مدیران بی صلاحیت در بانکها؟!
افکارنیوز: تمام ماجرای پر سر و صدای تعیین صلاحیت مدیران عامل بانکها توسط بانک مرکزی از قرار گرفتن یک لینک جدید در صفحه نخست سایت تازه تغییر چهره داده ی بانک مرکزی به نام " نظارت بانکی " شروع شد
شاید در ایران انتشار هیچ لیستی به اندازه لیست تیم ملی فوتبال خبرساز نشود، جالبی این لیست این جاست که معمولا پس از انتشار آن، هیچ وقت راجع به دعوت شدهها به تیم ملی بحث نمی شود، بلکه دعوا و جار و جنجال اصلی بر سر دعوت نشده هاست و همیشه پس از انتشار لیست تیم ملی فوتبال، تا مدتها راجع به شایسته هایی که جایشان در لیست خالی است صحبت می شود. اما این بار انتشار یک لیست از سوی بانک مرکزی، ماجرا را خیلی پیچیده تر از ماجراهای عمومی دامنگیر ورزش کشور کرده است، تاجایی که تا همین حالا و با واکنش هایی که ایجاد کرده، نشان می دهد که می تواند چالشی جدید در نظام بانکی کشور به
وجود بیاورد
ماجرای تعیین صلاحیت
تمام ماجرای پر سر و صدای تعیین صلاحیت مدیران عامل بانکها توسط بانک مرکزی از قرار گرفتن یک لینک جدید در صفحه نخست سایت تازه تغییر چهره داده ی بانک مرکزی به نام " نظارت بانکی " شروع شد. این لینک چهار بخش دارد که " مدیران دارای تاییدیه صلاحیت از سوی بانک مرکزی " گزینه آخر است و تبدیل به پاشنه آشیلی شده که این همه سروصدا به پا کرده و کلیک بر روی این گزینه کاربر را به توضیحی می رساند که می گوید: در این قسمت اسامی مدیران عامل و اعضای هیات مدیره شبکه بانکی کشور که تاییدیه صلاحیت فردی و تخصصی خود را از بانک مرکزی دریافت نمودهاند، اعلام می گردد. به گزارش تبیان مطابق
ضوابط و مقررات مربوط لازم است صلاحیت مدیرعامل و اعضای هیات مدیره پیشنهادی بانک ها و موسسات اعتباری توسط بانک مرکزی مورد تایید قرار گیرد.
سایت بانک مرکزی سپس فهرست مدیران عامل و اعضای هیات مدیره شبکه بانکی کشور که موفق به اخذ تاییدیه صلاحیت شدهاند را به تفکیک هر بانک یا موسسه اعتباری اعلام می کند. در یادداشت آغازیه این فهرست تذکر داده شده است که نام مدیران بانک هایی که تاکنون برای اخذ تاییدیه صلاحیت به بانک مرکزی مراجعه ننموده و گواهی یاد شده برای آنها توسط بانک مرکزی صادر نشده در فهرست ذکر نشده است. این یادداشت به این معنی است که مدیران بانکی غایب در این فهرست یا دارای صلاحیت نیستند و یا اصولا حاضر به بررسی صلاحیت خود توسط بانک مرکزی با دلایلی که دارند، نشدهاند.
فهرست بانک مرکزی درباره مدیران دارای تاییدیه صلاحیت حاوی نام ۲۵ بانک دولتی خصوصی و موسسه مالی اعتباری دارای مجوز است. با کلیک روی نام هر بانک می توان نام مدیران دارای گواهی صلاحیت از بانک مرکزی را درون فایل مخصوص آن مشاهده کرد. مروری در این فهرست نشان می دهد که بانکهای ملی، سپه، مسکن، کشاورزی، صادرات، رفاه کارگران، توسعه تعاون، شرکت دولتی پست بانک، مجموعا ۸ بانک دارای هیچ مدیر تایید صلاحیت شدهای از نظر بانک مرکزی نیستند یا شاید مدیران عامل و اعضای هیات مدیره شان اصولا با بی اعتقادی نسبت به وجود زمینه قانونی برای این نظارت، از مراجعه به بانک مرکزی
خودداری کردهاند. اما برخی بانک های دولتی چون توسعه صادرات و صنعت و معدن دارای اسامی تایید صلاحیت شدهای هستند و این مساله درباره بانکها و موسسات مالی و اعتباری خصوصی تا حد زیادی صدق میکند، چرا که در فایل این بانکها نام اکثر مدیران عامل به همراه اعضای هیات مدیره به چشم میخورد.
