رستوران، بهداشت و مددکار اجتماعی و سایر فعالیتها نیز طی این مدت در حدودو برابر رشد داشته است هر چند که در مجموع به اندازه ۶.۵ درصد در عدد شاخص قیمت نقش دارند.
در عین حال گروه حمل و نقل، انبارداری و ارتباطات با ۲۱ درصد تأثیر وزنی، در طول این مدت رشدی به اندازه ۷۰ درصد در قیمت شاخص خود داشته است اما کمترین رشد قیمت طی این مدت مربوط به گروه آموزش است که به نسبت اندک و به اندازه ۳۳ درصد بوده است.
درصد تغییر ماهانه شاخص گروههای اصلی PPI طی دوره ۱۳۹۲-۱۳۸۹