نامه رئیس اسبق بانک ملی به خاوری
من در دوران بسیار مشکلى درست یکسال قبل از پیروزى انقلاب اسلامى مدیرعامل بانک ملى بودم. مى دانید که آن روزها کشور درچه شرایطى به سر مى برد و چه خطراتى در کمین یک بانک به عنوان جایى که پول زیادى در آن وجود دارد، قرارداشت. شور و فضاى انقلابى همه جارا فراگرفته بود و من باید علاوه بر مدیریت این فضا مراقب بانک وسرمایه هایش نیز مى بودم.
به گزارش الف جلیل شرکا رئیس سابق بانک ملی نوشت:
آقاى خاورى، نمى دانم الان کجا هستید و چه مى کنید اما چون من وشما کما بیش در موقعیتى مشابه هم قرار گرفته ایم و آن موقعیت ها خطیر و سرنوشت ساز بوده است لازم دیدم نکاتى را از باب نصیحت و تجربه به شما یادآورى کنم، شاید به کارتان بیاید. این نکات پندواندرز اخلاقى نیست، سرزنش هم نیست. هرچند این روزها به هر دوى آن بسیار نیاز دارید اما این نکات صرفا بیان تجربه هایى است که شخصا داشته ام ولازم دیدم باشما به اشتراک بگذارم تا بهتر بدانید چه بایدبکنید.
من در دوران بسیار مشکلى درست یکسال قبل از پیروزى انقلاب اسلامى مدیرعامل بانک ملى بودم. مى دانید که آن روزها کشور درچه شرایطى به سر مى برد و چه خطراتى در کمین یک بانک به عنوان جایى که پول زیادى در آن وجود دارد، قرارداشت. شور و فضاى انقلابى همه جارا فراگرفته بود و من باید علاوه بر مدیریت این فضا مراقب بانک وسرمایه هایش نیز مى بودم. روشن بود که باپیروزى انقلاب من نیز جزو مدیران رژیم سابق محسوب شده و طبیعتا خطر در کمینم بود.
همین جا بگویم که همسر من آمریکایى الاصل است و پیش از انقلاب کل خانواده و بچه هایم در آمریکا مقیم بودند و زندگى مى کردند. با اینکه خودم نه تابعیت و نه مجوز اقامت دائمى از آمریکا داشتم اما به خاطر ملیت همسرم هیچ مشکلى براى ماندن در آمریکا نداشتم.
به خاطر دارم درست یکماه قبل از پیروزى انقلاب و درحالى که نخست وزیر وقت با اصرار خواهش کرده بود برسر کار بمانم براى حل برخى گرفتارى هاى بانک ملى به خارج سفر کردم. درآْن روزها تجار نمى توانستند کارهاى بانکى خود را به راحتى انجام دهند و نقل وانتقال پول به مشکل برخورده بود.
لازم بود این مشکلات رفع شود لذا در حساس ترین دوران ممکن از کشور خارج شدم و جالب است کارم تازمانى که انقلاب پیروز شد طول کشید. یعنى موقع پیروزى انقلاب - ۲۲ بهمن - من خارج از کشور بودم. حالا باید چکار مى کردم؟ منطقى ترین راه که همه پیشنهاد و اصرار مى کردند ماندن در آمریکا بود. همه مى گفتند مگر نمى دانى چه خبراست؟ رفتنت با خودت است و برگشتنت با خدا! بمان وهمه چیز را فراموش کن...
باخودم خلوت کردم. نگاهى به سوابق بانک ملى و راهى که طى کرده تا به اینجا رسیده انداختم، به خودم و همکارانم فکر کردم و بعد شاید بزرگترین تصمیم زندگى ام راگرفتم. به خودم گفتم من مدیرعامل بانک ملى هستم و باید اول از هویت و کیان بانک، سپس از همکارانم و بعد از خودم دفاع کنم. پس با اولین پرواز به ایران برگشتم و با طى تمام فراز و نشیب ها و مشکلات پیچیده و خطرناک بالاخره مى بینید که الان سالم و سرحال و سرزنده ام و هیچ اتفاقى هم برایم نیفتاده است...
آقاى خاورى! پیشنهاد مى کنم با خودتان خلوت کنید و دراین خلوت کمى به نام بانک ملى بیندیشید. بانک ملى، نامش ملى است یعنى تجلى ملت ایران است. تجلى اراده وغرور ملی. تجلى اعتماد ملی. قبلا که بانکدارى ایران در دست روس وانگلیس بود و اسکناس هاى این کشور را هم خارجى ها چاپ مى کردند، همین ملت بودند که ریختند پشت مجلس و اصرار کردند که مى خواهند پولهایشان را در یک بانک ایرانى بگذارند. بانک ملى از سرمایه تک تک ایرانیان تشکیل شده و تشکیل شده که کار مالى مملکت دست خود مردم باشد. پس بانک ملى فقط یک بانک نیست یک فرابانک است که غرور واعتماد یک ملت رادر خود دارد و شما رئیس یک چنین بانکى
بودید و سرنوشت و اعتمادملى به یک چنین بانکى درست یا غلط به نام شما پیوند خورده است.
