نگرانیها در اسرائیل نشان میدهد، این رژیم بیش از آنکه به ثبات دست یابد، بر لبه فروپاشی ایستاده است. بسیاری از شهروندان و نخبگان سیاسی بر این باورند «دولت یهود» توان حفظ خود را ندارد و اگر تغییرات اساسی رخ ندهد، به زودی از نقشه جهان محو میشود. حتی رسانهها و تحلیلگران اسرائیلی نیز بحث «پایان اسرائیل» را دیگر خیالی نمیدانند، بلکه آن را احتمال واقعی و ملموس میدانند.اکنون این پرسش با جدیت بیشتری میان اسرائیلیها مطرح میشود که اگر اسرائیل ناپدید شود، چه سرنوشتی در انتظار آنهاست؟ موضوعی که «یوجین بروسلوفسکی» تحلیلگر اسرائیلی سال گذشته در «تایمز اسرائیل» به طور جدی به آن پرداخت و مانند بسیاری از نویسندگان و روزنامهنگاران اسرائیلی هشدار داد، سیاستهای استعماری، حملات نظامی و سرکوب فلسطینیان نه تنها مشروعیت بینالمللی اسرائیل را تضعیف کرده، بلکه بنیانهای داخلی آن را نیز سست نموده و فروپاشی آن را نزدیکتر کرده است.
ترس دموگرافیک و بحران جمعیتی
بحران جمعیتی در اسرائیل به یکی از جدیترین تهدیدها برای بقای این رژیم تبدیل شده است. دانشگاه هاروارد در گزارشی به قلم «یعقوب گارپ»، استاد اسرائیلی، با استفاده از دادهها و تحلیلهای مکانی نشان داده است که محاصره غزه و حملات نظامی رژیم چگونه جمعیت فلسطینیان را به شدت کاهش داده است. گارپ تأکید میکند که سالها جنگ و محاصره به کشته شدن نزدیک به ۲۰۰ هزار کودک فلسطینی منجر شده است؛ اقدامی که بحران عمیق اخلاقی و انسانی اسرائیل را به نمایش میگذارد، رژیمی که برای حفظ قدرت خود از هیچ راهی فروگذار نمیکند.ترس از کاهش جمعیت یهودیان نیز اسرائیل را وادار به اتخاذ سیاستهایی کرده که اغلب نتیجه معکوس داشتهاند. مهاجرت معکوس، کاهش نرخ تولد و فرار شهروندان از مناطق مرزی و جنگزده، آینده جمعیتی رژیم را شکنندهتر کرده و این هراس دموگرافیک، بیش از تهدیدات خارجی، به کابوس اصلی تصمیمگیرندگان اسرائیلی تبدیل شده است.
فروپاشی داخلی و شکست رهبری
سیاستمداران اسرائیلی از خطر فروپاشی رژیم آگاهاند، اما بسیاری نه تنها اقدامی برای جلوگیری از آن نمیکنند، بلکه با لجاجت و اتخاذ سیاستهای غیرمنطقی، رژیم را به سمت پرتگاه میرانند. «ایهود اولمرت»، نخستوزیر پیشین، هشدار داده بود که شکست روند حل دو دولت با فلسطینیان، اسرائیل را به سوی فروپاشی میکشاند. تحلیلگران داخلی امروز معتقدند که سیاستهای افراطی و وعدههای دروغین نتانیاهو دقیقاً همان سناریوی شکست را عملی میکند.در کتاب «پایان اسرائیل» که پس از طوفان الاقصی در نوامبر ۲۰۲۳ منتشر شد، مقالات «برادلی بورستون» در روزنامه «هآرتس» بررسی شده است. این مقالات ریشههای عمیق «جنگ وحشتناک میان اسرائیل و حماس» را دنبال کرده و نشان میدهند که رژیم چگونه میتوانست مسیر متفاوتی انتخاب کند و چه گزینههایی برای آیندهاش در اختیار داشت.بورستون وضعیت رژیم را «فروپاشی و سقوط یک ملت شکستخورده» توصیف میکند؛ ملتی که حتی پیش از آغاز جنگ، با این پرسش روبهرو بود که آیا جشن استقلال امسال، آخرین جشن آنها خواهد بود یا خیر. او میگوید: «اسرائیل، سرزمینی که خیالات و تعصب در آن حاکم است، همانگونه که سفر اعداد هشدار میدهد، ساکنانش را زنده زنده میبلعد» و وضعیت امروز را فراتر از جنون توصیف میکند.
