بررسی احتمالات آینده مصر
شواهد حکایت از جریان توطئهای عجیب در مصر دارد
رئیس دستگاه اطلاعات سابق مصر: رئیس جمهور آینده مصر نباید اسلامگرا باشد. اگر ملت مصر تصمیم بگیرد که نامزدی اسلامگرا را برگزیند؛ وقوع کودتایی نظامی بعید نیست
نخستوزیر مبارک و ۲۴ درصد آرا!
به گزارش افکارنیوز، «محمد مرسی» نامزد اخوان المسلمون با کسب۲۵ درصد آرا و «احمد شفیق» با کسب ۲۴ درصد آرا در کنار هم به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر در روزهای ۱۶ و ۱۷ ژوئن(۲۷ و ۲۸ خرداد ماه) راه یافتند.
«احمد شفیق» آخرین نخست وزیر «حسنی مبارک» کسی است که به گفته «علاء الاسوانی»، رمان نویس مصری متهم به حداقل ۳۵ مورد فساد است که توسط شورای عالی نظامی حاکم بر مصر بر آنها سرپوش گذاشته شده است. «حسن نافعه» استاد علوم سیاسی در دانشگاه قاهره نیز معتقد است: «صعود شفیق در انتخابات به معنای ابقای رژیم سابق و پاکسازی انقلاب مردمی است.»
توازن عجیب؛ مشارکت غیرانقلابی
درحالی رای بالای «احمد شفیق» آخرین نخست وزیر مبارک همه را شگفت زده کرد که از دیگرسو آراء۲۱ درصدی «حمدین صباحی» نامزد «ناصریستها» و۲۰ درصدی «عبد المنعم أبو الفتوح» نیز محل شگفتی و حکایت از توزیع متناسب آراء میان گروههای مختلف و عدم برتری یکی نسبت به بقیه است.
این درحالی است که نسبت مشارکت مردم در این دور از انتخابات ریاست جمهوری مصر رقم دلسرد کننده ۵۱ درصد اعلام شد؛ حال آنکه مصر انقلابی هنوز در شرایط هیجان و التهاب به سر برده و به نظر میرسد براین اساس در انتظار حضوری بسیار چشمگیرتر از آنچه اعلام شد، بود.
آراء مردم را خریدهاند
اما «حکم امهزب» کارشناس لبنانی مسائل خاورمیانه درباره خبر اعجابآور صعود احمد شفیق به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر میگوید: «قرار گیری احمد شفیق، آخرین نخست وزیر رژیم حسنی مبارک در رتبه دوم انتخابات ریاست جمهوری مصر غافلگیرانه است. اینکه چگونه احمد شفیق توانست این میزان آراء را به خود جلب کند تعجب همگان را بر انگیخت.
کسب آرا توسط یکی از بقایای رژیم مبارک معمایی بزرگ است؛ دخالتهای آمریکا، اسرائیل و برخی از کشورهای عربی در امور مصر بر کسی پوشیده نیست و عمده این دخالتها مساعدتهای مالی برای کمک به احمد شفیق بوده است. ضمن اینکه برخی از طرفهای خارجی از فقر موجود در مصر سوء استفاده کرده و سعی کردند از طریق تطمیع و رشوه دادن، آرای مردم را به نفع کاندیدای مورد حمایت خود متمایل کنند. آمریکا نیز آشکارا از ارتباط با کاندیداهای ریاست جمهوری مصر سخن گفته است.»
یا تقلب شده یا مردم ترسیدهاند
«محمدصادق الحسینی» کارشناس مسائل خاورمیانه نیز دراین رابطه میگوید: «ملت مصر از سوی آمریکا، کشورهای اروپایی و کشورهای مرتجع عربی نسبت به تحریم و محاصره کشورشان در صورت رای دادن به اسلامگرایان تهدید شدند و ملت مصر نگران اقتصاد و امنیت خویش است و با توجه به تهدیدهای پیدرپی بیگانگان برخی از ملت مصر یا بخشی از ملت مصر احمد شفیق که مورد تایید کشورهای بیگانه است را برگزیدند. همچنین «حمدین صباحی» از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری مصر از بروز تقلب در انتخابات سخن گفته و تاکید کرده که شکایتهای خود را به مسئولان ذیربط تقدیم خواهد کرد.»
