نفت ایران در بازار جهانی جایگزین ندارد
درحالی که استراتژیستهای طرح جدید اروپایی برای تحریم نفت ایران تلاش میکنند با متقاعد کردن عربستان برای جایگزینی نفت ایران در بازارهای جهانی از افزایش قیمتها جلوگیری کنند، بررسیها با ناتوان دانستن عربستان در اجرای این ماموریت نشان میدهد که طرح تحریم نفت ایران هرگز به اهدف خود دست نخواهد یافت.
به گزارش ایسنا،تحليل وضعيت عرضه و تقاضا در بازار نفت نشاندهنده اين است كه اعمال تحريم روي فروش نفت ايران بيشتر خريداران را متضرر ميكند تا ايران؛ چراكه واقعيت اين است كه با اين كار وضعيت نابساماني در بازار نفت ايجاد ميشود كه قيمت طلاي سياه را به شدت بالا ميبرد. ايران هم نفت خود را بهسوي بازارهاي جديدي روانه خواهد كرد و حتي اگر بخواهد نفت را با تخفيف در اختيار مشتريان جديد بگذارد، باتوجه به افزايش قابل توجه قيمت نفت در بازار، نسبت به قبل پول بيشتري را دريافت خواهد كرد.
در واقع باتوجه به اینکه خط لوله ای برای صادرات نفت ایران به اروپا وجود ندارد، صادرات نفت ایران از طریق نفتکش صورت میگیرد و ایران خودش ناوگان نفتکشهایش را اداره میکند.
در حالیکه صادرات نفتی ایران دو تا سه میلیون بشکه در روز است، اروپا تنها کمتر از ۲۰ درصد از این مقدار را به خود اختصاص میدهد. بنابراین اگر اروپا تصمیم بگیرد از ایران نفت نخرد و در عوض نفت خود را از عربستان تامین کند، آنهایی که قبلا از عربستان نفت میخریدند در جای دیگری به دنبال نفتی میگردند که از این به بعد به اروپا فروخته خواهد شد و حالا حدس بزنید چه میشود؟ ایران یک یا دو نفتکش با همان میزان نفت را برای آنها میفرستد.
تحریم نفت ایران؛ خوراک خام فرانسوی
ماجرای تحریم نفت ایران به قدری دور از منطق بهنظر میرسید که یکی از معتبرترین نشریات اقتصادی جهان بدون درنظر گرفتن هیچ مصلحتی آن را " احمقانه " بخواند. طرح تحریم خرید نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا که با بهاصطلاح " ابتکار " فرانسه کلید خورد، حتی آنقدر فکر شده و قابل استناد نبود که در بین متحدان قدیمی سارکوزی و رفقا در اروپا هم هوادار آنچنانی پیدا کند.
ماجرا این است که واردات نفتی اروپا از ایران تنها حدود ۲۰ درصد از درآمد صادراتی نفت ایران را شکل میدهد، ولی وابستگی خود اروپاییها به نفت ایران بهقدری است که قطع این جریان میتواند مصرفکنندگان مغرور اروپایی را با مشکلات جدی مواجه کند، به خصوص کشورهایی مانند یونان، اسپانیا و ایتالیا که بخش قابل توجهی از نفتخام خود را از تامینکنندهای به اسم ایران دریافت میکنند.
به همین دلیل بود که نشریه اقتصادی فوربس با احمقانه خواندن پیشنهاد فرانسه برای تحریم واردات نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا تاکید کرده که این طرح مشکلی برای ایران در زمینه فروش نفت خود ایجاد نخواهد کرد.
این نشریه انتقاد خود از این طرح را تا آنجا پیش برد که اعلام کرد " وقتی اتحادیه اروپا در جهت انجام کاری اقدام میکند که به لحاظ اقتصادی احمقانه است فرانسویها را پشت آن می بینیم. " باوجود این که این کشور یکی از بزرگترین اقتصاد های جهان را در خود پدید آورده است، اما مشکلی در این کشور وجود دارد که منجر به بیان اظهارات و طرح های احمقانه از سوی مقامات آن میشود و طرح تحریم نفت ایران توسط اتحادیه اروپا از این جمله است.
دراز کردن دست همکاری به سوی عربستان
وقتی افراد پشت پرده طرح تحریم نفت ایران که فکر میکردند کار راحتی پیش رو دارند، با این هشدار مواجه شدند که حذف نفت ایران از بازار جهانی نردبان قیمت طلای سیاه را به اوج خود میرساند و برای حل این مساله دست یاری خود را بهسوی عربستان دراز کردند.
