دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تمامی ۲۴ عضو هیئت ملی علوم آمریکا (NSB) را اخراج کرد. هیئت ملی علوم یک نهاد علمی مهم در آمریکا است که بر فعالیت بنیاد ملی علم (NSF) نظارت دارد.
در ایمیلی که سه روز پیش از طرف دفتر امور کارکنان ریاست جمهوری به اعضای هیئت ملی علوم ارسال شده، آمده است که «از طرف رئیسجمهور دونالد جی. ترامپ، بدین وسیله به اطلاع میرسانم که سمت شما بهعنوان عضو هیئت ملی علوم از همین لحظه خاتمه مییابد. از خدمات شما سپاسگزاریم».
هیئت ملی علوم، نهادی منحصر بهفرد در دولت ایالات متحده است. این هیئت علاوه بر مشاوره به دولت و کنگره در زمینه سیاستگذاری ملی در علم، اختیار قانونی دارد که بر فعالیتهای بنیاد ملی علم (NSF) با بودجه ۹ میلیارد دلاری نظارت کند، سیاستگذاری انجام دهد و هزینههای کلان را تصویب کند. اعضای این هیئت توسط رئیسجمهور منصوب میشوند و معمولاً از دانشگاهیان برجسته و رهبران صنعت هستند.
طول دوره خدمت آنها ۶ سال است و هر دو سال ۸ عضو جدید انتخاب میشوند. بسیاری از حامیان علم، این اقدامات ترامپ را تازهترین گام دولت او برای تضعیف یا نابود کردن استقلال این نهاد پژوهشی ۷۶ ساله میدانند.
کیوان استاسون؛ یکی از اعضای اخراجشده هیئت ملی علوم میگوید که این برکناری دستهجمعی تازهترین نشانه آن است که کاخ سفید اختیار این نهاد را نادیده میگیرد و در بنیاد ملی علم مستقیماً سیاستگذاری میکند. بنیاد ملی علم (NSF) از زمان استعفای «ستورامان پانچاناتان» رئیس سابق آن در یک سال پیش تاکنون، بدون مدیر دائمی بوده است.
این پژوهشگر که اخترفیزیکدان دانشگاه «وندربیلت» است، در سال ۲۰۲۲ به عنوان عضو هیئت ملی علوم منصوب شد، معتقد است که انتقاد علنی این هیئت در ماه می ۲۰۲۵ از پیشنهاد ترامپ برای کاهش ۵۵ درصدی بودجه فعلی بنیاد ملی علم (که البته در نهایت کنگره آن را رد کرد) باعث مخالفت دولت شده است. هیئت ملی علوم آمریکا که منصوب رئیسجمهور هستند، به کنگره توصیه میکردند که از خواستههای رئیسجمهور پیروی نکنند.
به گفته «استاسون» که تا دیروز ریاست کمیته تاسیسات پژوهشی بزرگ را بر عهده داشت؛ ماه گذشته کاخ سفید از کنگره خواست ۹۰۰ میلیون دلار به بنیاد ملی علم در سال آینده اختصاص دهد. این بودجه برای ساخت یک یخشکن تحقیقاتی جدید در قطب جنوب در نظر گرفته شده است. استاسون این موضوع را نمونه دیگری از دخالت دفتر مدیریت و بودجه دولت ترامپ میداند. به گفته او؛ این نهاد مانع انجام وظایف هیئت ملی علوم شده است و این هیئت از روند تصمیمگیری کنار گذاشته شده است.
«زوئی لوگفرن»؛ نماینده دموکرات ارشد کمیته علوم در کنگره آمریکا، تصمیم ترامپ برای برکناری این هیئت را «آخرین اقدام احمقانه یک رئیسجمهور» توصیف کرد. رئیسجمهوری که به گفته او «همچنان به علم و نوآوری آمریکا آسیب میزند». او گفت: «متاسفانه تعجبی ندارد رئیسجمهوری که از همان روز اول به بنیاد ملی علم حمله کرده است، بخواهد هیئتی را که به هدایت این بنیاد کمک میکند، نابود کند».
اخیراً دولت ترامپ پیشنهاد کاهش ۵۵ درصدی بودجه بنیاد ملی علم در سال آینده را نیز مطرح کرده و به دنبال آن است که بودجه آن را از ۸.۸ میلیارد دلار به ۴ میلیارد دلار برساند. این پیشنهاد انتقاداتی را در پی داشته است. «ویکتور مککری»؛ رئیس برکنار شده هیئت ملی علوم از این پیشنهاد انتقاد کرده و گفته است: «اگر کاخ سفید واقعاً به دنبال عصر طلایی علم است که ترامپ وعده داده، اکنون زمان عقبگرد نیست؛ در عوض ما باید بیشتر هزینه کنیم».
