پروفسور دکتر حسن بصری یالچن معاون اردوغان در حزب عدالت و توسعه، دیشب به تفصیل درباره مذاکرات صحبت کرد. این چهره دانشگاهی مشهور ترکیه که در چند سال گذشته یکی از معاونتهای مهم حزب حاکم را بر عهده گرفته، آشکارا به این اشاره میکند که شرایط به نفع آمریکا پیش نمیرود.
یالچن در آغاز برنامه به این اشاره کرد که «دونالد ترامپ به معنای واقعی کلمه از دستیابی به نتیجه در میدان نبرد نظامی نومید شده و به تاکتیکهای رسانهای پناه برده است. او دیروز مدعی شد که در ساختار حاکمیت در ایران، شکاف افتاده و تهران نمیتواند درباره مسیر آتی مذاکرات، تصمیمگیری کند. اما رهبر جدید ایران آیت الله خامنهای، سریعاً پیام همبستگی و انسجام داد و شواهد نشان میدهد که بین نیروهای مسلح و سیاستمداران، هماهنگی کاملی وجود دارد. در نتیجه در صورت برگزاری نشست و مذاکره جدید، آمریکا نمیتواند روی ادعای چنددستگی ایرانیان زوم کند».
دو مانع اصلی در مسیر مذاکره
پروفسور یالچن در میزگرد شبکه تلویزیونی 24 ترکیه ضمن دستهبندی شرایط و خواستههای آمریکا میگوید: «وقتی به لیست خواسته های تیم ترامپ نگاه میکنیم، میبینیم که هیچ امیدی برای دستیابی به توافق جدی وجود ندارد. چرا که این خواستهها، بسیار تمامیت خواهانه هستند و اساساً وقتی که دو طرف به سمت میز مذاکره میروند، خواستهها باید در سطحی باشند که پذیرفتن آن امکانپذیر باشد. آمریکا میخواهد توان هستهای ایران و اورانیوم غنی شده را بگیرد، برد موشکهای ایران را محدود کند، نفوذ منظقهای ایران از دست برود و از اهداف خود عقب نشینی کند. اما ایرانیها نشان دادهاند که حاضر به پذیرفتن چنین شروط سنگینی نیستند».
بصری یالچن در ادامه میگوید: «بدون تردید یکی از خواسته های مهم ایران، این است که داراییهای توقیف شدهاش هر چه زودتر آزاد شوند و تحریمهای بینالمللی نیز برداشته شود. در مجموع ما با تحلیل خواستهها و شرایط طرفین، میتوانیم به این ارزیابی کلی برسیم که هنوز هم بین تهران و واشنگتن، اختلافات بزرگ و شکاف و فاصله عمیق وجود دارد و منطقی نیست اگر انتظار داشته باشیم که مذاکرات با چنین وضعیتی به زودی به توافق برسد. احتمالاً صحبت بر سر ابعاد مختلف این خواستهها و اختلافات، به یک روند چند ماهه نیاز دارد».
ترامپ عاجز است و عجله دارد
معاون اردوغان در حزب عدالت و توسعه در ادامه، به بررسی وضعیت میدانی پرداخته و میگوید: «آمریکا و اسرائیل برای حمله به ایران، از تمام قدرت و امکانات خود استفاده کردند. در این مدت، به دستور ترامپ، هزاران عملیات و حمله هوایی علیه ایران انجام شدند. اما واقعاً چیزی به دست نیاورد. این حجم از حملات گسترده نتوانست ایران را وادار به عقب نشینی از خواستههایش کند و در نتیجه به روشنی میتوان گفت: ترامپ از دستیابی به اهداف و ادعاهای اولیه عاجز مانده است. اعمال کنترل ایران بر تنگه هرمز، آمریکا را در شرایط دشوار قرار داد و علاوه بر کشورهای عربی منطقه خلیج فارس، بسیاری دیگر از اقتصادهای جهان با وضعیت سختی روبرو شدند. بنابراین به وضوح میتوان دید که نحوه تنظیم شرایط برای یک رژیم حقوقی جدید در تنگه هرمز، یکی از مهمترین ابعاد پیچیده مذاکرات است. وقتی که شما به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس مینگرید، میبنیید که آنان صدها میلیارد دلار در حوزه گردشگری و املاک سرمایهگذاری کردند اما این حجم از فعالیت اقتصادی کلان، تنها با انفجار یک موشک و پرتاب یک پهپاد به چالش کشیده میشود. پس دستیابی به توافق، فقط مسأله ایران و آمریکا نیست و کل منطقه خواهان آن است که مذاکرات به نتیجه برسد. با این حال دستیابی به توافق دشوار است و باید دید آمریکا بالاخره امتیاز میدهد یا نه».
