در سالهای اخیر در ادبیات سیاسی منطقه، اصطلاح پول زور رایج شده که به معنای «وادار کردن دیگران به پرداخت هزینه» است؛ یعنی طرفی که خود عامل بحران است، تلاش میکند تاوان آن را از دیگران بگیرد. این مفهوم بیشتر برای توصیف رفتار گروههای تندروی شهرکنشین صهیونیست به کار میرود که پس از هر اقدام مقاومت فلسطین، به روستاها و اموال مردم فلسطین حمله میکنند، خانهها و مزارع را آتش میزنند و خسارت میگیرند تا بهزعم خود «هزینه» تحمیل کنند. حالا بسیاری از تحلیلگران اقتصادی میگویند دونالد ترامپ دقیقاً همین منطق را وارد اقتصاد جهانی کرده است: آمریکا سالها بدهی بالا آورده، اما حالا بهجای حل بحران از درون، میخواهد هزینه آن را به کل جهان منتقل کند و دیگر کشورها را وادار کند بهای بدهیهای ۳۸ تریلیون دلاری واشنگتن را بپردازند؛ آن هم با یک ابزار جدید و به ظاهر مدرن به نام دلار دیجیتال.
هسته این طرح، قانونی به نام GENIUS Act یا «قانون جینیس» است؛ قانونی درباره ارزهای دیجیتال که قرار است از اواخر سال ۲۰۲۶ بهطور کامل اجرا شود. منتقدان میگویند این قانون، یکی از خطرناکترین تغییرات مالی دهههای اخیر است، چون راهی باز میکند تا آمریکا بدهیهای عظیم خود را در قالب ارز دیجیتال وارد اقتصاد جهان کند.
دلار دیجیتال رسمی میشود
بر اساس این قانون، ارزهای دیجیتال باثبات یا همان استیبلکوینها (مثل USDT و USDC) رسمیت کامل پیدا میکنند. این ارزها قرار است معادل یک دلار آمریکا ارزش داشته باشند. نکته کلیدی اینجاست: شرکتهای صادرکننده این ارزها موظف میشوند پشتوانه هر دلار دیجیتال را اوراق خزانهداری آمریکا قرار دهند.به زبان ساده، هر بار که یک نفر در هر نقطه دنیا دلار دیجیتال بخرد، در واقع بهطور غیرمستقیم بدهی دولت آمریکا را میخرد. یعنی مردم جهان، نه دولتها، تبدیل به تأمینکنندگان مالی کسری بودجه واشنگتن میشوند.
آمریکا چگونه بحرانش را صادر میکند؟
در سیستم قدیمی، دولت آمریکا برای جبران کسری بودجه، دلار چاپ میکرد. این کار تورم ایجاد میکرد و اول از همه مردم خود آمریکا ضربه میخوردند. اما در مدل جدید، واشنگتن میخواهد بهجای چاپ اسکناس، دلار دیجیتال به جهان صادر کند.هرچه استفاده از دلار دیجیتال در دنیا بیشتر شود، تقاضا برای بدهیهای آمریکا هم بیشتر میشود. این یعنی ترامپ راهی پیدا کرده که بدون فشار مستقیم به مردم کشورش، هزینه بدهیها را بین مردم دنیا پخش کند.منتقدان این روش را «اسب تروا» مینامند؛ چون ظاهری فناورانه و جذاب دارد، اما درون آن بدهیهای آمریکا پنهان شده است.
پشت پرده طرح ترامپ: چاپ پول بیسابقه
دلیل این عجله هم روشن است. فقط در سال ۲۰۲۵، حجم دلار چاپشده بیش از ۱.۷ تریلیون دلار افزایش یافت. بدهی دولت آمریکا هم از مرز ۳۸ تریلیون دلار عبور کرده است. بسیاری از اقتصاددانان میگویند اقتصاد آمریکا به نقطهای رسیده که دیگر با روشهای معمول قابل کنترل نیست.در چنین وضعیتی، تیم ترامپ بهجای اصلاح ساختاری، سراغ راهی رفته که بحران را جهانی کند تا فشار از روی واشنگتن برداشته شود.
هشدار رسمی روسیه
آنتون کوبیاکوف، مشاور رئیسجمهور روسیه، در مجمع اقتصادی شرق در ولادیوستوک بهصراحت هشدار داد که آمریکا میخواهد با ارزهای دیجیتال، ارزش واقعی بدهیهایش را از بین ببرد.او گفت واشنگتن تلاش میکند جهان را وارد «ابرِ کریپتو» کند؛ فضایی که در آن پول بهجای طلا و اسکناس، به کد دیجیتال تبدیل میشود. بعد از آن، آمریکا میتواند با تضعیف ارزش دلار، بدهیهای دیجیتالشده خود را عملاً بیارزش کند و از زیر بار آن فرار کند.
پایان بانکها، آغاز دلارهای کُدی
در نظام فعلی، پول از مسیر بانکها و شبکههایی مثل «سوئیفت» جابهجا میشود. اما در سیستم جدید قانون جینیس، دلار مستقیماً روی شبکههای بلاکچین منتقل میشود. یعنی هر کسی که موبایل و اینترنت داشته باشد، میتواند کاربر مستقیم دلار آمریکا شود.به گفته تحلیلگران، این یعنی اگر ارزش دلار پایین بیاید، فقط مردم آمریکا ضرر نمیکنند؛ بلکه میلیونها نفر در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین هم همزمان متضرر میشوند. به بیان ساده، آمریکا سود را برای خودش نگه میدارد و ضرر را جهانی میکند.
زندان مالی با یک دکمه خاموش و روشن
نکته نگرانکنندهتر این است که شرکتهای صادرکننده دلار دیجیتال تابع قوانین آمریکا هستند. این یعنی واشنگتن میتواند هر زمان که بخواهد، میلیاردها دلار را در کیفپولهای دیجیتال مردم جهان مسدود کند؛ بدون بانک مرکزی، بدون حکم دادگاه خارجی.منتقدان میگویند این یعنی شکلگیری یک «زندان مالی نامرئی» که کلیدش در دست دولت آمریکاست.
چرا طلا دوباره مهم شد؟
همین ترسها باعث شده بانکهای مرکزی چین، روسیه و برخی کشورهای اروپایی با سرعت سراغ خرید طلا بروند. همزمان، سرمایهداران هم به بیتکوین علاقهمند شدهاند. پیام روشن است: اعتماد به دلارِ تحت کنترل ترامپ در حال کاهش است.از نگاه منتقدان، قانون جینیس تلاشی است برای نجات اقتصاد آمریکا به قیمت بیثباتی اقتصاد جهان؛ پروژهای که اگر موفق شود، بدهی واشنگتن را جهانی و بحران دلار را صادر خواهد کرد.
