افزایش قیمت سوخت رکود تورمی را گسترش خواهد داد

بنزین از جمله کالاهایی است که از نخستین روزهای دادوستدش در کشورمان همواره بحثبرانگیز بوده و هر چه میزان نیاز مردم به آن بیشتر می شد، در فروش و عرضه آن غَل و غَش و گرفتاری های بیشتری پیش می آمد. اکنون نیز منابع آگاه از افزایش قیمت بنزین تا سطح ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰تومان خبر می دهند.

به گزارشافکارنیوز، در روزگاری نه چندان دور، گفته می شد چون قیمت یک بطری آب معدنی با قیمت بنزین برابر است، باید قیمت آن افزایش یابد تا مردم هم قدر بنزین را بدانند و هم قیمت ها واقعی شود. اما دریغ از اینکه افزایش قیمت بنزین، نه تنها باعثنشد تا قیمت این کالای استراتژیک نسبت به آب معدنی گرانتر شود بلکه به علت تاثیر تورمی آن، باز هم قیمتش با قیمت آب معدنی برابر شد.

در همین زمینه، دکتر حسین راغفر، کارشناس اقتصادی در گفتگو باافکارنیوزمی گوید: «تاثیرات تورمی ناشی از افزایش قیمت سوخت را مارپیچ تورمی می گویند. همین افزایش تورم سبب می شود بعد از مدتی قیمت ارز افزایش یابد. به دنبال افزایش قیمت ارز شکاف بین قیمت فوب خلیج فارس و بازار داخل افزایش می یابد.»

حسین راغفر اقتصاددان ایرانی و استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا است. او ادامه می دهد: «زمانی که ما برای افزایشقیمت بنزیناقدام کردیم، قیمت هر لیتر بنزین ۱۰۰تومان بود. ۱۰۰ تومان در آن زمان که دلار هزار تومان بود یعنی ۱۰سنت، بعد از افزایش قیمت بنزین تا ۴۰۰ تومان این میزان به ۴۰سنت رسید. ولی وقتی دلار به ۳۶۰۰تومان رسید(یعنی افزایشی در حدود ۹برابر) این رقم باز همان معادل ۱۱سنت شد. این به معنای آن است که ما به همان قدم اول بازگشتیم. این نشان دهنده همان مارپیچ تورمی است که ادامه می یابد. افزایش مرتب نرخ تورم قدرت خرید را کاهش می دهد و ارز را تحت تاثیر قرار می دهد. سپس در این شرایط دولت قیمت ارز را افزایش می دهد تا کسری بودجه خود را جبران کند. افزایش قیمت ارز دوباره باعثمی شود تا دوباره بنزین ارزش واقعی خود را از دست بدهد.»

راغفر با اشاره به اینکه الان «بحثاین است که قیمت را به ۲۵۰۰تومان برسانیم» می افزاید: «در صورتی که اگر دولت تورم را کنترل کرده بود و قیمت آن را پلکانی افزایش داده بود، یعنی الان کماکان ارز در ایران ۱۰۰۰تومان می بود و تورم نیز کنترل شده بود، می توانست آن را سال به سال افزایش دهد و قیمت را به هزار تومان آن زمان یا قیمت منطقه ای برساند.»

وی تاکید می کند: «نکته ای که وجود دارد این است که تمام اصلاحات را نمی توان از طریق تغییر قیمت ها حاصل کرد. اصلاحات بیشتری مورد نیاز است که نیازمند مداخله دولت و اعمال قدرت دولت است. اما ما دولت نداریم و دولت کار نمی کند(یکی از اصلی ترین کارکردهای دولت جمع آوری مالیات است) و مالیات را از کسانی که باید مالیات بپردازند، جمع نمی کند و درنتیجه منابع صرف تولید و ارائه خدمات مثل سلامت، حمل و نقل، آموزش و پرورش، کاهش نابرابری ها و رفع فقر و گرسنگی نمی شود. دولت از آنهایی که باید مالیات دهند، مالیات نمی گیرد مانند مخابرات که در سال گذشته تنها ۲۲۰۰میلیارد تومان سود داشت، یا از بسیاری از شرکت ها و بنگاه های واگذار شده و بسیاری از بنگاه ها و شرکت های پتروشیمی یا از نهاد ها و بانک ها. طبیعتا با عدم اخذ این درآمدهای مالیاتی طبیعتا شکاف طبقاتی افزایش یافته و بعد هم دولت برای جبران کسری بودجه به افزایش قیمت ها دست می زند. همین سبب می شود تا عدم تعادل های بعدی شکل گیرد و بعدهم اشتغال ایجاد نمی شود و رکود گسترده تر می شود. بعد نیز همین وضعیتی که امروز شاهد آن هستیم.»

این کارشناس اقتصادی در ادامه یادآور می شود: «افزایش قیمت سوخترکود تورمی را گسترش خواهد داد. با افزایش قیمت سوخت هزینه های تولید به شدت افزایش می یابد، تولید کنندگان نیز به دنبال آنکه توانایی پوشش هزینه های خود را ندارند واحدهای تولیدی را تعطیل کرده و درنتیجه بر نرخ بیکاری افزوده می شود. تولید در داخل کم می شود. از آنجایی که جامعه وابسته است و باید واردات افزایش یابد، در نتیجه تقاضا برای ارز افزایش می یابد. تقاضای بیشتر برای ارز موجب افزایش قیمت ارز خواهد شد. در شرایط کمبود ارز و کاهش تولید شکاف بین عرضه و تقاضا افزایش یافته درنتیجه همین موضوع تورم دوباره اوج می گیرد.»

در گذشته ای نه چندان دور احمدی نژاد در دفاع از افزایش قیمت بنزین و حذف یارانه آن، وعده هایی می داد که در ظاهر بسیار زیبا به نظر می رسید. حسین راغفر میگوید: «اکنون نه تنها به قدم اول بازنگشته ایم بلکه وضعیتمان بدتر نیز شده است. آن زمان میزن قاچاق سوختمان بسیار کمتر از میزان کنونی بود. یکی از دلایلی که برای افزایش قیمت بنزین به آن استناد می شود، افزایش قاچاق سوخت است. درهرصورت اینها مسائلی است که باید از احمدی نژاد پرسید و به نظر من باید به خاطر خیلی از خطاهایش محاکمه و پاسخگو باشد. اینها مشکلاتی است که تا به حال کمتر به آن توجه شده است.»

از او می پرسیم: به نظر شما در کدام یکی از دولت ها افزایش قیمت سوخت عقلایی تر انجام شد؟ او نیز اینگونه پاسخ می دهد: شاخص ها نشان می دهند در سال های ۸۲ تا ۸۳ بیشترین میزان نرخ رشد اقتصادی را داشتیم تا حدودی ثبات اقتصادی درحال شکل گرفتن بود و اندکی رونق اقتصادی حاصل شده بود. علت نیز این بود که اندکی فضای سیاسی کشور بازتر بود. بنابراین ارتباطی تنگاتنگ بین فضای سیاسی و رشد اقتصادی در این موارد خود را نشان می دهد.