واگذاری «هما» به سازمان تأمین اجتماعی
کمیسیون اصل ۴۴ با انتشار گزارشی اعلام کرد که در صورت عدم وجود خریدار، سهام شرکت هواپیمایی هما را بابت رد دیون دولت به شرکت سرمایهگذاری حمل و نقل تأمین وابسته به سازمان تأمین اجتماعی واگذار میشود ولی این امر تاکنون محقق نشده است.
به گزارش فارس، كميسيون اصل ۴۴ مجلس شوراي اسلامي با تهيه گزارشي، عملكرد وزارتخانهها و دستگاهها در حوزه اصل ۴۴ را بررسي كرده است، متن بخش سوم و پاياني اين گزارش به شرح ذيل توسط گروه مجلس فارس منتشر ميشود:
۶ - اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در وزارت راه و ترابری
وزارت راه و ترابری با توجه به ساختار فعالیت خود دارای بنگاهها و شرکتهای فعال در چهار بخش: حمل و نقل جادهای، حمل و نقل ریلی، حمل و نقل دریایی و حمل و نقل هوایی است.
۶-۱ - واگذاری سهام شرکتهای دولتی: ابتدا عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه، مورد بررسی قرار میگیرد.
الف - شرکت مادرتخصصی راهداری و حمل و نقل جادهای(بخش حمل و نقل جادهای)
طبق گزارش اراه شده در خصوص واگذاری بنگاهها و شرکتهای دولتی به بخش غیردولتی، شرکت مادر تخصصی راهداری و حمل و نقل جادهای با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری ۵۰ درصد سهام شرکت سهامی خاص مختلط امور حمل و نقل ایران و روسیه(ایرسوتو) را در برنامه داشته است که در حال حاضر صورتهای مالی این شرکت جهت ارزیابی سهام توسط کارشناسان، به سازمان خصوصی سازی ارائه شده است.
ب - شرکت مادرتخصصی راهآهن جمهوری اسلامی ایران(بخش حمل ونقل ریلی)
طبق گزارش ارائه شده در خصوص واگذاری بنگاهها و شرکتهای دولتی، شرکت مادر تخصصی راهآهن جمهوری اسلامی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹، واگذاری تعداد چهارده شرکت زیرمجموعه را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از شرکت خدمات مهندسی ساختمان و تاسیسات بالاست، شرکت خدمات خط و ابنیه راهآهن، شرکت سایپا ریل، شرکت ریل ابریشم پارس، شرکت حمل و نقل ریلی نیرو، شرکت توکا ریل، شرکت حمل و نقل ریلی سمند ریل، شرکت فولاد ریل جنوب، شرکت حمل و نقل ترکیبی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا، شرکت حمل و نقل و صنایع ریلی مپنا، موسسه فرهنگی ورزشی
راهآهن، شرکت صنایع وابسته متوفر و شرکت پارس واگن.
طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً سهام هشت شرکت مزبور به بخش غیردولتی واگذار شده است. البته سهام شرکت سایپا ریل از طریق آگهی فروش سهام به ارزش شصت و هفت میلیارد و هفتصد و هجده میلیون ریال از طریق مزایده در تاریخ ۳/۶ / ۱۳۸۹ منتشر شد اما به علت عدم وجود پیشنهاد خرید، به فروش نرسید و مقرر شد در سال ۱۳۹۰ مجددا آگهی شود. سهام موسسه فرهنگی ورزشی راهآهن و سهام موسسه تحقیقات ریلی نیز در مرحله کارشناسی توسط سازمان خصوصی سازی است.
ج - شرکت مادر تخصصی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(بخش حمل و نقل هوایی)
طبق گزارش ارائه شده در خصوص واگذاری بنگاهها و شرکتهای دولتی، شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(هما) با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری دو شرکت زیر مجموعه خود را در برنامه داشته است. این شرکتها عبارتند از گروه هتلهای هما و شرکت ایران ایرتور.
طبق گزارش عملکرد ارائه شده، صرفاً سهام شرکت هواپیمایی ایران ایرتور به بخش غیردولتی واگذار شده است. اما سهام شرکت گروه هتلهای هما هنوز واگذار نشده است.
شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(هما) نیز علیرغم وجود موضوع اساسی در واگذاری این شرکت، سازمان خصوصیسازی و مسئولین هما در تلاشند تا نسبت به رفع موانع واگذاری از جمله زیاندهی این شرکت و تحریمهای جهانی علیه این شرکت اقدام نمایند و در صورت عدم وجود خریدار، سهام این شرکت را بابت رد دیون دولت به شرکت سرمایهگذاری حمل و نقل تأمین وابسته به سازمان تامین اجتماعی واگذار مینماید ولی این امر تاکنون محقق نشده است.
علاوه بر واگذاری شرکتها و بنگاههای دولتی تابعه وزارت راه و شهرسازی، وضعیت شرکتها و سازمانهای زیرمجموعه این وزارتخانه که بر اساس قانون دارای وظایف حاکمیتی و یا تصدیهای غیرقابل واگذاری است به شرح ذیل میباشد:
- سازمان بنادر و دریانوردی
- سازمان هواپیمایی کشوری
- سازمان هواشناسی
- سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای
- شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل
- راهآهن جمهوری اسلامی ایران
- شرکت فرودگاههای کشور
با توجه به ماهیت فعالیت و قوانین حاکمیتی، نشست و برخاست هواپیماها و در نظر گرفتن ملاحظات استفاده مشترک ناوگان هواپیماهای نظامی و جنگنده پیشنهاد انتقال این شرکت به گروه شرکتهای غیرقابل واگذاری توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی در حال بررسی است.
۶-۲ - اقدامات حمایتی در جهت توانمدسازی و توسعه سرمایهگذاری بخشهای خصوصی و تعاونی
- تمامی فعالیتها و امور تصدیگری جهت جابجایی کالا و مسافر در کشور به بخش خصوصی واگذار شده است و عملیات راهداری نیز به جز راهداری زمستانی و مدیریت بحران از طریق پیمانکاران بخش غیردولتی و با عقد قرارداد صورت میپذیرد.
- کلیه امور طراحی و عملیات اجرایی ساخت و توسعه زیربناها(احداثآزاد راه، راه و راهآهن) توسط شرکتهای مشاور و پیمانکاران بخش خصوصی انجام میشود.
- شرکتها جهت اخذ تسهیلات اعم از ارزی و ریالی از بانکها برای خرید ناوگان اعم از لکوموتیو، واگن مسافری و باری به بانکها معرفی میشوند.
- به شرکتها جهت احداثکارگاه، تعمیرات واگنهای باری زمین اجاره داده میشود.
- طرحهای توجیهی شرکتها جهت آغاز فعالیت در زمینه صنعت حمل و نقل ریلی ضمن ارائه مجوز به آنها بررسی و تائید میشود.
- به شرکتهای موضوع این بخش در قالب وجوه اداره شده تسهیلات ارائه میشود.
- زمینهای فرودگاه جهت انجام پروژههای فرودگاهی و هوانوردی به بخش خصوصی واگذار میشود.
- دفاتر خدمات الکترونیک حمل و نقل جهت رقابتی شدن عرصه خدمات حمل و نقل توسط بخش غیردولتی تأسیس شدهاند.
- مراکز پیشرفته معاینه فنی خودروهای سنگین از طریق بخش غیردولتی توسعه یافتهاند.
- شرکت تعاونی گهر ریل ایثار در زمینه حمل و نقل کالا توسط ایثارگران راهآهن به عنوان بخش تعاونی مستقل از راهآهن تشکیل شده است.
۷ - اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در وزارت صنایع و دفاع؛
وزارت صنایع و معادن باتوجه به ساختار سازمانی خود، دارای چهار شرکت مادر تخصصی زیرمجموعه ذیل است:
الف - سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
ب - سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران
ج - سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی
د - سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی
۷-۱ - واگذاری سهام شرکتهای دولتی: در ابتدا عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار میگیرد.
الف - شرکت مادرتخصصی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران
شرکت مادرتخصصی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران باتوجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری تعداد یکصد و بیست و نه شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که یکصد و بیست و هشت شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و یک شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) میباشند.
عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، صرفاً بیست و شش شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است. با این ترتیب تعداد یکصد و دو شرکت از شرکتهای مشمول گروه(یک) زیرمجموعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، هنوز واگذار نشده است.
در رابطه با واگذاری شرکتهای زیرمجموعه وزارت صنایع و معادن، یکی از موضوعات بسیار مهم که اخیرا در خصوص واگذاری سهام شرکتهای خودروسازی مطرح شد، واگذاری سهام خودروسازی سایپا و شرکتهای اقماری زیرمجموعه آن بود که مورد توجه بسیاری از دستگاهها و نهادهای نظارتی قرار گرفت و در نهایت معاملات سهام این شرکت توسط شورای رقابت باطل اعلام گردید.
به این ترتیب که شرکت خودروسازی سایپا اقدام به خرید سهام خود از طریق شرکتهای اقماری زیر مجموعه خود کرده بود. نتایج بررسی حاکی از آن است که از بیست و نه و شانزده صدم درصد سهام عرصه شده شرکت خودروسازی سایپا در بورس، حدود بیست درصد آن توسط شرکتهای اقماری زیرمجموعه خودروسازی سایپا(شرکت ایمن جوش سایپا، شرکت پیشگامان بازرگانی ستاره تابان، شرکت تجارت الکترونیک خودرو تابان) و حدود ۹ درصد آن نیز توسط شرکت گروه صنعتی رنا خریداری شده است.
این در حالی است که حدود سی درصد سهام شرکت گروه صنعتی رنا نیز به طور مستقیم متعلق به شرکت خودروسازی سایپا است. در واقع عمده خریداران سهام شرکت گروه صنعتی رنا نیز شرکتهای اقماری زیر مجموعه شرکت خودروسازی سایپا بودهاند.
زیرا از هفده درصد سهام واگذار شده این شرکت توسط سازمان خصوصی سازی، حدود یازده درصد آن توسط شرکتهای زیرمجموعه خودروسازی سایپا خریداری شده و بیست و سه و بیست و پنج صدم درصد سهام عرضه شده این شرکت در بورس نیز تماما توسط شرکتهای زیرمجموعه خودروسازی سایپا خریداری شده است.
بنابر این اینگونه واگذاریهای متقاطع سهام شرکتهای خودروسازی و به نوعی ادغام آنها باعثایجاد فضای غیررقابتی در صنعت خودرو کشور میشود و این موضوع با روح حاکم بر سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی مغایر است. ضمن آنکه منبع تامین مالی خرید سهام شرکت خودروسازی سایپا نیز محل ابهام است که این موضوع جهت شفافتر شدن باید از طریق نهادهای ذیربط مورد بررسی و تحقیق وتفحص قرار گیرد.
ب - شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران
شرکت مادرتخصصی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری تعداد چهل و هشت شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که چهل و پنج شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و سه شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) میباشند.
عملکرد واگذاری حاکی از آن است که از چهل و پنج شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) زیرمجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران، صرفا هفده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و بیست و هشت شرکت هنوز واگذار نشدهاند.
ج - شرکت مادرتخصصی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران
شرکت مادرتخصصی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران با توجه ب قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری تعداد بیست و نه شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که همگی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(یک) میباشد. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران هیچکدام واگذار نشدهاند. البته فقط سازمان مذکور با اصلاح قانون به عنوان یک سازمان توسعهای واگذار نخواهد شد.
د - شرکت مادر تخصصی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور
شرکت مادرتخصصی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور باتوجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری شرکت زیرمجموعه خود(شرکت توسعه علوم زمین) را در برنامه داشته است که این شرکت نیز مشمول فعالیتهای گروه(یک) میباشد. عملکرد واگذاری حاکی از آن است که این شرکت واگذار نشده است.
۸ - اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در وزارت نفت
وزارت نفت باتوجه به ساختار سازمانی خود دارای چهار شرکت مادرتخصصی زیرمجموعه میباشد:
الف - شرکت ملی نفت ایران
ب - شرکت ملی صنایع پتروشیمی
پ - شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران
ت - شرکت ملی گاز ایران
۸-۱ - واگذاری سهام شرکتهای دولتی: در ابتدا عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی در شرکتهای مادرتخصصی زیرمجموعه مورد بررسی قرار میگیرد.
