تحلیل نایب رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی تهران از کاهش قیمت نفت در گفتوگو با «افکارنیوز»:
قیمت ارز برای جبران کسری بودجه واقعی شود
محمد پارسا گفت: اگر قیمت نفت از یک حدی پایینتر رود، یک سری چاهها بسته میشود و باز دوباره عرضه کم خواهد شد و تقاضا وقتی زیاد شود، باز دوباره قیمت برمیگردد، بنابراین به نظر نمیرسد کف قیمتی نفت زیر ۸۵ دلار باشد.
- کاهش قیمت نفت همچنان ادامه دارد، اما علت این کاهش و سیاسی یا اقتصادی بودن آن به معمایی تبدیل شده است.
به گزارشافکارنیوز، به نظر میرسد افت نرخ سبد نفتی اوپک موجب شود که دولت در بودجه ۹۴ تصمیم جدیدی برای قیمت نفت بگیرد. در حال حاضر بهای هر بشکه نفت برنت حدود ۸۵ دلار است. این رقم، حدود ۱۵ دلار پایینتر از رقمی است که بودجه سال ۹۳ با آن بسته شده است. در بودجه سال ۹۳ براساس پیشنهاد دولت، قیمت نفت ۱۰۰ دلار تصویب شد و میزان درآمدهای حاصل از نفت، بهصورت مجموع درآمدهای بودجهای حاصل از صادرات نفتخام یک میلیون بشکه در روز، صادرات میعانات گازی ۲۹۷ هزار بشکه در روز و همچنین فروش میعانات گازی بهپتروشیمیها ۱۲۰ هزار بشکه در روز مشخص شده است.
در این شرایط، رییسجمهور از وزیر نفت خواسته است تا تلاشهای بیشتری برای جلوگیری از سقوط بهای نفت در بازارهای جهانی انجام دهد. اما با این وجود، دولت روحانی از چند جهت باید تدبیر داشته باشد؛ از یکطرف، در صورتی که روند کاهشی قیمت نفت ادامه پیدا کند، جلوی کسری بودجه را بگیرد و از سوی دیگر، برای بودجه ۹۴ نرخی محتاطانه برای نفت انتخاب کند.
در این خصوص، محمد پارسا، نایب رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران در گفتوگو با «افکارنیوز» تاکید کرد: «برای نرخ نفت در بودجه ۹۴ باید محتاط باشیم و هر قیمتی که نفت در زمستان داشت، ما ۲۰ درصد زیر آن قیمت نفت را ببینیم تا اگر باز هم نوسان قیمتی داشتیم، دولت لطمه نبیند.» به اعتقاد وی، «اگر نرخ ارز بیش از رقمی باشد که الان است، کاهش قیمت نفت را میتوان از محل واقعی کردن قیمت ارز جبران کرد.»
* آقای پارسا، در روزهای گذشته قیمت نفت در بازار جهانی روند نزولی در پیش گرفته و قیمت سبد نفتی اوپک تقریبا ۱۴ دلار کمتر از قیمت نفت در بودجه ۹۳ است. هماکنون موضعی که دولت از خود نشان داده، این است که مدیرعامل شرکت ملی نفت اعلام کرده که نگران کاهش قیمت نفت نیستیم و این کاهش قیمت گذرا است. نظر شما درباره نوسان بازار نفت چیست؛ آن هم با توجه به وابستگی بودجه کشور به نفت؟
بالاخره معاونت نفت از نظر افکار بینالمللی نمیتواند بگوید که ما تحت فشار قرار میگیریم، ولی اگر این روند ادامه پیدا کند، در بودجه مشکل پیدا میکنیم و شکی در این قضیه نیست، اما ممکن است یک فرصتی برای اجرای اقتصاد مقاومتی فراهم شود. به عبارتی، ما هر چه زودتر باید درآمد بودجه را از نفت جدا کنیم و نرخ ارز نیز واقعی شود تا صادرات غیرنفتی رونق بگیرد.
