آمارهای بین المللی نشان میدهد که در شرایط عادی، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز عبور میکند که این عدد، به معنای عبور ۲۰ درصد کل عرضه نفت خام جهان از این تنگه است. علاوه بر این، ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع (LNG) مورد نیاز جهان نیز از این آبراهه میگذرد که بر اهمیت راهبردی تنگه هرمز میافزاید.کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس عمده استفادهکنندگان از تنگه هرمز هستند، یعنی از حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده عبوری از تنگه هرمز، حدود ۱۷.۵ میلیون بشکه به این کشورها تعلق دارد. برای مثال عربستان، عراق و امارات بیشترین صادرکنندگان نفت و فرآورده نفتی از تنگه هرمز هستند. قطر و امارات نیز دو کشوری هستند که همه صادرات گاز طبیعی مایع خود را از تنگه هرمز انجام میدهند.در حالی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از تنگه هرمز بهرهمند میشوند که بیشتر نفت و گاز خود را به دلار میفروشند. البته فروش نفت به دلار اتفاق جدیدی نیست و سابقه آن به شکلگیری پترودلار و برقراری معادله نفت در مقابل امنیت در دهه ۷۰ میلادی باز میگردد. این معادله ابتدا بین عربستان و امریکا برقرار شد و به موجب آن، عربستان به صورت انحصاری نفت خود را به دلار قیمتگذاری و به فروش میرساند و در عوض امریکا، امنیت نظام پادشاهی حاکم بر عربستان را در مقابل تهدیدات داخلی و خارجی تامین نماید. این کار از طریق کمکهای مشاورهای، استقرار پایگاههای نظامی و فروش تجهیزات جنگی صورت میگیرد.
به مرور این معادله به سایر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هم سرایت کرد و آن کشورها، نفت خود را به دلار فروختند. فرایند پترودلار موجب شد تا تقاضا برای دلار در جهان به شکل پایداری افزایش یابد، چرا که عمده کشورهای جهان که واردکننده خالص انرژی بودند، باید نخست دلار تامین و بعد با آن نسبت به خرید نفت اقدام میکردند. این موضوع موجب شد تا تقاضای دلار در طول سالها حفظ شود و همین امر بر رواج استفاده از آن به عنوان ارز جهانروا کمک کرد. از سوی دیگر، کشورهای صادرکننده انرژی در اثر فروش دلاری نفت، با مازاد تجاری مواجه شدند که باید برای آن فکری میکردند. نخستین راهکار این کشورها، خرید اوراق قرضه امریکا بود. موضوعی که به تامین مالی کسری بودجه امریکا کمک شایانی کرد. راهکار بعدی خرید کالا و خدمات از امریکا بود. این موضوع موجب بازگشت دلار به اقتصاد امریکا و ایجاد تقاضا برای کالا و خدمات امریکایی و رشد اقتصاد این کشور میشد.در این بین، وقوع جنگ تحمیلی سوم، خط بطلانی بر کارآمدی پترودلار و معادله نفت در مقابل امنیت بود. این جنگ ثابت کرد که امریکاییها حتی امکان تامین امنیت نیروهای مستقر خود در کشورهای عربی را ندارند چه برسد به این که امنیت کشورهای عربی میزبان پایگاهها را تامین کنند.
در این شرایط، مشارکت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در تحکیم سلطه دلار و تامین مالی جنگ نه تنها از سوی ایران پذیرفتنی نیست بلکه فاقد کارکرد قبلی برای کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است. بر این اساس، در مرحله جدید مدیریت تنگه هرمز، ضروری است تا ضربه موثری به سوخت ماشین جنگی امریکا یعنی تامین مالی کسری بودجه و سلطه دلار بر بازار نفت، وارد شود. به همین دلیل ضرورت دارد تا عبور نفتکشهای کشورهای حاشیه خلیج فارس از تنگه هرمز، مشروط به فروش به ارزهایی غیر از دلار شود تا سازوکار پترودلار فرو ریزد و ماشین جنگی امریکا در منطقه متوقف شود.با دنبالکردن صفحه اقتصادی خبرگزاری فارس در جریان آخرین تحولات اقتصادی ایران و جهان قرار بگیرید.
