همزمان با افزایش فشارهای سیاسی و دیپلماتیک بر رژیم صهیونیستی در پی جنگ غزه، تلآویو تلاش میکند دامنه ائتلافهای خود را فراتر از خاورمیانه گسترش دهد. در همین چارچوب، ابتکار جدیدی با عنوان «توافقنامههای اسحاق» با محوریت آرژانتین مطرح شده که هدف آن توسعه همکاریهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی میان اسرائیل و کشورهای آمریکای لاتین عنوان میشود.
این ابتکار که از سوی خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین رونمایی شده، بهعنوان الگویی مشابه «توافقنامههای ابراهیم» معرفی میشود؛ توافقهایی که از سال ۲۰۲۰ زمینه عادیسازی روابط اسرائیل با چند کشور عربی را فراهم کرد. با این تفاوت که این بار، تلآویو به دنبال ایجاد شبکهای از همپیمانان در آمریکای لاتین است.
چارچوبی برای همکاری با اسرائیل
میلی در جریان دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی و همزمان با امضای چند توافق دوجانبه، اعلام کرد «توافقنامههای اسحاق» بستری برای گسترش همکاریهای دیپلماتیک، تجاری، فرهنگی و راهبردی میان اسرائیل و کشورهای آمریکای لاتین خواهد بود.
به گفته وی، این ابتکار همچنین بر همکاری در مقابله با تروریسم، یهودستیزی و قاچاق مواد مخدر تاکید دارد و از سایر کشورهایی که به گفته او «ارزشهای مشترک» دارند، برای پیوستن به این چارچوب دعوت شده است.
در همین راستا، در نشستی که با میزبانی «بنیاد متحدان اسرائیل» و مشارکت سازمان «دوستان آمریکایی توافقنامههای اسحاق» در آرژانتین برگزار شد، شماری از دولتها درباره توسعه همکاریهای اقتصادی و ترویج آنچه «ارزشهای یهودی ـ مسیحی» خوانده شد، به تفاهم رسیدند.
تلاش برای جبران انزوای دیپلماتیک
برخی ناظران معتقدند این ابتکار در شرایطی مطرح شده که اسرائیل بهدلیل جنگ غزه با فشارهای بیسابقه سیاسی و دیپلماتیک روبهرو شده و در پی یافتن شرکای جدید در عرصه بینالمللی است.
والری بورت،» تحلیلگر روس نیز در یادداشتی نوشت تلآویو پس از تضعیف روابط خود با شماری از متحدان، اکنون به دنبال تقویت پیوندها با کشورهایی مانند آرژانتین است؛ کشوری که دولت خاویر میلی آشکارا حمایت از اسرائیل را در اولویت سیاست خارجی خود قرار داده است.
به اعتقاد وی، کشورهایی مانند اروگوئه، پاناما و کاستاریکا نیز ممکن است در آینده به این ابتکار بپیوندند.
آرژانتین؛ نزدیکترین شریک اسرائیل در منطقه
از زمان روی کار آمدن خاویر میلی، روابط بوئنوسآیرس و تلآویو وارد مرحله تازهای شده است. میلی که بارها خود را از حامیان سرسخت اسرائیل معرفی کرده، از همان آغاز ریاستجمهوری اعلام کرد تقویت روابط با تلآویو یکی از اولویتهای سیاست خارجی کشورش خواهد بود.
در همین چارچوب، آرژانتین تفاهمنامهای درباره «دموکراسی و آزادی» با اسرائیل امضا کرده، جنبش حماس، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و برخی شاخههای اخوانالمسلمین را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار داده و از تصمیم خود برای انتقال سفارت این کشور به قدس اشغالی خبر داده است.
میلی همچنین پس از آغاز جنگ ایران و رژیم صهیونیستی، حمایت خود را از آمریکا و اسرائیل اعلام کرد و با تکرار ادعاهای گذشته، ایران را مسئول حملات به مرکز یهودیان «آمیا» و سفارت اسرائیل در آرژانتین دانست.
روابطی با فراز و فرودهای تاریخی
با وجود ابتکار جدید، روابط اسرائیل و کشورهای آمریکای لاتین سابقهای طولانی و همراه با فراز و نشیب دارد.
بر اساس پژوهشی از مرکز مطالعات «الزیتونه»، نخستین بحران جدی میان دو طرف به دهه ۱۹۶۰ و ربوده شدن «آدولف آیشمن» از خاک آرژانتین توسط سازمان اطلاعات اسرائیل بازمیگردد؛ رخدادی که برای مدتی روابط دو طرف را دچار تنش کرد.
پس از امضای پیمان صلح مصر و اسرائیل در سال ۱۹۷۹، بسیاری از کشورهای آمریکای لاتین رویکرد خود نسبت به تلآویو را تغییر دادند و از دهه ۱۹۹۰ نیز روابط دیپلماتیک و اقتصادی اسرائیل با کشورهای این منطقه روندی رو به گسترش پیدا کرد.
ابزارهای نفوذ اسرائیل در آمریکای لاتین
بر اساس این پژوهش، نفوذ اسرائیل در آمریکای لاتین بر سه محور اصلی استوار است:
- احزاب و جریانهای راستگرا؛
- جریانهای مسیحی انجیلی؛
- لابیها و نهادهای یهودی.
در مقابل، برخی دولتهای چپگرای منطقه، بهویژه پس از جنگ غزه، مواضع تندی علیه اسرائیل اتخاذ کردهاند. گوستاوو پترو، رئیسجمهور پیشین کلمبیا، اقدامات اسرائیل در غزه را «نسلکشی» توصیف و روابط دیپلماتیک با تلآویو را قطع کرد.
با این حال، اسرائیل در ماههای اخیر موفق شده است روابط دیپلماتیک خود با بولیوی را نیز پس از دو سال وقفه از سر بگیرد.
نقش آمریکا در تقویت نفوذ تلآویو
به باور پژوهشگران، میزان نفوذ اسرائیل در آمریکای لاتین تا حد زیادی به گرایش سیاسی دولتهای حاکم وابسته است. در کنار این موضوع، حمایت آمریکا، همکاریهای اقتصادی، فروش تسلیحات، پشتیبانی از جریانهای راستگرا و فعالیت شرکتهای امنیتی خصوصی، از مهمترین عوامل تقویت جایگاه اسرائیل در این منطقه به شمار میرود.