بههرحال این موضوع یک تهدید است، اما همراه با آن یک فرصت هم فراهم میشود. این فرصت هم این است که تمام توجه خود را روی صادرات غیرنفتی و واقعی کردن نرخ ارز بگذاریم. در عین حال، مراقبت بیشتری از اقتصاد کلان داشته باشیم تا بتوانیم نرخ تورم و رشد نقدینگی را کنترل کنیم. تمام اینها، علامتهای خطرناکی است. زمانی که ما میگوییم به نفت وابستهایم، غربیها و عربستان از این موضع استفاده کرده و به ما فشار میآورند. این فشار هم فقط برای ایران نیست، به روسها هم وارد میکنند. بههرحال این اهرم فشار سیاسی است که روی ما میآورند؛ ضمن اینکه مسایل اقتصاد بینالملل مطرح
است. یعنی ما با رکود و رشد اقتصادی کم روبهرو هستیم و در بخشی از دنیا به خصوص در چین تقاضا برای نفت کم شده است.
از سوی دیگر، لیبی که مشکلاتی که برای صادرات داشت، مشکلاتش به نحوی حل شده و صادرات نفت این کشور از ۲۰۰ هزار بشکه به یک میلیون بشکه نفت رسیده است. عراق هم همینطور و افزایش رشد تولید داشته است. خود ما هم نسبت به گذشته در یکسال اخیر یک مقداری تولیدمان بهتر شده، بنابراین تمام این عوامل دست به دست هم داده تا قیمت نفت پایین آید.
* شما فکر میکنید کاهش قیمت نفت ادامه پیدا میکند؟ فکر میکنید پایینتر از ۸۰ دلار هم بیاید؟
چنین چیزی به نظر نمیرسد، چون قیمت تمام شده نفت در یک جاهایی از دنیا که شرکتهای غربی کار میکنند، حول و حوش ۷۰ دلار است و آنها نفت زیر ۷۰ دلار برایشان به صرفه نیست.
* الان بودجه عربستان با چه نرخ نفتی بسته شده است؟
بودجه عربستان با نرخ ریال خودشان بسته شده، منتها مازاد ذخیره ارزیشان خیلی زیاد و حدود ۲ هزار میلیارد دلار است و در عین حال، بیشتر پولهایشان در کشورهای آمریکایی و اروپایی است، بنابراین به عربستان هیچ لطمهای وارد نمیشود و هیچ مشکلی هم نخواهد داشت، بنابراین عربستان میتواند ۵ سال هم این بازی را ادامه دهد.
* یعنی قیمت نفت زیر ۸۰ دلار هم بیاید، عربستان هیچ آسیبی نمیبیند.
بله.
* ولی آمریکا نمیتواند این بازی را ادامه دهد.
بله، در رابطه با سایتهای نفتی که قیمت تمام شده نفتشان بالاست، اگر قیمت نفت از یک حدی پایینتر رود، یک سری چاهها بسته میشود و باز دوباره عرضه کم خواهد شد و تقاضا وقتی زیاد شود، باز دوباره قیمت برمیگردد، بنابراین به نظر نمیرسد کف قیمتی نفت زیر ۸۵ دلار باشد.
* بعضی از کارشناسان و نیز نمایندگان مجلس نسبت به عدم درخواست دولت برای برگزاری نشست فوقالعاده اوپک انتقاد دارند. نظر شما درباره موضع دولت چیست؟
به نظر من موضع دولت درست است، چون آنها هر کاری بخواهند بکنند، درخواست فوقالعاده نشست را هم بدهند، فقط باید در مسایل هستهای و منطقهای پوئن دهند.
* به نظر شما در این شرایط بودجه ۹۳ با کسری مواجه میشود؟
اگر نرخ ارز بیش از رقمی باشد که الان است، کاهش قیمت نفت را میتوان از محل واقعی کردن قیمت ارز جبران کرد.