آلوف بن از پایان اسرائیل مینویسد
در ژوئن ۲۰۱۶، آلوف بن، سردبیر سابق «هآرتس»، در مجله «فارین آفیرز» تحت عنوان «پایان اسرائیل» نوشت که اسرائیل – دستکم نسخه سکولار و پیشرو آن که ذهن جهان را به خود مشغول کرده بود – دیگر وجود ندارد. به گفته بن، رژیم کنونی که جایگزین آن شده، بهطور بنیادین با آنچه مؤسسان اسرائیل حدود هفتاد سال پیش تصور میکردند، متفاوت است.بن با بررسی روندها از انتخابات مارس ۲۰۱۵، هشدار داد که فروپاشی اسرائیل که پیشتر روندی کند داشت، به طور چشمگیری تسریع شده است. او بار دیگر در مارس ۲۰۲۴، پس از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، مقالهای تحت عنوان «اسرائیل خود را نابود میکند» منتشر کرد و مقایسهای معنادار بین موشه دایان و بنیامین نتانیاهو ارائه داد.دایان در آوریل ۱۹۵۶ برای حضور در مراسم خاکسپاری روی روتبرگ، ۲۱ ساله، به جنوب و ناحال عوز رفت؛ جوانی که روز قبل به دست فلسطینیان کشته شده بود. دایان گفت: «بیایید قاتلان را ملامت نکنیم. آنها هشت سال در اردوگاههای پناهندگان غزه گذراندهاند و ما در مقابل چشمانشان، زمینها و روستاهایشان را به داراییهای خود تبدیل کردیم.»بن تلاش داشت با این مقایسه، دو تجربه متضاد را نشان دهد: دهه ۱۹۵۰، زمانی که عقلانیت سیاسی و برنامهریزی استراتژیک، اسرائیل را از فروپاشی زودهنگام محافظت میکرد، و تجربه امروز، که با سیاستهای غیرعقلانی و افراطی نتانیاهو، پیشبینی میشود «پایان اسرائیل» در حال رقم خوردن باشد. اوضاع امروز، بنابر نظر او، نشانهای هشداردهنده از مسیر خطرناک رژیم است.
پایان افسانه شکست ناپذیری
«یوآف رینون»، استاد دانشگاه عبری اورشلیم، در مصاحبه با مجله فرانسوی «اوریان ۲۱» شمشون، قهرمان دینی و قومی اسرائیل، را «متعصب و خودخواه» توصیف میکند. این شخصیت نمادین صهیونیستهای مسیحی است که گمان میکنند قدرتی شکستناپذیر دارند؛ افسانهای که در کتابهای تبلیغاتی مداوم بازتولید میشود اما اکنون در مسیر زوال قرار گرفته است.«یووال نوح هراری»، تاریخنگار لیبرال، نیز هشدار میدهد «نتانیاهو به وعده پیروزی کامل ادامه میدهد، اما حقیقت این است که اسرائیل در آستانه یک شکست فاجعهبار است». از نظر او، نخستوزیر نماینده «غرور، نابینایی و انتقامجویی» است، درست مانند شمشون.نگرانی درباره آینده اسرائیل دیگر محدود به بحثهای نظری نخبگان نیست؛ آمار و دادههای میدانی نشان میدهند این نگرانیها واقعی و ملموساند. «میدل ایست مانیتور» گزارشی از دفتر مرکزی آمار اسرائیل را منتشر کرد که در آن مهاجرت معکوس یهودیان به عنوان «موجهای شوکآور» توصیف شده بود. رسانههای اسرائیلی این گزارش را «غمانگیز» خواندند. همزمان، کنست نیز در اکتبر ۲۰۲۵ گزارشی از فرار جمعی یهودیان از اسرائیل منتشر کرد؛ عملیات هفتم اکتبر باعث شد ۱۴۵ هزار و ۹۰۰ نفر اسرائیل را ترک کنند. نظرسنجی دانشگاه عبری، با ابتکار سازمان صهیونیستی جهانی، نشان داد، ۸۰٪ اسرائیلیهایی که از اسرائیل مهاجرت کردهاند، قصد بازگشت ندارند. گوستی یهوشوا برافرمان، رئیس بخش فعالیتهای دیاسپورا، تأکید کرد که اکثر اسرائیلیها برنامهای برای بازگشت به کشور خود ندارند و این نشانهای روشن از بحران عمیق اجتماعی و دموگرافیک در اسرائیل است.
تغییرات ساختاری طوفان الاقصی
گزارش «تایمز اسرائیل» در اکتبر ۲۰۲۵ تأکید میکند جنگ غزه تغییراتی ساختاری در جامعه اسرائیل ایجاد کرده که هیچ جنگ پیشین قادر به آن نبوده است. اسرائیل که همیشه خود را قلعهای مستحکم و نفوذناپذیر در میان دشمنان تصور میکرد، امروز از درون در حال فروپاشی است. تهدید اصلی دیگر از سوی ایران یا حماس نیست، بلکه شکافها و اختلافات داخلی جامعه آن را تهدید میکند.واژه «جنگ داخلی» که زمانی اغراقآمیز به نظر میرسید، اکنون در میان عموم مردم به تعبیر رایج اضطرابها و نگرانیهای روزمره تبدیل شده است. جنگهای داخلی به ندرت با شلیک اولین گلوله آغاز میشوند؛ بلکه وقتی شهروندان دیگر یکدیگر را عضو یک جامعه سیاسی مشترک نمیدانند، شعلهور میشوند. این دقیقاً همان وضعیتی است که امروز در اسرائیل در حال وقوع است، همانطور که یهودا لوکاش، استاد دانشگاه جورج ماسون، آن را بیان میکند. جامعهای که زمانی متحد و مقاوم بود، اکنون در میان شکافها و تنشهای داخلی در معرض فروپاشی قرار گرفته است.
