رژیم صهیونیستی هفته گذشته در حالی دامنه تجاوز و اشغالگری خود را در جبهههای مختلف گسترش داد که همزمان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم با یکی از دشوارترین مقاطع در حیات سیاسی خود مواجه شده است. از تشدید حملات در لبنان و تحرکات نظامی در جنوب سوریه تا گسترش شهرکسازی و تصرف اراضی فلسطینی و بحران در خصوص آینده غزه، سیاست نظامی تلآویو بیش از گذشته با معادلات سیاسی داخلی نتانیاهو گره خورده است.
لبنان زیر آتش صهیونیستها؛ فسفر سفید مرگ تدریجی زیستبوم جنوب
در یکی از مهمترین محورهای این حملات، جنگندههای رژیم صهیونیستی مناطقی میان ارتفاعات «علیالطاهر» و «الدبشه» در شهرستان «النبطیه» را بمباران کردند و توپخانه این رژیم نیز ارتفاعات علیالطاهر را با گلولههای فسفری هدف قرار داد.
علیالطاهر از ارتفاعات راهبردی جنوب لبنان است که در شمال رود لیتانی، شرق نبطیه و نزدیک «کفر تبنیت» قرار دارد و به دلیل اشراف بر نبطیه و روستاهای پیرامونی، اهمیت میدانی قابل توجهی دارد. تلاش برای فشار بر این محور را میتوان در چارچوب تلاش رژیم صهیونیستی برای ایجاد عمق امنیتی، کنترل مسیرهای ارتباطی و آتش و افزایش نظارت بر تحرکات رزمندگان مقاومت ارزیابی کرد.
در ادامه این حملات، دستکم هفت شهروند لبنانی در شنبه در حمله به شهرک «انصار» به شهادت رسیدند. همزمان، نظامیان صهیونیست تخریب زیرساختهای حیاتی و منازل در بنت جبیل و روستاهای اطراف را ادامه دادند و با سلاح سنگین مناطق مجاور جاده «کونین - صفالهوا» را هدف قرار دادند. جنگندههای اسرائیل همچنین محله «المشاع» در شهرک «المنصوری» را بمباران کردند.
این تحولات پس از تهدید نتانیاهو علیه لبنان و طرح ادعای نقض آتشبس از سوی حزبالله رخ داد. وی بدون اشاره به حملات مکرر این رژیم و تعهدات مربوط به آتشبس و توافق چارچوب با دولت لبنان، مدعی شد حزبالله نیروهای ارتش اسرائیل را در جنوب «خط زرد» هدف قرار داده است.
نتانیاهو همچنین اعلام کرد ارتش اسرائیل مطابق دستورالعملهای سیاسی به عملیات خود در لبنان و غزه ادامه خواهد داد و اقدامات خود را با ادعای «رفع تهدیدها» توجیه کرد. این مواضع در شرایطی مطرح شده که استمرار حملات اشغالگران صهیونیستی، عملاً آتشبس را با نقضهای مکرر مواجه کرده است.
ابعاد زیستمحیطی استفاده از فسفر سفید، یکی از مهمترین وجوه این دور از حملات اسرائیل به لبنان است. روزنامه گاردین در گزارشی با استناد به اظهارات آتشنشانان، ساکنان و گروههای محیطزیستی جنوب لبنان، از استفاده ارتش اسرائیل از پهپاد، منور و مهمات آتشزا، از جمله گلولههای حاوی فسفر سفید، در مناطق جنگلی و کشاورزی خبر داد. آتشسوزیها بخشهایی از جنگلها، باغهای زیتون و زمینهای کشاورزی در مناطقی مانند «خیام» و «کفرشوبا» را دربر گرفته و مقامهای دفاع مدنی لبنان از آسیب دیدن حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد برخی اراضی نزدیک خطوط درگیری سخن گفتهاند.
یافتههای این مطالعات نشان میدهد پیامد فسفر سفید به سوختن اولیه محدود نیست و میتواند از طریق فرآیند «هوازدگی» و باقیماندن ذرات و محصولات اکسیداسیون فسفر، برای مدت طولانی بر خاک، آب، پوشش گیاهی و زیستپذیری سرزمین اثر بگذارد.
بدین ترتیب تشدید حملات به جنوب لبنان را باید تحولی فراتر از یک تشدید نظامی مقطعی دانست؛ چرا که تداوم نقض آتشبس، تخریب زیرساختها و منازل و استفاده از مهمات فسفری، همزمان امنیت انسانی، ثبات سرزمینی و تابآوری اکولوژیک جنوب لبنان را هدف قرار داده و هزینههای این جنگ را به سالهای پس از توقف درگیری نیز منتقل میکند.
تشدید اشغالگری؛ از بلعیدن اراضی فلسطینی تا طرح جداسازی قدس از کرانه باختری
تشدید اشغالگری رژیم صهیونیستی در کرانه باختری را میتوان مهمترین تحول هفته گذشته دانست؛ روندی که از تصرف اراضی و گسترش شهرکسازی فراتر رفته و به تغییر تدریجی ساختار جغرافیایی و اداری این منطقه منجر شده است. بر اساس گزارش سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف)، رژیم صهیونیستی از آغاز جنگ غزه تاکنون با صدور ۱۱۴ دستور نظامی، بیش از ۲۵۰۰ هکتار از اراضی فلسطینی را برای توسعه شهرکها، احداث جادهها و اهداف ادعایی امنیتی تصرف کرده است.