۱۷ژوئن؛ جشن برای «المرسی»
اما پس اعلام نتایج دور اول و احتمال رقابت سنگین دور بعدی میان نماینده اخوانالمسلمین و «احمد شفیق» «محمد بدیع» رهبر جنبش اخوان المسلمون مصر گفت: «حزب آزادی و عدالت و جنبش اخوان المسلمون نشستهای ویژه ای را برگزار خواهند کرد تا محاسبات و برنامههای مد نظر برای دور دوم انتخابات درنظر گرفته شود. از ملت مصر همانهایی که در دور اول انتخابات به مرسی رای دادند در دور دوم نیز به وی رای خواهند داد و روز هفدهم ژوئن شاهد پیروزی «محمد المرسی» اولین رئیس جمهور اسلام گرا و رسیدن وی به قدرت خواهند بود.»
بیایید ائتلاف کنیم
پس از این «عصام العریان»، معاون رئیس حزب آزادی و عدالت، شاخه سیاسی جماعت اخوان المسلمون تمام نیروهای سیاسی ملی و انقلابی مصر را برای گفتو گو درباره سرنوشت مصر دعوت کرد و از احزاب سیاسی و ائتلافهای انقلابی این کشور خواست بار دیگر با یکدیگر متحد شده و اجازه ندهند انقلاب مصر به سرقت رفته و خون شهدای آنان به هدر رود، چرا که دستیابی شفیق به پست ریاستجمهوری، کشور را به خطر خواهد انداخت.
تقسیم پست با سلفیها و ناصریستها
«یاسر علی»، از رهبران اخوان المسلمون در اینباره گفت: «این جماعت درصدد دعوت از سیاستمداران برجسته کنار رفته از صحنه انتخابات جهت مذاکره و گفت و گو برای تشکیل دولت ائتلافی در آینده است که در میان آنان «عبد المنعم ابو الفتوح»، نامزد سلفیها و «حمدین صباحی»، نامزد «ناصریستها» هم وجود دارند. همچنین تصمیمگیری درباره پست معاون رئیسجمهور و دولت ائتلافی آتی در دستور کار مذاکرات امروز خواهد بود.»
علیه «احمد شفیق» برمیخیزیم
پس از این جریانهای انقلابی و احزاب سیاسی و شخصیتهای مصری نیز اعلام کردند که در دور دوم به مقابله با «احمد شفیق» برمیخیزند و از «محمد مرسی» حمایت خواهند کرد. «عبد المنعم ابو الفتوح»، نامزد سلفیها نیز اعلام کرده است که در دور دوم از محمد مرسی حمایت خواهد کرد.
احزاب سلفی و ائتلافهای انقلابی نیز از هم اکنون حمایت خود از «مرسی» در دور دوم انتخابات را اعلام کردهاند. حزب «الوسط» با بیان اینکه هم اکنون نبرد انتخاباتی در مصر به نبرد میان رژیم سابق و انقلاب ۲۵ ژانویه تبدیل شده است اعلام کرد که به همین منظور از «محمد مرسی» در دور دوم حمایت خواهد کرد.
رئیسجمهور اخوانی باشد کودتا میکنیم
در شرایطی که، رایزنیهای گستردهای برای تشکیل یک گروه ریاستی شامل «محمد مرسی»، «حمدین صباحی» و «عبدالمنعم ابوالفتوح» برای نجات انقلاب مردمی مصر در دور دوم انتخابات ریاستجمهوری در حال انجام است، «عمر سلیمان» رئیس دستگاه اطلاعات سابق مصر در گفت و گو با جهاد الخازن نویسنده و تحلیلگر عرب در روزنامه الحیات گفت: «رئیس جمهور آینده مصر نباید اسلامگرا باشد. اگر ملت مصر تصمیم بگیرد که نامزدی اسلامگرا را برگزیند؛ وقوع کودتایی نظامی بعید نیست.»
پاسخ به معمای «احمد شفیق»
با همه این تفاسیر معمای رای بالای احمد شفیق همچنان لاینحل است. برخی علت آن را تقلب، برخی دیگر خرید آراء مردم و عده ای هم آن را تمایل مردم به کاندیدای مورد نظر غرب از ترس تحریمها قلمداد کردند.
از طرفی تلاشهای اخوانالمسلمین برای پیروزی در حالی انجام میشود که در صورت صحت فرض تقلب در دور اول به عنوان دلیلی برای صعود احمد شفیق به دور دوم انتخابات، ادامه این روند در دور دوم هم امکانپذیر و به انتخاب احتمالی احمد شفیق خواهد انجامید. و در صورت صحت هریک از فرضهای دیگر رقابت سخت با «احمد شفیق» در انتظار «محمد مرسی» خواهد بود.
