بر اساس گزارش رویترز، دلار آمریکا در سال ۲۰۲۵ در برابر همه ارزهای اصلی بهجز ین ژاپن تضعیف شد؛ روندی که برخلاف انتظارات اولیه بازار از بازگشت دونالد ترامپ و سیاستهای حمایتی او رقم خورد. بازارها که در ابتدای سال روی تقویت دلار حساب باز کرده بودند، در ادامه با واقعیتی متفاوت روبهرو شدند.افت تدریجی اما پیوسته دلار نشان داد که موتورهای سنتی تقویت این ارز دیگر مثل گذشته کار نمیکنند. مجموعهای از ریسکهای مالی، سیاسی و تجاری باعث شد دلار نهتنها نقش «دارایی امن» خود را از دست بدهد، بلکه به یکی از بازندههای اصلی بازار ارز جهانی تبدیل شود.
کسری بودجه؛ زخمی که هر روز عمیقتر شد
یکی از اصلیترین دلایل افت دلار در ۲۰۲۵، تشدید کسری بودجه دولت آمریکا بود. هزینههای سنگین دولت، در کنار کاهش درآمدهای مالیاتی و افزایش بدهی عمومی، این پیام را به بازار مخابره کرد که تعادل مالی واشنگتن در وضعیت شکنندهای قرار دارد.فعالان بازار ارز معتقدند وقتی کسری بودجه از کنترل خارج میشود، اعتماد به ارز ملی بهتدریج فرسایش پیدا میکند. همین نگرانی، تقاضا برای دلار را در طول سال محدود کرد.
جنگ تجاری؛ فشار مزمن بر دلار
بازگشت فضای جنگ تجاری و اعمال تعرفههای جدید، برخلاف تصور اولیه، به نفع دلار تمام نشد. افزایش تنشهای تجاری با شرکای اصلی آمریکا، چشمانداز رشد اقتصادی را مبهم کرد و ریسکهای جدیدی به بازار تحمیل شد.در معاملات ارزی، این برداشت شکل گرفت که جنگ تعرفهای بیش از آنکه قدرت دلار را افزایش دهد، هزینههای اقتصاد آمریکا را بالا میبرد؛ برداشتی که به خروج تدریجی سرمایه از دلار دامن زد.
تردید درباره استقلال فدرال رزرو
یکی دیگر از عوامل کلیدی افت دلار، افزایش نگرانیها نسبت به استقلال بانک مرکزی آمریکا بود. فشارهای سیاسی و اظهارنظرهای مکرر درباره سیاستهای پولی، این تصور را تقویت کرد که فدرال رزرو ممکن است در تصمیمگیریهای خود آزادی عمل گذشته را نداشته باشد.بازار ارز بهشدت به اعتبار بانک مرکزی حساس است و هر نشانهای از تضعیف این اعتبار، مستقیماً به ارز ملی ضربه میزند؛ اتفاقی که در سال ۲۰۲۵ بهوضوح در رفتار دلار دیده شد.
شکست انتظارات از «اثر ترامپ»
در ابتدای سال، بخشی از بازار روی تقویت دلار بهواسطه بازگشت ترامپ حساب کرده بود؛ اما این انتظار خیلی زود رنگ باخت. سیاستهای پرریسک، فضای غیرقابل پیشبینی و تشدید نااطمینانی، باعث شد اثر روانی مثبت مورد انتظار برای دلار شکل نگیرد.در عمل، «اثر ترامپ» نهتنها دلار را تقویت نکرد، بلکه به افزایش نوسان و تردید در بازار ارز آمریکا منجر شد.
افت دلار در ۲۰۲۵ یک اتفاق مقطعی نیست
رامین فرهادی، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: بازار دیگر دلار را بدون سؤالکردن نمیخرد. زمانی دلار پناهگاه بیچونوچرا بود، اما الان سرمایهگذار میپرسد پشت این ارز چه تعادلی وجود دارد؛ کسری بودجه؟ بدهی؟ سیاست پولی مستقل؟ پاسخها قانعکننده نیست.این کارشناس اقتصادی درباره نقش سیاستهای دولت آمریکا در کاهش ارزش دلار ادامه داد: جنگ تجاری شاید در کوتاهمدت ابزار فشار سیاسی باشد، اما در بازار ارز بهعنوان عامل نااطمینانی عمل میکند. دلار از نااطمینانی تغذیه نمیشود؛ فرار میکند.وی افزود: تداوم فشارها در ۲۰۲۶ دور از انتظار نیست؛ تا وقتی کسری بودجه مهار نشود و بازار نسبت به استقلال فدرال رزرو اطمینان نگیرد، هر رشد دلار شکننده خواهد بود. ۲۰۲۵ فقط زنگ خطر بود.
چشمانداز ۲۰۲۶؛ ادامه فشارها؟
رویترز تأکید کرده که بسیاری از عواملی که دلار را در ۲۰۲۵ تضعیف کردند، همچنان در سال ۲۰۲۶ نیز پابرجا هستند. کسری بودجه، تنشهای تجاری و چالشهای سیاست پولی هنوز حلوفصل نشدهاند و همین موضوع باعث شده بازار نسبت به بازگشت سریع دلار محتاط باشد.عملکرد دلار در سال ۲۰۲۵ نشان داد که حتی قدرتمندترین ارز جهان هم در برابر ترکیب کسری مالی، نااطمینانی سیاسی و بیاعتمادی بازار آسیبپذیر است. بازار حالا بیش از هر زمان دیگری منتظر است ببیند آیا آمریکا میتواند این متغیرها را مهار کند، یا فشار بر دلار در سال آینده هم ادامهدار خواهد بود.با دنبالکردن صفحه اقتصادی خبرگزاری فارس در جریان آخرین تحولات اقتصادی ایران و جهان قرار بگیرید.