الف - شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران
شرکت مادرتخصصی ملی نفت ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری تعداد بیست و شش شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که بیست شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و شش شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) میباشند.
عملکرد واگذاری نیز حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی نفت ایران فقط دو شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و تعداد هجده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) هنوز واگذار نشدهاند.
ب - شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی
شرکت مادرتخصصی ملی صنایع پتروشیمی با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری تعداد سی و دو شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که سی و دو شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) و یک شرکت مشمول فعالیتهای گروه(دو) میباشند.
عملکرد واگذاری سهام حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی صنایع پتروشیمی، صرفا سیزده شرکت مشمول فعالیتهای گروه(یک) واگذار شده است و تعداد هجده شرکت هنوز واگذار نشدهاند.
ج - شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران
شرکت مادرتخصصی ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری تعداد دوازده شرکت زیرمجموعه خود را در برنامه داشته است که همگی این شرکتها مشمول فعالیتهای گروه(دو) میباشند.
عملکرد واگذاری سهام حاکی از آن است که از شرکتهای زیرمجموعه شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، صرفاً سهام شرکت پالایش نفت تبریز به بخش غیردولتی واگذار شده است.
د - شرکت مادر تخصصی ملی گاز ایران
شرکت مادر تخصصی ملی گاز ایران با توجه به قانون بودجه سال ۱۳۸۹ واگذاری شرکت زیرمجموعه خود(هلدینگ گاز) را در برنامه داشته است که این شرکت نیز مشمول فعالیتهای گروه(دو) میباشد.
عملکرد واگذاری سهام شرکتهای دولتی حاکی از آن است که این شرکت به بخش غیردولتی واگذر نشده است.
به این ترتیب چالشها و موانع پیش روی اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ در مجموعه وزارت نفت به طور خلاصه عبارتند از:
- ایجاد گسستگی در زنجیره ارزش انرژی به دلیل واگذاری بدون کارشناسی شرکتهایی زیرمجموعه وزارت نفت
- تقلیل داراییها و عدم امکان تسویه بدهی شرکتهای زیرمجموعه در وزارت نفت، به دلیل عدم تخصیص بخشی از منابع حاصل از واگذاری به شرکتهای مادرتخصصی اصلی
- عدم یکپارچگی مدیریتی بنگاهها پس از واگذاری و نبود امکانات مدیریتی برای اعمال حاکمیت دولت ناشی از سهم بیست درصدی آن
- مشکلات و آسیبهای ناشی از عدم بررسی دقیق اهلیت خریداران شرکتهای دانش محور
۹ - اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در وزارت تعاون
۹-۱ - اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایهگذاری بخش تعاونی
در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق کمک بلاعوض و پرداخت تسهیلات قرضالحسنه برای تامین تمام یا بخشی از فرآوردههای شرکتهای تعاونی در سال ۱۳۸۹ مبلغ نود میلیارد ریال برای امر ساماندهی اشتغال تعاونیها و کمک به برگزاری نمایشگاهها توسط تعاونیها در استانها در نظر گرفته شد.
همچنین از ردیف اعتبارات مذکور برای توسعه تجارت الکترونیک به تعاونیها مبلغ دوازده میلیارد و هشتصد میلیون ریال کمک بلاعوض پرداخت شده است. در این زمینه تعاونیها با اخذ ایران کد و استانداردسازی محیط کسب و کار خود توانستهاند در عرصه تجارت، فرصتهای جدیدی بدست آورند.
- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق پرداخت یارانه سود تسهیلات بانکی و سایر هزینههای سرمایهگذاری اولیه برای راهاندازی شرکتهای تعاونی در سال ۸۹ در قانون بودجه مبلغ سیزده هزار و پانصد میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته است.
- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق پرداخت سود تسهیلات بانکی و سایر هزینههای سرمایهگذاری اولیه برای راهاندازی شرکتهای تعاونی، در سال ۱۳۸۹ در قانون بودجه مبلغ سیزده هزار و پانصد میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته است.