دراین راستا معمای رای بالای احمد شفیق در دور اول انتخابات مصر مسئله ای است که برای یافتن پاسخ آن یالثارات به گفت و گو با سعدالله زارعی کارشناس مسائل خاور میانه پرداخته است:
رای احمد شفیق یعنی مصریها در عرض ۴ ماه از انقلاب دست برداشتند
آقای زارعی شما چه فرضی را به عنوان دلیل راهیابی احمد شفیق به دور دوم انتخابات محتمل میدانید؟
در این رابطه دلایل متعددی وجود دارد که حکایت از وقوع تقلب بزرگ در انتخابات مصر دارد. به عنوان مثال انتخابات مجلس مصر درماههای آذر و دی برگزار شد جایی بود که اسلامگراها ۸۰ درصد از ۴۹۸ کرسی موجود را به خود اختصاص دادند. این درحالی است که در انتخابات مجلس شورای مصر هم اسلامگراها موفق به اختصاص ۲۷۰ کرسی به نامزدهای خود شدند. از زمان این پیروزیها برای اسلامگرایان حدود ۴ ماه گذشته است و براساس منطق در عرصه سیاسی، اجتماعی تحول عمده ای رخ نمیدهد؛ چنانچه براساس تجربه هر گرایش و دیدگاه حداقل ۸ سال در عرصه سیاسی کشور باقی میماند وندرتا اتفاق میافتد که درفاصله هر ۴
سال آراء و نظرات سیاسی مردم تغییر یابد.
این تقریبا یک روال معمول در عرصه بینالملل است. پس جای این سوالات باقی است که چطور در مصر این قاعده به هم خورده است؟ چه اتفاقی افتاده است که ۲۰ درصد اقلیت امروز توانسته است در مقابل اسلامگرایان قدعلم کند؟ آراء کسانی چون «احمد شفیق»، «حمدین صباحی» و «عمرو موسی» با آراء اسلامگرایان محوری چون «عبدالمنعم ابوالفتوح» و «محمد مرسی» برابری میکند.
اما به غیر از این ابهام که فرض تقلب را قوت میبخشد مسئله مهم دیگری نیز وجود دارد و آن هم این که مخاطب انقلاب مصر رژیم مبارک بوده است، این درحالی است که مردم هنوز برای حفاظت از دست آوردهای انقلاب به خیابان میآیند و بعید به نظر میرسد که در عرض ۱۸ ماه دوباره تمایلی به بازماندههای رژیم مبار ک نشان دهند.
توازن مشکوک
اما نکته تامل برانگیز دیگر همترازی ۵ کاندیدا و کسب آراء بین ۱۸ تا ۲۵ درصد است که به نظر غیر منطقی میآید و براین اساس میتوان احتمال بالای اجرای تقلبی بزرگ در انتخابات مصر را مطرح کرد چنانچه میتوان گفت عواملی دست به دست هم داده و انتخابات را از مسیر اصلی خود منحرف کردند.
اگر مبارک ۹ میلیون هوادار داشت چرا سرنگون شد؟
رای ۲۴ درصدی احمد شفیق درحالی اعلام شده که وی و کل رژیم مبارک در مصر بیش از ۲ میلیون هوادار ندارد که بخش عمده این تعداد هم شامل نیروهای اطلاعاتی، امنیتی و نظامی وابسته به رژیم هستند. این درحالی است که اگر مجموع آراء عمرو موسی و احمد شفیق را در نظر بگیریم باید نتیجه گرفت که رژیم مبارک در مصر ۹ میلیون هوادار دارد. اما اینجا این سوال مطرح میشود که اگر رژیم مبارک ۹ میلیون طرفدار داشته است چرا برای حفظ نظام مطلوب خود در طول دوران انقلاب وبراندازی رژیم حتی یک تظاهرات چند هزار نفری هم برگزار نکردند؟ بنابراین رژیم مبارک در مصر فاقد پایگاه مردمی است ودر مجموع میتوان و
باید نسبت آراء احمد شفیق را یک پدیده غیر طبیعی در نظر گرفت.
صعود سوال برانگیز ناصریستها در عرض ۴ ماه
اما یک دلیل جداگانه از آنچه گفته شد نظر به آراء ناصریستها در مصر است که کمتر از ۵ درصد آراء را در انتخابات دو مجلس «الشعب» و «الشوری» طی ۴ ماه گذشته به خود اختصاص داده اند و امروز رقمی نزدیک به ۲۰ درصد آراء را به خود اختصاص داده اند تا جایی که «حمدین صباحی» به عنوان نامزد ناصریستها از «عبدالمنعم ابوالفتوح» نامزد سلفیها که ۲۴ در صد آراء مجلسین در ۴ ماه قبل را به خود اختصاص داده بودند پیشی گرفته است.
