در میان تحلیلهای منطقهای و بینالمللی از اهداف آمریکا در حمله به خاک ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو، رئیس جمهور این کشور و همسرش، شبکه الجزیره در مقالهای به تلاش دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای سیطره بر منابع نفتی ونزوئلا پرداخته که شرح آن به شکل زیر است.
در یک تشدید بیسابقه، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد که کشورش حملات گستردهای را به ونزوئلا انجام داده و نیکلاس مادورو، رئیس جمهور این کشور و همسرش را دستگیر کرده است.
ترامپ گفت که این حملات با موفقیت انجام شده و در مقابل، وزارت امور خارجه ونزوئلا اعلام کرد که حملات آمریکا به ونزوئلا نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد و تهدیدی برای صلح و ثبات بینالمللی است.
این وزارتخانه تاکید کرد که آمریکا در تجاوزات خود اماکن غیرنظامی و نظامی ونزوئلا و مرکز کاراکاس، پایتخت این کشور را هدف قرار داده است.
ونزوئلا همچنین هرگونه تلاشی برای تغییر نظام حاکم بر این کشور را رد و بر حق دفاع مشروع ونزوئلا از ملت و حاکمیت خود تاکید کرد.
همچنین بیانیهای که دولت ونزوئلا در واکنش به این تجاوز آمریکا منتشر کرد، تاکید میکند که هدف حمله ایالات متحده به ونزوئلا، تصرف منابع نفتی و معدنی این کشور است.
پشت پرده محاصره اقتصادی شدید آمریکا علیه ونزوئلا
آمریکا پیش از این همزمان با تصمیم خود برای تغییر نظام ونزوئلا، محاصره دریایی جامعی را بر تانکرهای نفتی که مشمول تحریم هستند، چه به مقصد ونزوئلا و چه از ونزوئلا به سمت مقاصد دیگر ، اعمال کرده بود.
نیکلاس مادورو در نوامبر گذشته در واکنش به تحرکات خصمانه مداوم آمریکا اعلام کرد که ونزوئلا به دلیل داشتن بزرگترین ذخایر نفتی جهان، چهارمین ذخایر بزرگ گاز طبیعی و بیش از 30 میلیون هکتار زمین کشاورزی حاصلخیز، هدف قرار گرفته است.
وی افزود: اگر ما این منابع را نداشتیم و از نظر استراتژیک در موقعیت خوبی نبودیم، هیچکس حتی نامی از ونزوئلا نمیبرد.
اما در حال حاضر در بحبوحه تشدید فشار ایالات متحده و مقاومت ونزوئلا، ناظران معتقدند که این درگیری از اختلافات سیاسی سنتی فراتر رفته و به بُعد استراتژیک اصلی خود رسیده است: رقابت برای منابع انرژی و اعمال نفوذ در حیاط خلوت ایالات متحده.
چرا آمریکا به ونزوئلا حمله کرد؟
این موضوع سوالات زیر را مطرح میکند:
چرا رئیس جمهور قدرتمندترین کشور جهان، کشوری با ذخایر عظیم نفتی را محاصره کرد؟ حجم ذخایر نفتی ونزوئلا که ترامپ به دنبال کنترل آن است چقدر است؟ تولید روزانه نفت آن چقدر است؟ کدام کشورها بزرگترین واردکنندگان نفت ونزوئلا هستند؟
گزارشی که در حال حاضر قصد ارائه آن را داریم با هدف بررسی و پاسخ به این سوالات و درک عوامل تشدید تنشها توسط آمریکا علیه ونزوئلاست.
تولید نفت ونزوئلا در طول سالهای 2024 و 2025 شاهد رشد قابل توجهی بود. تولید ماهانه در فوریه 2025 به 940 هزار بشکه در روز رسید که نسبت به ماه مشابه سال قبل تقریباً 100 هزار بشکه در روز افزایش نشان میدهد.
طبق آمار رسمی بین المللی تولید سالانه نفت خام ونزوئلا نیز طی چند سال گذشته به تدریج در حال افزایش بوده و در سال 2024 به حدود 960 هزار بشکه در روز رسیده است.
به گزارش رویترز، طبق دادههای کشتیرانی و اسناد شرکت انرژی دولتی ونزوئلا، صادرات نفت ونزوئلا در سپتامبر 2025 به طور متوسط 1.09 میلیون بشکه در روز بوده است که بالاترین سطح ماهانه از فوریه 2020 است.
ونزوئلا از زمان تحریمهای ایالات متحده برای تثبیت تولید و صادرات نفت خود با مشکل مواجه بوده است، اما طبق دادهها و اسناد ذکر شده توسط رویترز، افزایش تولید نفت خام، فروش ذخایر انباشته شده و واردات بیشتر رقیقکنندههای مورد استفاده در تولید گریدهای نفت خام قابل صادرات، محمولههای نفتی این کشور را در ماه گذشته افزایش داده است.