- در راستای حمایت از تعاونیها و شرکتهای تعاونی از طریق کمک به انجام مطالعات، تهیه طرح، راهاندازی بانک اطلاعاتی و تملک و آماده سازی اراضی، سامانه ثبت تعاونیها به صورت اینترنتی راهاندازی و بانک اطلاعاتی تعاونیها برقرار شده است. این بانک در پورتال وزارت تعاون قابل بهرهبرداری است.
همچنین برای تهیه طرحهای اشتغالزا و خوشههای کسب و کار از طریق بنیادهای توسعه کارآفرینی، کمکهای لازم پرداخت و یکهزار و هشتصد و نود و هشت طرح در یازده ماهه ۱۳۸۹ تهیه شده و در اختیار تعاونیها قرار گرفته است. البته برای تملک و آماده سازی اراضی، اعتباری اختصاص نیافته است.
- در راستای کمک به تشکیل شرکتهای تعاونی سهام عام و تعاونیهای فراگیر ملی برای فقرزدایی و ایجاد گسترش اتحادیه تعاونی تخصصی، اساسنامه شرکتهای تعاونی سهامی عام آماده و امکان تاسیس این شرکتها فراهم شده است.
در دوره مورد گزارش تعداد چهار موافقتنامه تشکیل شرکت تعاونی سهامی عام صادر شده است و پیگیری برای تشکیل سی و هشت تعاونی فراگیر ملی انجام شده و اقداماتی به منظور شناسایی مزیت نسبی اقتصادی استانها در زمینه کشمش، پسته، زعفران و فرش برای تشکیل تعاونیهای فراگیر ملی صورت گرفته است.
- در راستای حمایت مالی برای توانمندسازی اتاقهای تعاون، در قانون بودجه سال ۸۹ مبلغ پنج میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته است.
- درراستای در نظر گرفتن ردیف مستقلی تحت عنوان " شکلگیری و توانمندسازی تعاونیها " در بودجه سالانه ردیف مستقلی با عنوان فوق در قوانین بودجه سالهای ۱۳۸۸ ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ گنجانده شده و تاکنون جمعا هفتصد و چهل وهشت میلیارد ریال در این ردیف به بخش تعاون اختصاص یافته است.
- با اصلاح اساسنامه صندوق تعاون بانک توسعه تعاون تاسیس شده است.
۱۰ - اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ قانون اساسی در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
۱۰-۱ - اقدامات حمایتی در جهت توانمندسازی و توسعه سرمایهگذاری بخش خصوصی و تعاونی
- پرداخت وام با تسهیلات مناسب از محل وجوه اداره شده
- همکاری سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با هیئت نظارت بر مقرراتزدایی درباره مطالعات مربوط به بحثمقررات زدایی از طریق بازنگری و اصلاح در فرآیند صدور مجوز نهایتا ارائه پیشنهادهای لازم به منظور تقلیل هزینهها
- همکاری و ارائه اطلاعات مورد نیاز سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی درباره شرکتهای خارجی ذی مدخل در IT
- ایجاد زمینههای مورد نیاز بخش صنفی رایانه و اتحادیه دفاتر خدمات ارتباطی و ارائه نقطه نظرات مشورتی به آنان
- تشکیل تعاونی حوزه فناوری اطلاعات توسط بازنشستگان متخصص وزارت متبوع، سازمانها و شرکتهای تابعه
۱۰-۲ ارسال لایحه تشکیل سازمان دولتی پست ایران(برای امور حاکمیتی پست) و ایجاد زمینه واگذاری امور غیرحاکمیتی پست به بخشهای غیردولتی
۱۰-۳- در خصوص واگذاري شركت پست بانك نيز با مذاكراتي كه در كميسيون ويژه اصل ۴۴ قانون اساسي با حضور وزير محترم و هيئت مديره پست بانك و نيز مسئولين سازمان خصوصي سازي به عمل آمد مقرر گرديد همكاريهاي لازم در واگذاري تدريجي اين شركت تا پايان سال ۱۳۹۳ به عمل آيد.