با افزایش تحرکات نظامی آمریکا در خلیجفارس، دریای عمان و اقیانوس هند، تحلیلگران غربی و مقامات آمریکایی از ثبات موضع رسمی ایران شگفتزده شدهاند. تهران همزمان با آمادگی برای مقابله با تهدیدات، مذاکرات دیپلماتیک خود را نیز دنبال میکند و هیچ نشانهای از عقبنشینی یا ترس از تحرکات نظامی نشان نداده است.
منابع مطلع میگویند یکی از دلایل تأخیر یا تعویق احتمالی اقدامات نظامی آمریکا علیه ایران، نقاط مبهم و ناکافی بودن دادهها در ارزیابیهای اطلاعاتی بوده است. مقامات آمریکایی تلاش کردهاند پاسخ این پرسشها را بیابند که چرا ایران از حضور گسترده نیروی دریایی آمریکا در منطقه نمیترسد و چگونه این تحرکات، خطمشی سیاسی کشور را تغییر نمیدهد.
در هفتههای اخیر، آمریکا نیروهایی را از چند پایگاه منطقهای منتقل و چند ناو و شناور جنگی به منطقه اعزام کرده است. با این حال، تهران همچنان به آمادگی دفاعی خود ادامه داده و موضع رسمی خود را ثابت نگه داشته است. این ثبات موضع برای کارشناسان و تحلیلگران اطلاعاتی آمریکایی، یک چالش قابل توجه محسوب میشود.
واسطههای قطری، عمانی و ترکیهای به واشنگتن گزارش دادهاند که ایران آماده مذاکره است، اما تنها در قالب یک معادله مشخص: «رفع کامل تحریمهای اقتصادی در مقابل بررسی برنامه هستهای». تلاش برای گنجاندن مسائل دیگر، مانند برنامه موشکی، از سوی تهران رد شده است.
ایران همچنین تأکید کرده که توان دفاعی و موشکی کشور جزو موضوعات مذاکره نیست و آمادگی برای مقابله با تهدیدات همزمان با دیپلماسی حفظ میشود. کارشناسان غربی میگویند همین موضع باعث شده تا تیم بحران و مسئولان اطلاعاتی آمریکایی در جستوجوی دلایل قاطعیت ایران باشند.
یکی از نکات مهم این است که سیاست ایران به گونهای مدیریت میشود که هم امکان دیپلماسی و مذاکرات هستهای وجود داشته باشد و هم آمادگی دفاعی در بالاترین سطح حفظ شود. واسطهها به واشنگتن گزارش دادهاند که تهران تلاش میکند فشارهای خارجی را بدون تنش مستقیم مدیریت کند.
کارشناسان معتقدند این ترکیب ثبات سیاسی و آمادگی دفاعی، موجب شده تا آمریکا در ارزیابیهای عملیاتی خود دقت بیشتری به خرج دهد و تصمیمگیری درباره هرگونه اقدام نظامی با احتیاط بیشتری انجام شود. برخی تحلیلگران میگویند رویکرد ایران به ایجاد تعادل در منطقه و کاهش احتمال تنشهای غیرقابل کنترل کمک میکند.
در نهایت، گزارشها نشان میدهد که تنها توافق احتمالی میان ایران و آمریکا در شرایط فعلی، مربوط به مذاکرات هستهای و رفع تحریمهاست و تلاش برای بحث در زمینه برنامه موشکی یا دیگر مسائل امنیتی از سوی ایران رد میشود.