* اما این نکته را در نظر بگیرید که تولیدکنندگان و بازار داخلی نمیتواند قیمت بالای ارز را تحمل کند؟
ببینید هماکنون تولید داخل دارد از قیمت فعلی ارز لطمه میبیند. ما خیلی چیزها را تولید میکنیم، اما نمیتوانیم در بازار بفروشیم، زیرا واردات ارزانتر در میآید. الان کالاهایی که تولید میکنیم، با ۲۶۰۰ تومان وارد میشود و ما خیلی از کالاها را باید با ارز ۳۲۰۰ تومان بخریم. از سوی دیگر، در سه سال گذشته بیش از ۱۰۰ درصد تورم داشتیم، اما نرخ ارز از ۲۴۵۰ تومان، ۲۶۵۰ تومان شد. در این شرایط نه بخش کشاورزی میتواند در مقابل تولیدات خارجی رقابت کند و نه بخش صنعت. این چیزی که میگویم، برای تولیدات صددرصد تولید داخلی است؛ نه صنعت مونتاژ. صنعت مونتاژ وقتی که نرخ ارز بالا
رود، لطمه میبیند، زیرا ریال بیشتری باید برای واردات بگذارد. ولی آن کسی که ۱۰۰ درصد تولید داخل دارد، این تورم بالای ۱۰۰ درصد را در این ۳ سال در کشور تحمل کرده، اما نرخ ارز ۱۰ درصد بالا رفته است.
توجه داشته باشید که ۱۰۰ درصد تورم، قیمت تمام شده تولیدات داخلی را بالا میبرد. شاید افزایش قیمت تمام شده به اندازه ۱۰۰ درصد تورم نبوده، اما به اندازه ۲۰،۳۰ درصد که بالا برده است. خب در دو سه سال قبل ما میتوانستیم با تولیدات خارجی رقابت کنیم، اما امسال دیگر نمیتوانیم با تولیدات خارجی که با ارز ارزان وارد میشود، رقابت کنیم. پایین نگه داشتن نرخ ارز، کمک به واردکنندگان و تولیدکنندگان خارج از کشور است، اما واقعی کردن نرخ ارز کمک به تولیدات داخلی است و کمک به صادرات غیرنفتی.
* به نظر شما قیمت واقعی ارز چه رقمی است؟
محاسبات مختلفی وجود دارد. اقتصاددانان مختلف در رابطه با نرخ ارز ۳۷۰۰ تومان تا ۴۵۰۰ تومان صحبت میکنند، اما در برنامههای چهارم و پنجم آمده بوده که دولت باید هر ساله نرخ ارز را معادل تورم داخلی منهای تورم خارجی تعدیل کند. اگر قانون را اجرا میکردند، الان نرخ ارز بالای ۴۵۰۰ تومان بود. اما همواره به بهانه اینکه واردات گران میشود و ریال نداریم، نرخ ارز افزایش نیافته و هیچگاه توجه به آنطرف قضیه نمیکنند که اگر تولید داخلی راه نیفتد، کسی نمیتواند مشغول به کار شود و آسیب بدتری میبینیم.
* تورم داخلی را باید چه کرد؟ تورم به طور قطع افزایش مییابد؟
درست است که وقتی نرخ ارز بالا میرود، فشار میآید، اما همراه با بالا رفتن نرخ ارز، درآمد دولت نیز بالا میرود و با حمایتهایی که از تولید میتواند داشته باشد، میتواند جلوی فشار به مردم را بگیرد.
* در حال حاضر در فصل بودجهریزی هستیم. به نظر شما با وجود شرایط کنونی، بودجه ۹۴ بهتر است با چه نرخ نفتی تنظیم شود؟
برای نرخ نفت در بودجه ۹۴ باید محتاط باشیم و هر قیمتی که نفت در زمستان داشت، ما ۲۰ درصد زیر آن قیمت نفت را ببینیم تا اگر باز هم نوسان قیمتی داشتیم، دولت لطمه نبیند. حالا اگر قیمت نفت بیشتر شد، با یک مکانیزمی درآمدها میتواند صرف صندوق توسعه ملی شود و اینگونه صندوق توسعه ملی بیشتر تقویت خواهد شد.