پس از گذشت ۱۰۰روز از آغاز جنگ و پیامدهای آن با انسداد تنگه هرمز آثار آن از مرزهای خاورمیانه فراتر رفته و به بازارهای مالی، تجارت جهانی و سیاستگذاری اقتصادی قدرتهای بزرگ رسیده است. از جهش قیمت نفت و اختلال در زنجیرههای تامین انرژی گرفته تا افزایش بازدهی اوراق قرضه، رشد هزینههای تولید و بازگشت فشارهای تورمی نشان میدهد که اقتصاد جهان همچنان زیر سایه این جنگ قرار دارد.
بررسی تحولات صد روز گذشته نشان میدهد جنگ ایران دیگر یک منازعه محدود منطقهای نیست، بلکه به یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
در روزهای نخست پس از حملات اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران، بازارهای سهام در سراسر جهان با موجی از فروش مواجه شدند و سرمایهگذاران به سرعت داراییهای پرریسک را ترک کردند. با این حال، شاخصهای اصلی بورس آمریکا نه تنها زیانهای اولیه را جبران کردهاند، بلکه به مسیر صعودی بازگشتهاند.
به گفته برخی از صاحبنظران بازارهای مالی، بازارهای سهام توانستهاند از رشد پرشتاب سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی و چشمانداز مطلوب سودآوری شرکتهای فناوری حمایت بگیرند و مسیر صعودی خود را حفظ کنند.
یکی دیگر از بازارهایی که در 100 روز گذشته تحت تاثیر جنگ ایران قرار گرفته، بازار اوراق قرضه دولتی بوده است. اگرچه این بازار از زمان آغاز جنگ نوسانات زیادی را تجربه کرده، اما بازدهی اوراق بدهی دولتی در بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان همچنان در سطوح بالایی قرار دارد؛ موضوعی که از نگرانی سرمایهگذاران نسبت به چشمانداز اقتصاد جهانی حکایت میکند.
در آمریکا، بازدهی اوراق خزانهداری پس از آغاز جنگ به شکل قابلتوجهی افزایش یافت؛ زیرا سرمایهگذاران تلاش کردند آثار احتمالی تورم بالاتر و سیاستهای پولی انقباضیتر را در قیمتها لحاظ کنند. در همین راستا، بازدهی اوراق 30 ساله خزانهداری آمریکا ماه گذشته به بالاترین سطح خود از پیش از بحران مالی جهانی رسید.
درحالیکه قیمت نفت در هفتههای اخیر تا حدی از اوجهای ناشی از جنگ عقبنشینی کرده، اما نگرانیها درباره آینده بازار انرژی همچنان ادامه دارد.
با وجود کاهش قیمتها نسبت به اوجهای دوران جنگ، سطح فعلی همچنان بهمراتب بالاتر از پیش از آغاز درگیری است. در بازار جهانی، قیمت آتی نفت برنت حدود ۳۶ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد، درحالیکه نفت خام وستتگزاس اینترمدیت نزدیک به ۵۰ درصد افزایش را نسبت به دوره قبل از جنگ ثبت کرده است.
انسداد تنگه هرمز و همچنین آسیب به برخی زیرساختها و توقف فعالیت شماری از تاسیسات انرژی در خاورمیانه، محدودیتهای جدی در عرضه ایجاد کرده است. این وضعیت باعث شده واردکنندگان نفت به سمت منابع جایگزین حرکت کنند. در ۱۰۰ روز گذشته، صادرات نفت خام آمریکا افزایش یافته؛ موضوعی که به عنوان یکی از عوامل تعدیلکننده در جلوگیری از جهش شدیدتر قیمتها عنوان شده است.
تداوم جنگ و بالا ماندن هزینههای انرژی باعث شده است نرخ تورم در اقتصادهای بزرگ بار دیگر روند افزایشی به خود بگیرد؛ افزایشی که عمدتا تحت تاثیر رشد قیمت نفت، گاز، سوخت جت و بنزین شکل گرفته است.
در ایالات متحده، نرخ سالانه تورم (CPI) در ماه آوریل به 3.8 درصد رسید؛ رقمی که بالاترین سطح آن در نزدیک به 3سال گذشته محسوب میشود. از مهمترین عوامل افزایش نرخ تورم در این کشور باید به کاهش عرضه انرژی از خاورمیانه اشاره کرد.
