راهکار اجرای اقتصاد مقاومتی چیست؟
عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت در یادداشتی به بیان راهکارهای اجرایی شدن سیاستهای اقتصاد مقاومتی پرداخته و راهکارهایی را ارایه کرده است.
به گزارش افکارنیوز، سیاستهای اقتصاد مقاومتی از اواخر سال قبل از سوی مقام معظم رهبری ارایه شده است و اکنون که دو ماه از سال جاری گذشته است، دستگاههای مرتبط در حال ارایه راهکارهایی اجرایی برای پیاده سازی این سیاستها هستند. امیررضا سوری، عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت در یادداشتی به بیان راهکارهای اجرایی این سیاست پرداخته است.
با ابلاغ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی توجه به منابع مالی و ارزی به غیر از منابع ناشی ازصادرات نفتبیش از گذشته مطرح شد. در این راستا مالیات و درآمدهای مالیاتی را می توان از بزرگ ترین ابزارهای دولت در اجرای اقتصاد مقاومتی دانست. تکیه دولت به منابع مالیاتی موجب کاهش وابستگی دولت به منابع نفتی، کاهش فاصله طبقاتی و توزیع درآمد، تثبیت نوسانات اقتصادی، تخصیص بهینه منابع و شفاف سازی فعالیتهای اقتصادی و تامین منبعی با ثبات برای تامین درآمد دولت برای رشد و توسعه اقتصادی بخصوص در فعالیت های تولیدی و صنعتی می گردد.
نظام مالیاتی نقش ویژه ای در اقتصاد هر کشور بازی می کند. در نظام مالیاتی پایه و نرخ مالیاتی دو رکن اصلی نظام مالیاتی است. عملکرد این سیستم علاوه بر دولت، مردم و فعالان اقتصادی را نیز متاثر می سازد. ظرفیت مالیاتی یک کشور از نرخ های بهینهمالیاتبر مبنای پایه های مالیاتی حاصل می شود.
بررسی ها نشان می دهد که به رغم تلاش های صورت گرفته، نظام مالیاتی کشور همچنان با مشکلات زیادی روبروست. سهم مالیات ها در کشور نسبت به تولید ناخالص داخلی تنها ۸ درصد است و مالیات در تامین بودجه دولت نیز نقش اصلی را بازی نمی کند. بررسی نسبت درآمدهای مالیاتی به کل بودجه طی سال های بعد از انقلاب نشان می دهد متوسط کل نسبت درآمدهای مالیاتی به کل بودجه تنها ۲۶.۸ درصد می باشد و در خوشبینانه ترین حالت در سال ۱۳۷۹ از کل بودجه ۳۵.۳ درصد از طریق درآمدهای مالیاتی تامین شده و در بدبینانه¬ترین حالت در سال ۱۳۷۴ تنها ۱۷.۴ درصد از کل بودجه از طریق درآمدهای مالیاتی تامین شده است.
از طرفی بررسی نسبت درآمدهای مالیاتی به اعتبارات جاری طی سال¬های بعد از انقلاب بیانگر این است که در متوسط کل نسبت درآمدهای مالیاتی به اعتبارات جاری تنها ۳۸.۸ درصد است و خوشبینانه ترین حالت در سال ۱۳۷۸ از کل اعتبارات جاری ۵۹.۴ درصد از طریق درآمدهای مالیاتی تامین شده و در بدبینانه¬ترین حالت در سال ۱۳۶۲ تنها ۲۱.۶ درصد از کل اعتبارات جاری از طریق درآمدهای مالیاتی تامین شده است این امر بیانگر این است که بودجه اقتصاد ایران به طور عمده از درآمدهای نفتی تامین می¬باشد.
این امر باعثشده که تامین بودجه از عوامل بی¬ثباتی همانند نوسانات قیمت نفت که ناشی از فعل و انفعالات داخلی اقتصاد نیست، تاثیر پذیر باشد. ضمن اینکه سیاست های رفاهی و توزیع درآمدی دولت نیز از این حیثبا مشکل مواجه شود. اصلی¬ترین چالش فعلی نظام مالیاتی کشور، منبعثاز پایه مالیاتی است، پایه مالیاتی به عنوان رکن اصلی سیستم مالیاتی است. بنابراین شناسایی پایه های مالیاتی که بتواند بیشترین کارایی و کمترین آثار جانبی منفی را داشته باشد، همواره مبحثچالش برانگیز بوده است.
علاوه بر این گستردگی محدود، پایه های مالیاتی بویژه در خصوص مالیاتهای مستقیم ، کوشش مالیاتی پایین و فرار مالیاتی بالا، هدفمند نبودن معافیت های مالیاتی ، عدم گسترش فرهنگ مالیاتی در جامعه، عدم مبادله کامل اطلاعات و نبودن سیستم نظارت و پیگیری در اخذ مالیات ، تشخیص علی الراس و وجود ضعف در اجرای آن، ضعیف بودن ضمانت های اجرایی، تاخیر در وصول مالیات، عدم شناخت مؤدیان و مستند نبودن میزان درآمد آنها از جمله چالش های فعلی اقتصاد ایران برای اجرای اقتصاد مقاومتی است