خبرگزاری رویترز در گزارشی هشدار داد که جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران میتواند حتی در صورت پایان سریع درگیریها، برای هفتهها یا حتی ماهها باعث افزایش قیمت سوخت در جهان شود؛ چراکه تأمینکنندگان انرژی با تأسیسات آسیبدیده، اختلال در شبکههای حملونقل و افزایش خطرات کشتیرانی روبهرو شدهاند.بر اساس این گزارش، این چشمانداز نه تنها تهدیدی برای اقتصاد جهانی محسوب میشود، بلکه میتواند برای «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا نیز در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره چالش سیاسی ایجاد کند؛ زیرا رأیدهندگان آمریکایی نسبت به افزایش هزینههای انرژی حساس هستند و معمولاً از درگیریهای خارجی استقبال نمیکنند.
تحلیلگران بانک جیپی مورگان در یادداشتی تحقیقاتی اعلام کردند بازار انرژی اکنون از مرحله «قیمتگذاری صرف ریسکهای ژئوپلیتیکی» عبور کرده و با اختلالات عملیاتی واقعی مواجه شده است؛ چرا که تعطیلی پالایشگاهها و محدودیتهای صادراتی به تدریج بر فرآوری نفت خام و جریان عرضه منطقهای تأثیر گذاشته است.طبق این گزارش، درگیریهای اخیر تاکنون باعث تعلیق حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت خام و گاز طبیعی شده است. این وضعیت در حالی رخ داده که ایران کشتیها را در تنگه راهبردی هرمز ــ میان سواحل ایران و عمان ــ هدف قرار داده و همزمان زیرساختهای انرژی در نقاط مختلف منطقه نیز در معرض حملات قرار گرفتهاند.
در نتیجه این تحولات، قیمت جهانی نفت از زمان آغاز جنگ بیش از ۲۵ درصد افزایش یافته و همین موضوع باعث رشد قیمت سوخت برای مصرفکنندگان در سراسر جهان شده است.تقریباً بسته شدن تردد در تنگه هرمز همچنین موجب شده تولیدکنندگان بزرگ نفت در خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق و کویت ارسال محمولههایی تا سقف حدود ۱۴۰ میلیون بشکه نفت به پالایشگاههای جهان را متوقف کنند؛ رقمی که معادل حدود ۱.۴ روز از تقاضای جهانی نفت به شمار میرود.با توقف صادرات، مخازن ذخیره نفت و گاز در تأسیسات منطقه خلیج فارس به سرعت در حال پر شدن است و همین مسئله برخی تولیدکنندگان را ناچار کرده تولید خود را کاهش دهند. منابع صنعتی، معاملهگران و تحلیلگران میگویند عراق و کویت هماکنون تولید نفت خود را کاهش دادهاند و احتمال میرود امارات متحده عربی نیز به زودی اقدام مشابهی انجام دهد.
یکی از منابع یک شرکت دولتی نفتی در منطقه که نخواست نامش فاش شود، در این باره گفت: «اگر کشتیها برای بارگیری نفت بازنگردند، در مقطعی همه تولیدکنندگان ناچار خواهند شد تولید خود را متوقف کنند.»در عین حال، کارشناسان معتقدند این بحران ممکن است کشورها را در هفتهها و ماههای آینده به افزایش ذخایر راهبردی نفت ترغیب کند؛ چرا که این جنگ نشان داده ذخایر محدود انرژی تا چه اندازه میتواند بازارها را در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی آسیبپذیر کند. چنین اقدامی نیز به نوبه خود میتواند تقاضای جهانی نفت را افزایش داده و از قیمتها حمایت کند.در همین حال، اختلال در جریان انرژی تأثیرات گستردهای بر اقتصادها و زنجیرههای تأمین جهانی گذاشته است؛ بهویژه در آسیا که حدود ۶۰ درصد نفت خام مورد نیاز خود را از خاورمیانه تأمین میکند.
در هند، منابع صنعتی اعلام کردند شرکت دولتی «مانگلور ریفاینری اند پتروشیمیکالز» به دلیل کمبود عرضه نفت اعلام وضعیت فورسماژور کرده و قادر به اجرای تعهدات صادراتی بنزین خود نیست. این اقدام در حالی صورت گرفته که شمار بیشتری از پالایشگاههای منطقه به دلیل کمبود خوراک نفتی با مشکل در انجام قراردادهای فروش مواجه شدهاند.همزمان دستکم دو پالایشگاه در چین نیز ظرفیت تولید خود را کاهش دادهاند و دولت چین از پالایشگاهها خواسته صادرات سوخت را متوقف کنند. تایلند نیز صادرات سوخت را متوقف کرده و ویتنام ارسال محمولههای نفت خام را به حالت تعلیق درآورده است.در این میان، اختلال در عرضه نفت خاورمیانه باعث افزایش تقاضا برای نفت روسیه شده است. منابع بازار میگویند قیمت محمولههای نفت خام روسیه افزایش یافته، در حالی که ایالات متحده به پالایشگاههای هندی معافیتی ۳۰ روزه داده تا برای جبران کاهش عرضه خاورمیانه، نفت روسیه خریداری کنند.رویترز در ادامه گزارش میدهد که قطر نیز پس از حملات پهپادی ایران به تأسیسات مرتبط با صنعت گاز این کشور، اعلام وضعیت اضطراری کرده است. به گفته منابع آگاه، بازگشت تولید گاز قطر به سطح عادی ممکن است دستکم یک ماه زمان ببرد.قطر حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) را تأمین میکند و هرگونه اختلال در صادرات این کشور میتواند فشار بیشتری بر بازارهای انرژی وارد کند.
از سوی دیگر، برخی زیرساختهای مهم انرژی در منطقه نیز در جریان درگیریها آسیب دیدهاند. از جمله پالایشگاه و پایانه بزرگ صادرات نفت «راس تنوره» متعلق به شرکت آرامکوی عربستان که به دلیل حملات انجامشده فعالیت خود را متوقف کرده است؛ هرچند هنوز جزئیات دقیقی از میزان خسارت وارد شده منتشر نشده است.با این حال، تحلیلگران معتقدند حتی اگر درگیریها به سرعت پایان یابد، بازگشت بازار انرژی به شرایط پیش از جنگ ممکن است زمانبر باشد؛ زیرا تعمیر زیرساختهای آسیبدیده و بازگشت کامل جریان حملونقل نفت و گاز در منطقه ممکن است هفتهها یا حتی ماهها طول بکشد.