بصری یالچن در ادامه درباره وضعیت فعلی آمریکا میگوید: «وقتی که به موضوعات سیاست داخلی آمریکا مینگریم، با این واقعیت مواجه میشویم که دونالد ترامپ و تیم او در شرایط سختی قرار گرفتهاند. از افزایش قیمت سوخت و انرژی گرفته تا ابهام و عدم قطعیت در صحنههای سیاسی، انتقادات گسترده یا مطرح شده و این در حالی است که جمهوریخواهان نمیخواهند در انتخابات آتی شکست بخورند. اگر دولت ترامپ و حزب جمهوریخواه در انتخایات مجلس نمایندگان به خاطر ناتوانی در جنگ با ایران متحمل شکست شود، در انتخابات آتی ریاست جمهوری نیز یک بار دیگر قدرت به دست دموکراتها خواهد افتاد و قبول چنین چیزی برای جمهوریخواهان دشوار است. بنابراین برخلاف ایران، آمریکا برای دستیابی به نتیجه، عجله دارد. با توجه به این وضعیت پیچیده و دشوار و ضعف آشکار آمریکا، ترامپ میخواهد هر چه سریعتر با ایرانیها به توافق جدیدی برسد».
اسرائیل خواهان صلح نیست
معاون اردوغان در حزب حاکم ترکیه درباره چالشهای عمده دونالد ترامپ برای مذاکره میگوید: «تا همین چند ماه پیش، دونالد ترامپ سرمست بر اسب قدرت پیش میراند و حتی برای اشغال گرونلند برنامه داشت. اما حالا و پس از حمله به ایران، عملاً در یک باتلاق گیر افتاده و نمیتواند به راحتی خود را بیرون بکشد. البته باید این واقعیت را هم در نظر داشته باشیم که اسرائیل واقعاً در این ماجرا نقش مهمی داشته و ترامپ را به سمت جنگ با ایران سوق داده است. به عنوان مثال، حمله به پالایشگاهها و زیرساختهای ایران، واقعاً ایده اسرائیل بوده و باید این فاکتور را به عنوان یکی از چالشهای صلح در نظر بگیریم».
پروفسور بصری یالچن میگوید: «ممکن است خیلیها تصور کنند که ترامپ میتواند به راحتی پای میز مذاکره بنشیند و اسرائیل را نیز وادار به توقف کند. ولی در عالم واقعیت چنین نیست و اساساً آمریکا هم نمیتواند به راحتی اسرائیل را مهار کند. حتی ممکن است در صورت امضای توافق بین آمریکا و ایران، اسرائیل یک بار دیگر به شکل گسترده به لبنان حمله ور شود و دوباره شرایط را پیچیده کند. بنابراین در مجموع باید گفت: ما با شرایط شکنندهای روبرو هستیم و در کوتاه مدت، راهی برای امضای یک توافق نهایی و تثبیت آن وجود ندارد».
معاون اردوغان به این موضوع نیز اشاره کرد که ترکیه در اثنای جنگ بین آمریکا و رژیم اسرائیل، دو هدف مهم را دنبال می کند: اول این که ترکیه در منطقه همچنان به عنوان جزیره امن و آرامش خود را از جنگ دور نگه دارد و دوم این که تلاش کند تا در جریان بحران انرژی و دیگر محدودیت های اقتصادی با مشکلات و هزینه کمتری روبرو شود.