به تاریخ بانک ملى ایران نگاه کنید. در تاریخ این بانک مدیرى وجود نداشته که فرارکند. حال تخلف کرده یا نکرده باشد، بحثدیگرى است اما فرار سابقه نداشته است. لذا عمل شما از این جهت بسیار زشت و بى سابقه بوده است. بهتر از من مى دانید که بانک مرکزى از دل بانک ملى متولد شده است. پیش از این تمام حساب هاى دولت، سکه ها واسکناس ها، خزانه، جواهرات ملى و خلاصه دارایى اصلى ملت ایران در بانک ملى به امانت بوده است. مى دانید از چه جایگاهى وبه چه قیمتى فرارکرده اید؟
پس از پیروزى انقلاب وقتى به ایران برگشتم مشکلات فراوان وفلج کننده بود. نامه هاى متعددى از اشخاص مى آمد که مدیران و کارکنان این بانک چه وچه هستند. اما مقاومت کردم و با همین دفاع من که مدیرعامل قانونى بانک بودم این بانک از هم نپاشید و امنیت اموال وکارکنانش حفظ شد اما اگر نبودم؟!....
همه گونه رسیدگى که فکرش را بکنید کردند اما اتفاقى نیفتاد. آن موقع جواهرات ملى در خزانه بانک ملى بود. هیاتى از شوراى انقلاب به بانک آمد و از جواهرات بازدید کرد تا کسرى نداشته باشد. مى دانید که وظیفه حفاظت از دارایى هاى بانک ملى ایران تاچه حد مقدس است. آن روزها خبررسید که مجاهدین(منافقین) ریخته اند تاکاخ گلستان راغارت کنند.
همین نگهبانان بانک ملى رفتند واز کاخ حفاظت کردندتا به آن دست اندازى نشود. یا مثلا اطلاع دادندعده اى مسلح به شعبات بانک ملى در کشورمى ریزند وپولها راغارت مى کنند. به همکاران گفتم باید با چه کسى تماس گرفت؟ گفتند پلیس که این روزهانیستباید به پاسدارها بگویید. به مرحوم آیت الله لاهوتى که فرمانده وقت سپاه بودزنگ زدم. ایشان گفت چقدرنیرو مى خواهید؟ گفتم ۱۷۰۰ شعبه داریم براى حفاظت هر شعبه حداقل ۲ نفر!گفت بااین حساب شما کل نیروهاى سپاه را مى خواهى دیگر!بالاخره سعى کردیم باانتقال روزانه پولها به شعبات مرکزى هرشهرباهمان تعداد کم نیروازدارایى مردم حفاظت کنیم.
جالب اینجاست بعد از پیروزى انقلاب ودراوج مشکلات خاص آن، من یکباردیگر ازسوى نخست وزیردولت موقت - مرحوم مهندس بازرگان - به ماموریت دیگرى به آمریکارفتم واتفاقا دوران آن ماموریت تمدیدهم شد! یعنى مهندس بازرگان زنگ زدو گفت حالا که آنجا هستى به امور بنیاد پهلوى(علوى) و اموال آن رسیدگى کن که کردم و با تعویض هیات مدیره آن ورتق وفتق امور و گماردن یک وکیل امین بازهم به ایران بازگشتم.
آقاى خاورى، اینها را گفتم تا بدانیدانسان از تجربه مى آموزد. شما الان برسر همان دوراهى هستید که زمانى من بودم. اما بااتکا به همان تجربه مى خواهم صراحتا به شما بگویم راهى که انتخاب کرده ایدبرایتان ۲سرباخت است. یعنى اگر برنگردید هیچ به دست نخواهید آورد وحتى دردنیاى پیشرفته کنونى برنگشتن برایتان امنیت و فراغت هم به دنبال نخواهدداشت. توصیه مى کنم به کارنامه خودتان نگاه کنید.
اگر تخلفى که به هر حال در بانک ملى شده عمدى نبوده، اين اشتباهى قابل جبران است که بايد از آن آموخت. يعنى بايد آمد وجبرانش کرد. اگر هم عمدى بوده وشمادر آن دست داشته وشخصا از آن سود برده ايدبازهم ماندن شما در خارج کشور فرقى به حالتان نمى کند. چراکه فقط مدارک جلب شما بايد ترجمه وارسال شوند وباچندروزومثلا چند ماه تاخيربالاخره شما درايران خواهيدبوداما اين بودن کجا وآن بودن کجا!. . .