قدرتنمایی بانک مرکزی در حوزه نظارت؟
شاید اگر ماجرای صلاحیتها با موضع گیری ریشسفیدانه مدیران ارشد این بانک ویا وزارت اقتصاد همراه می شد، قضیه خیلی زود فیصله پیدا می کرد؛ ولی وزارت امور اقتصادی و دارایی درباره تایید نشدن صلاحیت بسیاری از اعضای هیات مدیره بانکهای دولتی یا بانک هایی که دولت در آنها سهام دار است سکوت پیشه کرد تا قضیه بیش از پیش طولانی شود.
درحالی که از نظر بانک مرکزی هیچ کدام از اعضای هیات مدیره بانکهای ملی، سپه، رفاه کارگران، صادرات، کشاورزی، مسکن، توسعه تعاون و پستبانک تایید صلاحیت نشدهاند و در مورد برخی از بانکها هم فقط نام چند تن از اعضای هیاتمدیره به چشم می خورد، البته بانک مرکزی در بندی از مطلب خود تاکید کرده است که " نام مدیران بانکهایی که تاکنون برای اخذ تاییدیه صلاحیت به این بانک مراجعه نکرده و گواهی صلاحیت آنها از سوی این بانک صادر نشده، در فهرست درج نشده است. " در همین باره حمید تهرانفر مدیرکل سابق نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری بانک مرکزی هم گفته است: " این گونه نبوده
که با مدیرانی که نام آنها در لیست نیست مصاحبه ای انجام شود و رد صلاحیت شوند. "
در حالی که در بندهای بالاتر اطلاعیه بانک مرکزی عوامل تایید نشدن صلاحیت مواردی مثل محکومیت به سرقت، ارتشاء، اختلاس، خیانت در امانت، کلاهبرداری، جعل و تزویر، صدور چک بی محل، ورشکستگی به تقصیر یا تقلب، اعم از اینکه حکم از دادگاههای داخلی یا خارج از کشور صادر شده یا محکوم مجرم اصلی یا شریک یا معاون جرم عنوان شده چیست؟ تهرانفر این امر را اتفاق و ناشی از " کج سلیقگی تنظیم کنندگان مطلب " عنوان می کند.
عصبانیت مدیران بانکی
انتشار لیست افراد دارای صلاحیت مدیران عامل بانکها به خصوص مدیرعامل بانک ملی را به گونه ای کم سابقه به خشم آورد، تاجایی که در نشستی با خبرنگاران گفت: " اگر مصالح اجتماعی را در نظر نمی گرفتیم، این اقدام خلاف قانون بانک مرکزی را به گونه ای دیگر پاسخ می دادیم. "
خاوری که معمولا کم به خشم میآید و با حوصله است تاکید کرده است: " دوستان در بانک مرکزی اگر به دنبال استقلال بانک هستند، این کار نشان دهنده ضعف این بانک است. " وی با تاکید بر این که خواهان آرامش در شرایط کنونی است، اظهار کرده است: " این کار نه برازنده بانک مرکزی و نه به مصلحت کشور است و درواقع توهین به مجمع عمومی بانک هاست. به استقلال و قاطعیت بانک مرکزی اعتقاد راسخ دارم و نباید این نهاد را تضعیف کرد اما از بین تمام مشکلاتی که این بانک دارد، آیا مدیران عامل بانکها اکنون مشکل شدهاند؟ "
خاوری در پاسخ به این سوال که آیا در مقابل این اتهام، رفع اتهام خواهید کرد یا نه؟ تصریح می کند: " این اتهام نیست، افتراست. "