آمریکا و متحدان غربیاش امیدوارند عربستان با افزایش تولید نفت خود و وارد کردن ظرفیت مازاد تولید نفتش به بازار مانع از افزایش قیمت نفت شود تا آنها بتوانند به ایران فشار بیاورند.
در این مدت خبرهایی مبنی بر مذاکره دیپلماتهایی از آمریکا، فرانسه، انگلستان و برخی دیگر از متحدانشان با مقامات سعودی به گوش رسیده که در این مذاکرات سعی میکنند عربستان را قانع کنند بشکههای بیشتری از نفتش را بهعنوان جایگزینی برای نفت ایران به بازار وارد کند تا آنها بتوانند با خیال راحت از شوکه نشدن بازار و گران نشدن نفت طرح خود را به اجرا برسانند.
در این شرایط به نظر میرسد عربستان بهعنوان " تنها امید " غرب برای جلوگیری از بحران اقتصادی جدید درپی اجرای تصمیم خامشان درباره ایران مطرح شده است و حتی طراحان تحریم نفتی ایران مدعی شدهاند که سیگنالهای مثبتی هم از مقامات سعودی برای همکاری دریافت کردهاند.
عربستان نه میتواند، نه میخواهد
اما کارشناسانی که به خوشخیالی طراحان تحریم نفتی ایران نیستند، بر این باورند که عربستان نه میتواند جایگزینی برای نفت ایران در بازارهای جهانی باشد و نه میخواهد با قبول این مسئولیت جایگاه خود را بهعنوان بزرگترین صادرکننده نفت اوپک به مخاطره بیندازد.
براساس آمارها و اطلاعات رسمی، هرچند اگر عربستان تمام نفت مازاد خود را بهیکباره وارد بازار جهانی نفت کند بیش از ۸۰ درصد کمبود حجمی نفت ایران در بازار جبران میشود، ولی از یکسو نفت مازاد عربستان از جنس سنگین بیکیفیت است که هیچ فایدهای برای پالایشگاههای اروپایی ندارد و از سوی دیگر، موج روانی خروج نفت ایران از بازارهای نفتی غرب بهتنهایی برای رشد قابل توجه قیمت طلای سیاه و ایجاد بحران جدیدی اقتصادی در غرب کافی است.
در این زمینه حتی آژانس بین المللی انرژی که خود نمایندگی از کشورهای بزرگ مصرفکننده نفت جهان را بر عهده دارد، هشدار داده است که تحریم نفت ایران ممکن است منجر به رشد شدید قیمت نفت و بروز بحران جدیدی در کشورهای توسعهیافته شود.
آژانس بینالمللی انرژی صراحتا اعلام کرده که ظرفیت مازاد تولید نفت عربستان جایگزین مناسبی برای حجم قابل توجه صادرات نفتی ایران نخواهد بود و عامل این موضوع را نیز مانعی بهعنوان " شاخص کیفیت نفت " معرفی کرده است.
کارشناسان جهانی بازار نفت نیز معتقدند درصورت هرگونه تحریم احتمالی نفت ایران، عربستان هرگز نخواهد توانست جای خالی نفت ایران در بازارهای جهانی را پر کند، چراکه باوجودی که عربستان بزرگترین تولیدکننده نفت اوپک به شمار میرود و از ظرفیت مازاد تولید قابل توجهی برخوردار است، بخش عمدهای از ظرفیت مازاد تولید عربستان نفت سنگین است که به دلیل کیفیت پایین به درد بازارهای اروپا و آمریکا نمیخورد و تنها در کشورهایی مانند چین که پالایشگاههای مخصوص نفت سنگین را احداثکردهاند، قابل استفاده است.
كارشناسان واقعبين بازار جهاني نفت به اين نكته اذعان دارند كه عربستان به تنهايي نميتواند تمام نفتي را كه ايران به بازار جهاني عرضه كند، جايگزين كند و از طرف ديگر شرايط سياسي موجود نيز اين امكان را به عربستان نميدهد؛ چرا كه در صورت اين اقدام هرج و مرجي بين اعضاي اوپك صورت خواهد گرفت و توليد اعضا از كنترل اين سازمان خارج خواهد شد.