با ورود رسمی انصارالله یمن به جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، تنش در بازارهای جهانی انرژی به شدت افزایش یافته است. تهدیدات برای بستن تنگه باب المندب که دروازه حیاتی صادرات نفت از خلیج فارس به اروپا و آسیا محسوب میشود، در شرایطی بالا گرفته که به دلیل تشدید نظامی میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، تنگه هرمز عملاً به شکل نیمهکاملی مسدود شده است.به گزارش وبگاه تخصصی «اویل پرایس» در ۱۷ مارس گذشته، سناریوی بسته شدن همزمان باب المندب و هرمز نه تنها محتمل، بلکه با گسترش جنگ بسیار قابل پیشبینی شده است. هماکنون قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرده و فشار بر اقتصاد جهانی که از قبل در وضعیت مناسبی نبود، چند برابر شده است.
عبور ۶ درصد نفت جهان از باب المندب؛ دور زدن آفریقا قیمت نفت را به ۱۲۰ دلار میرساند
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، حدود ۶ درصد از تجارت دریایی نفت جهان از تنگه باب المندب عبور میکند. بسته شدن این تنگه به معنای وادار شدن کشتیها به دور زدن قاره آفریقا از مسیر دماغه امید نیک (راس الرجاء الصالح) است که سفر را ۲۵ تا ۳۰ روز طولانیتر میکند. افزایش چشمگیر هزینه حمل و نقل در این شرایط، قیمت هر بشکه نفت را حداقل به بالای ۱۲۰ دلار خواهد رساند و بازارها را در وحشتی عمیق فرو میبرد. نشریه تخصصی «ریگ زون» نیز در ۳۱ مارس گذشته هشدار داد که مسدود شدن همزمان باب المندب و هرمز، که روزانه ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند، جریان گاز طبیعی مایع و نفت خلیج فارس را به کلی مختل کرده و موجی از تورم جهانی را برمیانگیزد. تحلیلگران معتقدند در چنین وضعیتی قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار هم بالا میرود و اختلال در حمل و نقل و بیمه، بزرگترین بحران انرژی از زمان تحریم نفتی عربی در سال ۱۹۷۳ را رقم میزند
انصارالله در مسیر جایگزین سعودی؛ تهدید بندر ینبع و نفتکشهای ۷ میلیون بشکهای
کارشناسان «ریگ زون» معتقدند هدفگیری مستقیم بخش انرژی به نقطه اوج جنگ رسیده و تمام اقتصاد جهانی را تهدید میکند. وابستگی شدید بازارها به جریان انرژی خلیج فارس، زمینه را برای تشدید غیرقابل کنترلی فراهم کرده که اقتصادهای آسیا و اروپا را در بر میگیرد.نکته مهم این است که انصارالله یمن که از حمایت ایران برخوردار است، توانایی مختل کردن بندر ینبع عربستان را نیز دارد. عربستان سعودی تلاش میکند از ینبع به عنوان مسیر جایگزین برای انتقال نفت بدون نیاز به هرمز استفاده کند و حجم صادرات نفتی این بندر به هفت میلیون بشکه در روز رسیده است؛ اما تهدید حوثیها این استراتژی را نیز بیاثر میکند.استراتژی «ابهام» ترامپ و رقص بازارها بر سر هر توییتدر حال حاضر رهبران جهان و بازارها همچنان با توییتها و اظهارات مداوم دونالد ترامپ در وضعیت واکنشهای آشفته به سر میبرند. ترامپ با اتخاذ «استراتژی ابهام» جهان را در وضعیت عمیقی از عدم قطعیت فرو برده است. بازارها بر اساس هر کلمه از ترامپ به رقص درمیآیند، به ویژه که احتمال شکست مذاکرات مشروط با ایران بسیار بالاست و تشدید تنش میان دو طرف تقریباً قطعی به نظر میرسد. در چنین فضایی، انصار الله دامنه مشارکت خود را گسترش داده و گام به گام به سمت بستن کامل باب المندب پیش میروند. این دقیقاً همان استراتژی ایران برای «بینالمللی کردن مخاطرات جنگ» است تا تمام جهان تبعات آن را احساس کند.
سناریوی ۲۰۰ دلاری نفت و رکود تام جهانی با تعطیلی دو ماهه تنگهها
حسام عایش، کارشناس اقتصاد سیاسی میگوید سناریوی بسته شدن باب المندب همراه با هرجمرج در هرمز، جهان را به سمت وضعیت «نزدیک به صفر» در حرکت نفت و تجارت سوق میدهد. اختلال در زنجیره تأمین، هزینه و ریسک حمل و نقل را به شدت بالا میبرد و مسیرهای جایگزین طولانیتر و پرهزینهتر میشوند. در این میان، تنگههای حیاتی به ابزاری برای کنترل اقتصاد جهانی تبدیل شدهاند. عایش این وضعیت را «سناریوی فاجعهبار» مینامد که در آن جنگ به رویارویی تمامعیار علیه زیرساختهای انرژی تبدیل میشود و قیمت نفت را تا ۲۰۰ دلار بالا میبرد. نرخ رشد اقتصادی جهان به ۰.۵ تا ۱ درصد سقوط میکند، تورم جهانی بیش از یک درصد جهش میکند و نرخ بهره در جهان ۱ تا ۲ درصد افزایش مییابد.
نتیجه نهایی ورود جهان به رکود کامل است. هزینه کالاها و خدمات سر به فلک میکشد، قدرت خرید در داخل و خارج فرو میریزد و اگر بحران بیش از دو ماه طول بکشد، اقتصاد جهانی وارد تونلی تاریک میشود. عایش تأکید میکند که کشورهای حاشیه خلیج فارس در ماه اول جنگ ۱۷۰ میلیارد دلار از تولید ناخالص خود را از دست میدهند (کاهش ۲.۵ تا ۸.۵ درصدی). کشورهای عربی شرق مدیترانه و آسیا نیز درصدهای مشابهی از تولید خود را از دست میدهند و میلیونها نفر به جمع فقرا اضافه شده و میلیونها شغل نابود میشود.خلیج فارس از منطقه امن انرژی به باتلاق شیمیایی تبدیل میشودعایش هشدار میدهد که منطقه خلیج فارس از یک منطقه امن برای تأمین انرژی به یک باتلاق از مهمات و مواد شیمیایی ناشی از استفاده گسترده از سلاح تبدیل میشود. این وضعیت بر سرمایهگذاریها، فعالیتهای اقتصادی و داراییهای صندوقهای ثروت ملی تأثیر منفی عمیقی خواهد گذاشت. به گفته وی، بخش انرژی به مهمترین «سلاح هستهای» در این جنگ تبدیل شده که واکنشهای بینالمللی را بیش از هر اقدام دیگری تحت تأثیر قرار میدهد.اقدامات کاهشی مانند آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت یا لغو تحریمهای تولید برخی کشورها، نمیتواند جای توقف عملیات نظامی را بگیرد و بازار فقط به آتشبس امید بسته است. اگر جنگ ظرف دو هفته متوقف شود و زیرساختها حفظ گردد، امکان بهبود تدریجی وجود دارد؛ اما ادامه شوکهای پیاپی جهان را برای سالیان طولانی در تاریکی فرو میبرد و نقش منطقه خلیج فارس در اقتصاد جهانی پس از جنگ نیاز به بازتعریف اساسی دارد.