از شورای نظامی هیچ چیز بعید نیست
اگر فرضیه شما در مورد وقوع تقلب در انتخابات ریاست جمهوری مصر را بپذیریم، در ادامه نیز باید بپذیریم که این فرمول در دور دوم هم اجرا شود و درنتیجه تلاش اخوانالمسلمین، سلفیها و ناصریستها برای ائتلاف به نفع اخوانالمسلمین بینتیجه باقی بماند.
این یک نکته اساسی است. واقعا نسبت به عملکرد نظامیان در مرحله دوم انتخابات ریاست جمهوری شک و تردید جدی وجود دارد. براین اساس اگر نظامیها احمد شفیق را از صندوق آراء مرحله دوم انتخابات ریاست جمهوری بیرون بکشند هیچ جای شگفتی و تعجب نخواهد بود. در این رابطه باید گفت که هر چند اخوانالمسلمین و دیگر گروههانسبت به این نتیجه سکوت نخواهند کرد اما شورای نظامی میتواند با استناد به مجموع آراء احمد شفیق و عمرو موسی در دور اول مدعی شکاف بین اسلامگرایان و تجدید نظر طلبها از یک سو و کسانی که به امنیت و ثبات در مصر میاندیشند شود. احتمال موجود بعد از طرح این مدعی این است که
شورای نظامی به عنوان راه حل کل نتیجه انتخابات را باطل اعلام کند و یک دوره طولانی را با عنوان شرایط فوق العاده به مردم مصر تحمیل کند.
توطئه عجیب
در عین حال احتمال دیگر این است که شورای نظامی با توجه به رای بالای احمد شفیق اخوانالمسلمین را تحت فشار قرار دهد تا به اخذ امتیازاتی نظیر دخالت نظامیها در تدوین قانون اساسی از مجلس مصر شوند. در مجموع باید گفت در مصر یک توطئه عجیب برای نیمه کاره گذاشتن انقلاب در جریان است و به نظر میرسد که مدل یمن در مصر نیز درحال پیگیری است تا براساس آن یک رئیس جمهور صحنه را ترک و یک شخص دیگر از همان جنس جایگزین وی شود. بنابراین احساس خطر از آینده انقلاب مصر در شرایط موجود معقول به نظر میرسد.
اخوانالمسلمین مصر در سوریه همه ظرفیتش را خرج کرد
سوالی درذهن من شکل گرفته که فراتر از مسائل داخلی مصر است. به این ترتیب اگر فرض را بر پیروزی اخوانالمسلمین در دور دوم با ائتلاف سلفیها بگذاریم. ابعاد بینالمللی این پیروزی چه خواهد بود؟ شما میدانید که اخوانالمسلمین علی رغم عدم ارتباط سازمانی به لحاظ ایدئولوژیک یک پدیده چندسر در منطقه است که تبعات این پیوستگی را سوریه پس داد. ما شاهد اعلام همبستگی همهجانبه حزب حاکم ترکیه، حماس و البته اخوانالمسلمین مصر به عنوان بخشی از بدنه اخوانالمسلمین از معارضین سوری علیه نظام حاکم بودیم. با این تفسیر نمیتوان قدرت یافتن اخوانالمسلمین در مصر را مقدمه ای برای
تشدید زودهنگام بحران در سوریه دانست؟
در واقع اخوانالمسلمین از تمام ظرفیت خود برای کمک به اخوانالمسلمین سوریه استفاده کرده است و ظرفیت جدیدی برای عرضه در این عرصه ندارد. این درحالی است که بحران در سوریه نیز به کنترل درآمده و اوضاع به سمت آرامش پیش رفته است. این درحالی است که ماهیت اقدامات امنیتی و تروریستی در سوریه ارتباط مستقیمی با القاعده و ارتش آزاد سوریه و مجلس ملی دارد.
مشارکت۵۱ درصدی طبیعی است
نکته ابهام برانگیز پایانی رقم مشارکت پایین مصریها در دور اول انتخابات ریاست جمهوری است. به نظر میرسد مشارکت ۵۱ درصد برای کشوری که هنوز هیجانات انقلاب و حضور مردمی در صحنه را پشت سر نگذاشته است تعجب برانگیز است.
این رقم نسبت به سایر کشورهای انقلابی در شرایط تقریبا مساوی قرار دارد. لذا تراز ۶۰ الی ۷۰ درصدی مشارکت در انتخابات مربوط به شرایط ثبات در هرکشور است که دولتها با ارائه خدمات اجتماعی مردم را به مشارکت راغب میکنند. در جمهوری اسلامی ایران هم انتخابات مجلس اول با مشارکتی در حدود رقم فعلی در مصر برگزار شد، اما این میزان در دوره نهم که ۳۳ سال از ثبات نظام میگذرد، به ۶۴ درصد رسید.
منبع:هفته نامه یالثارات الحسین(ع)