در تحولی بیسابقه که نشان از فاصله گرفتن دستگاه دیپلماسی اردن از دستورالعملهای واشنگتن دارد، ظرف تنها دو ساعت، دو روایت کاملاً متضاد از وضعیت بندر و فرودگاه راهبردی عقبه در جنوب این کشور منتشر شد. این تناقض آشکار در دادههای رسمی، نخستین نمونه علنی اختلاف نظر میان متحدان دیرینه است که تحلیلگران آن را بازتابی از فروپاشی هماهنگی عملیاتی در پی حملات اخیر ایران به پایگاههای آمریکا در خاک اردن میدانند.ماجرا از آنجا آغاز شد که سفارت آمریکا در امان، روز یکشنبه، با صدور هشداری فوری به شهروندان خود در اردن اعلام کرد که به دلیل تهدیدی مشخص و موثق، مقامات اردنی نسبت به تخلیه فرودگاه بینالمللی عقبه و بندر این شهر اقدام کردهاند. در این بیانیه که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، از شهروندان آمریکایی خواسته شده بود که از سفر به این دو مکان خودداری کرده و تمام دستورالعملهای امنیتی مقامات اردنی را دنبال کنند. با این حال، این هشدار که میتوانست پایگاه اقتصادی مهم عقبه را با بحران مواجه کند، کمتر از دو ساعت بعد توسط بالاترین مقام رسمی دولت اردن به صراحت تکذیب شد.
محمد المومنی، سخنگوی رسمی دولت اردن، با رد قاطع ادعای سفارت آمریکا اعلام کرد که مراجع ذیصلاح هیچ تصمیمی مبنی بر تخلیه فرودگاه عقبه یا بندر این شهر صادر نکردهاند.وی تأکید کرد که فرودگاه و بندر کاملاً به روال عادی خود در حال فعالیت هستند و هرگونه خطر احتمالی صرفاً از طریق سازوکارهای داخلی اردن و با به صدا درآمدن آژیرهای هشدار به اطلاع شهروندان میرسد. المومنی با صراحت اعلام کرد که در ساعات گذشته هیچ تهدید بالقوهای در مراجع امنیتی اردن ثبت نشده است.محمود خلیفات، مدیرعامل شرکت اداره و بهرهبرداری از بنادر عقبه نیز در گفتگویی تأکید کرد که هیچ توقفی در عملیات تخلیه و بارگیری بندر رخ نداده و کار در بندر به طور عادی جریان دارد. همزمان، مدیر فرودگاه بینالمللی ملک حسین نیز اعلام کرد که پروازهای مسافری طبق جدول زمانی از پیش تعیینشده و بدون کوچکترین تغییری در حال انجام است.
این تناقضگویی بیسابقه در شرایطی رخ میدهد که حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه از جمله خاک اردن، برای چندمین روز متوالی ادامه دارد.بر اساس گزارشهای معتبر، در روزهای اخیر و همزمان با تشدید تنشها پس از فروپاشی آتشبس، ایران چندین موج حمله به پایگاههای آمریکا در اردن انجام داده است که مهمترین آنها، هدف قرار گرفتن پایگاه هوایی موفق السلطی بوده است. در این حملات که بخشی از عملیات تلافیجویانه ایران محسوب میشود، دو نظامی آمریکایی کشته شده و یک نفر دیگر نیز مفقود شده است. همچنین چندین فروند هواپیمای جنگنده آمریکایی منهدم و سیستمهای راداری این پایگاه آسیب جدی دیده است.مقامات آمریکایی تأیید کردهاند که این حملات، تلفات سنگینی بر تجهیزات و نیروهای آنها وارد کرده و هماهنگی عملیاتی با متحدان منطقهای را با اختلال جدی مواجه ساخته است.
این تناقضگویی و تشدید تنشهای نظامی در شرایطی رخ میدهد که اقتصاد اردن به شدت به ثبات منطقهای وابسته است و هر گونه شائبه ناامنی در بندر راهبردی عقبه، میتواند ضربهای سنگین به تراز تجاری و درآمدی این کشور وارد کند.بندر عقبه تنها گذرگاه دریایی اردن و شاهرگ حیاتی صادرات و واردات این کشور به شمار میرود و هرگونه اختلال در آن، حتی به صورت شایعه یا هشدار امنیتی، میتواند زنجیره تأمین کالاهای اساسی را مختل کرده و هزینههای حمل و نقل را به شدت افزایش دهد.رسانههای اردنی به شدت نگران تأثیر روانی این هشدارها بر فضای کسبوکار و سرمایهگذاری هستند.اگرچه بانک مرکزی اردن از ذخایر ارزی بیسابقه ۲۲.۸ میلیارد دلاری و ثبات نرخ تورم (در سطح ۲ درصد) خبر داده است، اما ادامه این تنشها و اعلام هشدارهای متناقض از سوی متحد استراتژیک اردن (آمریکا) میتواند اعتماد سرمایهگذاران خارجی را که به تازگی با رشد ۲.۹ درصدی تولید ناخالص داخلی در سهماهه اول سال جاری امیدوار شدهاند، خدشهدار کند.کارشناسان اقتصادی اردن معتقدند که تکرار این سناریوها، چشمانداز رشد ۲.۷ درصدی پیشبینیشده توسط بانک جهانی را با ریسک جدی مواجه خواهد کرد، چرا که بخش صنعت که ۲۳ درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و موتور محرک رشد اقتصادی محسوب میشود، به شدت به ثبات زیرساختهای حمل و نقل و انرژی وابسته است.
با وجود تکذیب رسمی اردن، این نخستین تناقض علنی میان دستگاه دیپلماسی امان و واشنگتن، این پرسش را در محافل سیاسی و اقتصادی ایجاد کرده است که آیا تهدید مشخص و موثق ادعایی سفارت آمریکا، یک هشدار واقعی مبتنی بر اطلاعات دقیق بوده که ارزیابی امنیتی اردن آن را تأیید نکرده، یا بخشی از سناریوی جدید واشنگتن برای مدیریت فشارهای ناشی از حملات مؤثر ایران به منافع آمریکا در منطقه است؟آنچه مسلم است، این رویداد نشان داد که حملات پهپادی و موشکی ایران، نه تنها معادلات نظامی میدان را به نفع خود تغییر داده، بلکه در هماهنگی اطلاعاتی-عملیاتی میان واشنگتن و متحدانش نیز رخنه جدی ایجاد کرده است.
