توافقنامه امنیتی آمریکا و افغانستان
در ساعات پایانی دوشنبه شب گذشته روسای جمهور آمریکا و افغانستان توافقنامه ای راهبردی را امضا کردند که دارای ۸فصل ومبنای همکاری همه جانبه امنیتی، سیاسی، اقتصادی و … بین افغانستان و آمریکا در ۱۰ سال آینده است.
به گزارش افکار نیوز به نقل از روزنامه خراسان،براساس اين توافقنامه اين همکاري ها بعد از تاريخ رسمي خروج يعني سال ۲۰۱۴ نيروهاي ناتو از افغانستان آغاز مي شود.
هم چنین براساس اخبار منتشر شده در این توافقنامه ایجاد پایگاه های نظامی توسط آمریکا دیده نشده و قرار است طی یک سال آینده کمیسیون مشترک از طرفین درباره همکاری ها و ایجاد پایگاه های نظامی در افغانستان با یکدیگر مذاکره کنند.
آن چه درابتدا درباره این توافقنامه جلب نظر می کند شیوه امضای آن است درحالی که یک اقدام سیاسی و امضای توافقنامه ای به این اهمیت نیازمند مقدمات و موخراتی است استفاده از اصل غافلگیری در امضای این توافقنامه این سوال را پیش می آورد که آیا کابل و واشنگتن در سطحی از روابط قرار دارند که ۲ رئیس جمهور می توانند برخلاف عرف موجود در عرصه بین الملل به امضای این سند مهم مبادرت کنند اگر این گونه است پس چطور ممکن است چنین تفاهمنامه مهمی که هنوز مفاد آن به اطلاع مراجع قانونی افغانستان نرسیده در دل شب به امضا رسیده است این یک ایراد بزرگ به چنین قراردادی است که در دل شب و با حضور
شبانه رئیس جمهور آمریکا در کابل به امضا رسید و این سوال پیش می آید که چه علتی چنین وضعیتی را به طرفین تحمیل کرده است.
اما سوال دوم این که آیا اصولا چنین توافقنامه ای قابلیت اجرایی و عملیاتی دارد یا خیر؟
در پاسخ به این سوال ها باید گفت: به نظر می رسد طرفین در این توافقنامه از شرایط یکسانی برخوردار نیستند و به خصوص به نظر می رسد اوباما در بحثهای انتخابات ریاست جمهوری این کشور قصد بهره برداری از این موضوع را داشته باشد. ضمن این که امضای این توافقنامه پس از کشته شدن بن لادن توسط آمریکا صورت می گیرد. اگر این چند مولفه را در کنار یکدیگر قرار بدهیم می توان به اهداف کوتاه مدت امضای این توافقنامه پی برد.
یکی از این اهداف امتیاز دادن کابل به مقامات آمریکا در اوج کارزار انتخابات ریاست جمهوری آمریکا است. اما در این باره که این قرارداد چه تاثیری بر امنیت افغانستان خواهد داشت باید گفت امروز که نیروهای ۳۷کشور در افغانستان برای ایجاد امنیت در افغانستان مستقر هستند، امنیت افغانستان به گونه ای است که امضای توافقی به این مهمی به دلیل نابه سامان بودن اوضاع امنیتی در سفر بدون اعلام قبلی انجام می شود.
قاعدتا وقتی ۳۷ کشور نتوانستند شرایط مطلوب امنیتی را ایجاد کنند بعید است که آمریکا به تنهایی بتواند در آینده اوضاع بهتری را در افغانستان برقرار کند. و نکته مهم تر در این مسئله این است که آیا تکیه بر حمایت خارجی امکان دوام را برای یک حاکمیت فراهم می کند حداقل در افغانستان پاسخ منفی است.
شاهد این ادعا رویکرد افکار عمومی افغانستان در سده های گذشته نسبت به نیروهای اشغالگر انگلیسی و بعد نسبت به شوروی سابق است.
چرا که این اقدام بیش از این که یک حرکت تاثیرگذار باشد یک بازی سیاسی است. از سوی دیگر حضور نیروهای خارجی در افغانستان هزینه هایی به همسایگان افغانستان و به خصوص جمهوری اسلامی ایران تحمیل کرده است.
پرواز هواپیماهای جاسوسی بدون سرنشین آمریکا بر فراز خاک جمهوری اسلامی ایران که اسناد و مدارک آن بدست آمده، حمایت هایی که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم از جریان افراطی و یا گروهک های تروریستی در شرق کشور صورت می گرفت و هزینه هایی از این دست به کشورهای دیگر از جمله پاکستان نیز تحمیل شده است. در این ارتباط اگرچه هنوز چین به عنوان همسایه دیگر افغانستان واکنشی نداشته اما این اقدام مورد تایید آنها نیست.
چرا که موقعیت ژئوپلتیک وضعیت تاریخی افغانستان نشان داده این نوع توافقنامه ها از مشکلات امنیتی افغانستان نخواهد کاست. افغانستان در سیاست خارجی روسیه در حوزه خارج نزدیک روسیه تعریف می شود. روس ها نیز هیچ گونه واکنشی در تایید این توافقنامه تا این لحظه نداشته اند. کشورهای منطقه می دانند قدرت های فرامنطقه ای که امروز در افغانستان نیرو دارند به میزان حضورشان در این کشور به آنها هزینه تحمیل می کنند.
به طور کلی گذشته افغانستان نشان داد حضور یک عنصر فرامنطقه ای در افغانستان آن هم در درازمدت در قالب چنین پیمان هایی نه به نفع افغانستان و نه به نفع منطقه است. از سوی دیگر راهکار طبیعی تامین امنیت پایدار در افغانستان تقویت نهادهای پیش بینی شده درقانون اساسی افغانستان و ارتقای روابط منطقه ای با همسایگان این کشور است.
چرا که هدف از امضای این دست توافقنامه ها چیزی فرای مفاد آن است به خصوص در توافقنامه اخیر که نگاهش به کارزار انتخابات ریاست جمهوری آمریکا معطوف است.
از سوي ديگر پيش بيني مي شود اين اقدام با واکنش منفي افکار عمومي افغانستان روبه رو شود به خصوص موضوع مصونيت قضايي سربازان آمريکا در افغانستان.دولت افغانستان نبايد اين نکته را فراموش کند که اين حق مردم افغانستان ونهادهاي منتخب مردم است که نسبت به مجموعه وقايعي که در کشورشان اتفاق مي افتد اعلام موضع کنند و تصميم گيري نمايند.