اما درحالی که ماجرای تعیین لیست بانک مرکزی و دیگر بانکها را روبروی هم قرار داده است، هر دوطرف درباره نحوه تعین صلاحیت به قانون استناد می کنند. خاوری میگوید: " بعد از ملی شدن بانک ها در آبان سال ۱۳۵۸، طبق یک لایحه قانونی که به تصویب شورای انقلاب نیز رسیده است، نحوه اداره بانک ها مشخص شده است؛ در این قانون ارکان بانکها را مجمع عمومی(وزیر و معاون برنامه ریزی رییس جمهور)، شورای عالی بانک ها، هیات مدیره و مدیرعامل و بازرس و حسابرس تشکیل می داد. در این قانون شورای عالی بانک ها اعضای هیات مدیره را پیشنهاد مجمع تایید و وزیر اقتصاد حکم را صادر می کرده
است، در مورد مدیران عامل، شورای عالی بانکها نظر مشورتی می داد، مجمع تایید و وزیر اقتصاد حکم صادر می کرده است. " وی میافزاید: با توجه به نص صریح قانون " تسهیل اعطاء تسهیلات "، انتصاب مدیران عامل و اعضاء هیات مدیره بانک های دولتی، هیچ گاه در حیطه صلاحیت و اختیار بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نبوده است و نباید حضور رییسکل بانک مرکزی در این شورا موجب این تصور غلط شود که شورا جزئی از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بوده است. "
در مقابل مدیرکل سابق نظارت بر بانکها و موسسات اعتباری بانک مرکزی پاسخ می دهد: " براساس قانون پولی بانکی و مقررات جاری بانک مرکزی، طبیعی است که کلیه مدیران بانک ها که قرار است تصدی امور بانکی کشور را بر عهده گیرند باید با بانک مرکزی مصاحبه و این بانک آن ها را تایید صلاحیت کند. "
وی می گوید: " بانک مرکزی افرادی که قرار است به عنوان مدیر بانکی فعالیت کنند را با احترام دعوت کرده، با آنها مصاحبه و عملکرد و صلاحیت حرفه ایشان را تایید می کند و مدیران صلاحیت دار را اعلام می کند. تبیان می نویسد، حالا بانک مرکزی قصد کرده که اسم این مدیران را اعلام کند تا مردم هم از این اسامی آگاه شوند. به هر حال در این مصاحبهها ممکن است برخی هم تایید صلاحیت نشده و به صلاحیت حرفهای نرسند. اعضای هیاتمدیره بانکهای دولتی که نام آنها به عنوان مدیر صلاحیتدار اعلام نشده در مصاحبهها حضور پیدا نکرده و به دعوت بانک مرکزی پاسخ نگفته اند. " این مقام
بانک مرکزی در مقابل عصبانیت مدیرعامل بانک ملی تاکید می کند: " دوستان بهتر است به جای برخوردهای تند به قانون تمکین کرده و نظارت مقام ناظر را بپذیرند. " تهرانفر دلیل حضور نیافتن مدیران بانکی دولتی در مصاحبههای تایید صلاحیت بانک مرکزی را هم این طور عنوان می کند: " اعضای هیاتمدیره بانکهای دولتی به دلیل اینکه از سوی وزارت اقتصاد منصوب می شوند خود را احتمالا در حد مصاحبهها ندیدهاند. "
در نهایت به نظر می رسد بانک مرکزی یک اخطار جدی به مدیران منصوب وزارت امور اقتصادی و دارایی در عدم تمکین از این بانک داده است و موضوع صلاحیتها شاید یک بهانه باشد چون مشخص است افرادی مثل خاوری و پاشایی فام یا جهرمی اگر شکسته نفسی کنند! و در این مصاحبهها حضور پیدا کنند قطعا تایید صلاحیت می شوند. بنابراین باید دید که آیا این موضوع مربوط به قدرت نمایی بانک مرکزی در حوزه نظارتی می شود یا بحثدیگری در پیش است؟