گرانی طبیعی در بازار ارز!
در حالی که کارشناسان افزایش قیمت دلار در بازار ارز را غیرمنطقی و عامدانه میدانند و پررنگترین دلیل را دخالت دولت در این بازار عنوان میکنند طیبنیا هرگونه ارتباط میان کسری بودجه دولت را با افزایش نرخ ارز در بازار آزاد رد میکند و این نوسانات را عادی دانسته و میگوید: نگرانی از آن ندارد!
به گزارشافکارخبر، در حالی که کارشناسان افزایش قیمت دلار در بازار ارز را غیرمنطقی و عامدانه میدانند و پررنگترین دلیل را دخالت دولت در این بازار عنوان میکنند طیبنیا هرگونه ارتباط میان کسری بودجه دولت را با افزایش نرخ ارز در بازار آزاد رد میکند و این نوسانات را عادی دانسته و میگوید: نگرانی از آن ندارد!
برخی از کارشناسان به استناد آمار واردات و صادرات کالاهای غیرنفتی معتقدند با کاهش درآمدهای نفتی تقاضا برای واردات هم کم شده و این کاهش به دلیل رکود عمیق و کاهش قدرت خرید در قیاس با میزان صادرات کشش بازار ارز را کم میکند و لذا به دنبال مقصر یا عوامل دیگری هستند.
بنا بر این گزارش آن طور که مجیدرضا حریری نایب رئیس اتاق ایران و چین گفته است، آمارهای واردات و صادرات نشان میدهد که میزان واردات کمتر از صادرات بوده و لذا دلیلی بر تحریک تقاضا وجود ندارد.
با این حال برخی دیگر از افراد معتقدند که واردکنندگان به دلیل پیشبینی اولیه از تصویب برجام و رفع برخی موانع اقدام به پیشخرید کالاهای خارجی کرده و مانند هیئتهای خارجی برای افزایش واردات و سفارش کالا به شرکتهای خارجی پیشقراردادهایی را امضا و برای آن به دنبال تأمین منابع هستند.
اما دلالان و تحلیلگران بازار پولی – بانکی نیز بر خلاف این نظریه که دولت قیمت دلارها را برای جبران کسری بودجه و تأمین منابع پرداخت یارانهها استفاده میکند دلایل دیگری هم مدنظر خود دارند.
به عبارت دیگر برای پیشبینی وضعیت آتی بازار ارز تنها به اظهارات هوشمندانه طیبنیا توجه نمیکنند و عوامل دیگری را جستوجو میکنند که از جمله آنها افزایش تدریجی قیمت ارز مبادلهای(دولتی)، کاهش قیمت نفت در بازارهای جهانی، رکود عمیق در تمام بازارهای مختلف در ایران و تمایل به سفتهبازی است.
علی طیبنیا روز گذشته در حاشیه نخستین همایش سنگ آهن و فولاد در ایران در جمع خبرنگاران در ارتباط با چرایی افزایش قیمت دلار در بازار آزاد و تشدید نوسانات ارزی، اظهار داشت: نوسانات این روزهای قیمت دلار در بازار آزاد طبیعی است و نگرانکننده نیست. وی با بیان اینکه در دو سال اخیر نوسانات قیمت ارز در بازار محدود بوده است، تصریح کرد: البته نوسانات قیمت ارز در هر اقتصادی در حد محدود وجود دارد و امری طبیعی است. وزیر امور اقتصادی و دارایی البته این را هم گفت که علت نوسانات اخیر بازار ارز را از رئیس کل بانک مرکزی بپرسید زیرا هر کسی باید در حوزه تخصصی خود صحبت کند.
البته نوسانات و رشد اخیر نرخ دلار در بازار آزاد و مرکز مبادلات ارزی در حالی به طور کمسابقهای در مقایسه با دو سال گذشته ثبت شده که رئیس کل بانک مرکزی معتقد است بازار کشش افزایش نرخ را ندارد.
رشد ۱۵۰ تومانی دلار درچند روز اخیر که به نوعی در دو سال گذشته نادر بوده دلار را در بازار آزاد به مرز ۳۵۰۰ تومان نزدیک کرده در عین حال هر چند که تغییرات در مرکز مبادلات ارزی تدریجی بوده اما افزایش قیمتها قابل ملاحظه است به گونهای که نرخ دلار مبادلهای هم به طور قابل ملاحظه و بیسابقهای در چند ماه ابتدایی امسال حدود ۲۵۰ تومان افزوده شده و به مرز ۳۰۰۰ تومان رسیده است.
به این ترتیب و در حالی که انتظار میرفت بعد از تدوین برجام شاهد کاهش قیمتهای ارز و قدرت گرفتن نسبی پول ملی باشیم در عمل برعکس تصور عمومی رخ داده و اکنون حدود ۸ درصد نیز از اول سال قدرت پول ملی کاهش یافته است و تأسفبارتر آن که فاصله بین ارزهای آزاد و مبادلاتی بر خلاف وعدههای انجام شده از حدود ۲۸۰ تومان به حدود ۵۰۰ تومان رسیده است. قولی که به بهانه آن نرخ ارزهای مبادلهای را آرامآرام بالا برد و نه فقط محقق نشده بلکه معکوس سیاستهای کلامی نیز بروز یافته است.
بنا بر این گزارش مقامات بانک مرکزی دلایل متفاوتی را برای افزایش نرخ ارز در مدت اخیر عنوان میکنند به طوری که صمد کریمی - مدیر اداره صادرات بانک مرکزی - تأکید دارد افزایش تقاضای واقعی، افزایش تقاضای سفتهبازی، احتیاطی، تبدیل دارایی و افزایش حجم معاملات فردایی و شناوری که توسط بازارسازان غیررسمی انجام میشود، کاهش قیمت نفت، کاهش قیمت سهام، افزایش تقاضای ارز مسافرتی و حجاج، آربیتراژ اسکناس دلار و همچنین افزایش نرخ درهم از جمله عواملی است که موجب افزایش نرخ ارز در بازار شده است.
البته برخی از فعالان بازار نیز تصمیم اخیر بانک مرکزی برای ساماندهی فعالیت صرافیها و پایان اولتیماتوم این بانک به صرافهای غیرمجاز را بیارتباط با تشدید نوسانات اخیر نرخ ارز نمیدانند. با این حال رئیس کل بانک مرکزی معتقد است «به دلیل تخلیه حبابهای قبلی موجود در نرخ ارز، این بازار کشش افزایش نرخ را ندارد و ثبات فضای اقتصاد کلان و مشخص بودن راهبردها و رویکردهای دولت در ایجاد این آرامش در بازار ارز نقش مهمی داشته، لیکن به طور مستقیم بانک مرکزی دخالتی در تعیین نرخ ارز در دوسال اخیر نکرده است. نهایت تلاش این بانک جلوگیری از ایجاد هیجانهای ناپایدار در بازار
بوده و در این زمینه نیز خوشبختانه از حمایتهای ارزشمند دولت و شخص رئیسجمهور برخوردار بوده است.»
آیا بانک مرکزی خواهد توانست باوجود عوامل محرک و کنترلی در بازار ارز موفق به حفظ دامنه تغییرات قیمتی شود یا نگرانی از آینده و نقدینگی در شرایط رکود عمیق فعلی شکار خود را یافته است؟