از نظر ذخایر نفتی، ونزوئلا بزرگترین ذخایر نفتی اثبات شده جهان را دارد که حدود 303 میلیارد بشکه تخمین زده میشود. البته این ثروت نفتی عظیم ونزوئلا به شکل گسترده و قابل توجه به مرحله تولید نرسیده و شاید همین اختلاف بین ذخایر و سطح تولید، ونزوئلا را به کانون توجه ایالات متحده تبدیل کرده است.
تحریمهایی که اولین بار توسط آمریکا در سال 2015 در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما علیه ونزوئلا اعمال شد، این کشور را تا حد زیادی از سرمایهگذاری خارجی منزوی کرده و بخش نفت آن را از فناوریهای ضروری، تجهیزات و قطعات یدکی مورد نیاز برای حفظ ظرفیت تولید خود محروم کرده است.
در مورد وارد کنندگان اصلی نفت ونزوئلا هم، خبرگزاری رویترز گزارش داد که چین بزرگترین واردکننده نفت ونزوئلا در جهان است و واردات آن در ماه دسامبر بیش از 600000 بشکه در روز بوده است که حدود 4٪ از کل واردات نفت خام چین را تشکیل میدهد.
بر اساس این گزارش، پس از چین، ایالات متحده با واردات تقریباً 222000 بشکه در روز در سال 2024، دومین واردکننده نفت ونزوئلا است. واردات اروپا نیز تقریباً به 75000 بشکه در روز رسید. هند هم با واردات حدود 63000 بشکه در روز در همان سال، در رتبه چهارم وارد کنندگان نفت ونزوئلا قرار دارد.
درباره ذخایر نفتی هم همانطور که گفته شد، ونزوئلا از نظر ذخایر اثبات شده نفت، کشور پیشرو در جهان است و ذخایر آن تقریباً 303 میلیارد بشکه تخمین زده میشود. اما با وجود این حجم چشمگیر ذخایر نفتی ونزوئلا در سطح تولید نفت در رتبه دوازدهم جهان قرار دارد.
خیز ترامپ برای سیطره برای غارت نفت ونزوئلا
بعد از اینکه سهشنبه هفته گذشته، ترامپ از محاصره کامل دریایی تانکرهای نفتی تحریم شده که از ونزوئلا حرکت کرده بودند و یا از مقاصد دیگر به سمت این کشور میآمدند، خبر داد، قیمت جهانی نفت روز چهارشنبه بیش از 2 درصد افزایش یافت.
نفت، پایه اصلی اقتصاد ونزوئلا است و بیش از 80 درصد از صادرات این کشور و حدود 17 درصد از تولید ناخالص داخلی آن را تشکیل میدهد. بنابراین، هرگونه افزایش قیمت نفت، تأثیر مثبت مستقیمی بر عملکرد اقتصادی دارد.
از سال 2006 تا نیمه اول سال 2014، به استثنای افت جزئی در اواخر سال 2008 به دلیل بحران مالی جهانی، قیمت نفت بین 100 تا 125 دلار در هر بشکه در نوسان بود و درآمد قابل توجهی برای ونزوئلا فراهم میکرد.
دولت ونزوئلا در آن زمان از این درآمدها برای تأمین بودجه ملی و تقویت نفوذ سیاسی منطقهای خود با تأمین نفت با قیمتهای یارانهای برای حدود 13 کشور آمریکای لاتین، به ویژه کوبا، استفاده کرد.
این سیاست ونزوئلا به تأمین حمایت سیاسی گسترده و ایجاد اتحادهای منطقهای علیه دشمنانش، در درجه اول ایالات متحده، کمک کرد. با این حال، این رویکرد دوام زیادی نداشت. تا سال 2018، ونزوئلا وارد یک بحران اقتصادی شدید همراه با کمبود قابل توجه غذا، دارو و کالاهای اساسی شده بود.
با وخیمتر شدن بحران، بیش از 7.7 میلیون نفر تا ماه مه 2024 مجبور به ترک کشور شدند که منجر به کاهش قابل توجه نیروی کار، از جمله شاغلان در بخش حیاتی نفت، شد.
بحران ونزوئلا با دولت ترامپ، آسیبپذیری یک اقتصاد وابسته به نفت را در برابر فشار سیاسی و تحریمهای خارجی، علیرغم ذخایر عظیم آن، آشکار میکند. این وضعیت همچنین تأکید میکند که عدم تنوع اقتصادی و اصلاحات ساختاری به این معنی است که هرگونه شوک خارجی به سرعت به یک بحران گسترده انسانی و اقتصادی تبدیل میشود.
بنابراین، واضح است که تشدید اقدامات ترامپ علیه ونزوئلا صرفاً یک ژست سیاسی نیست، بلکه هدف او را برای اطمینان از جریان مداوم منابع نفتی ونزوئلا برای خدمت به منافع آمریکا نشان میدهد.