همزمان، طرح توسعه شهرک «جیلو» در جنوب قدس اشغالی و تصرف حدود ۲۰ هکتار از اراضی فلسطینی، نگرانیها درباره تکمیل کمربند شهرکسازی پیرامون قدس و تلاش برای جدا کردن این شهر از جنوب کرانه باختری را افزایش داده است. اهمیت این طرح در هدف راهبردی آن برای تغییر پیوستگی جغرافیایی کرانه باختری و تثبیت حضور شهرکنشینان در اطراف قدس است.
در همین چارچوب، جنبش اسرائیلی «صلح اکنون» هشدار داد کابینه نتانیاهو بدون اعلام رسمی الحاق کرانه باختری، از طریق گسترش شهرکها، ایجاد پایگاههای جدید، احداث جاده، تصرف منابع و انتقال اختیارات مدنی فلسطینیان، در حال پیشبرد «اشغال خاموش و الحاق بیصدا» است.
ر اساس این گزارش، این روند به مناطق «الف» و «ب»، تحت کنترل تشکیلات خودگردان نیز نفوذ کرده و طی دو سال و نیم گذشته دستکم ۲۳ پایگاه شهرکنشینی در منطقه «ب» ایجاد شده است.
همچنین صدور ۱۵ دستور تصرف زمین در منطقه «الف» برای ایجاد مسیر ارتباطی میان دو شهرک جدید «عمک دوتان» و «نوعا» از نگاه «صلح اکنون» نقطه عطفی محسوب میشود؛ زیرا برای نخستین بار از زمان توافق اسلو، از دستور نظامی تصرف زمین در این منطقه برای هدف مشخص شهرکسازی استفاده شده است. انتقال مسئولیت برنامهریزی و ساختوساز بخشهایی از الخلیل به نهادهای اسرائیلی نیز نشانه دیگری از تضعیف اختیارات فلسطینیان است.
در همین حال، «باسم نعیم» عضو دفتر سیاسی جنبش حماس نیز هشدار داد تداوم تحولات قدس و کرانه باختری میتواند به «انفجاری بزرگ» منجر شود. شبکه صهیونیستی «کان» نیز کرانه باختری را «انبار باروت» توصیف کرد.
مجموع این تحولات نشان میدهد سیاست تلآویو در کرانه باختری صرفاً توسعه شهرکها نیست، بلکه تلاشی سازمانیافته برای تغییر جغرافیا، تضعیف ساختارهای فلسطینی و ایجاد واقعیتهای جدید با هدف دشوارتر کردن هرچه بیشتر تشکیل کشور مستقل فلسطین است.
جنوب سوریه؛ از قنیطره تا درعا عرصه تاختوتاز صهیونیستها
رژیم صهیونیستی هفته گذشته نیز به تجاوز و نقض حاکمیت سوریه در جنوب این کشور ادامه داد و از قنیطره تا درعا، تحرکات زمینی و هوایی خود را تشدید کرد.
در قنیطره، نیروهای اشغالگر با ورود به مناطق اطراف روستاهای صیدا، رزانیه و الرفید، ایستهای بازرسی موقت ایجاد و چند شهروند سوری را بازداشت کردند. در استان درعا نیز گشتیهای صهیونیستی وارد روستاهای «صیصون» و «جمله» در منطقه «حوض یرموک» شدند و همزمان تیراندازیهای پراکنده در «وادی معریه» نگرانی ساکنان را افزایش داد.
تحرکات رژیم صهیونیستی تنها به نفوذ زمینی محدود نمانده و جنگندههای این رژیم پروازهای گستردهای بر فراز درعا نیز انجام دادند. همچنین شلیک گلولههای منور در اطراف قنیطره موجب آتشسوزی در زمینهای کشاورزی «الرفید» و وارد شدن خسارت به محصولات شده است.
این اقدامات در حالی صورت میگیرد که افزایش نقش ترکیه در سوریه، به یکی از نگرانیهای امنیتی رژیم صهیونیستی تبدیل شده و اختلاف منافع دو طرف در پرونده سوریه، احتمال رویارویی مستقیم یا غیرمستقیم آنها را افزایش داده است.
در همین ارتباط، مئیر بنشبات، رئیس پیشین شورای امنیت داخلی رژیم صهیونیستی در گفتوگو با «معاریو» تأکید کرد که تلآویو نباید در برابر وضعیت سوریه و گسترش نفوذ ترکیه در منطقه سهلانگاری کند.
به گفته وی، احتمال درگیری میان اسرائیل و ترکیه اکنون بیش از گذشته شده است.
توافق غزه؛ پاشنه آشیل نتانیاهو در آستانه انتخابات
رژیم صهیونیستی در غزه نیز همچنان به نقض آتشبس و حملات جنایتکارانه خود ادامه میدهد؛ این رژیم همزمان با مخالفت با اجرای مرحله دوم توافق غزه، چشمانداز تثبیت آتشبس را تیره کرده است. جنبش حماس اعلام کرد که اسرائیل با هدف قرار دادن فلسطینیان در شمال و جنوب نوار غزه، همچنان تلاش میانجیها و طرفهای ضامن برای دستیابی به آتشبس پایدار را ناکام میگذارد.
در همین حال، روزنامه صهیونیستی «هاآرتص» فاش کرد رژیم صهیونیستی حدود ۱۷۰۰ پیکر شهدای فلسطینی را در اختیار دارد و مقامهای امنیتی این رژیم از آنها بهعنوان اهرم احتمالی در مذاکرات آینده و تبادل اسرا استفاده میکنند. مرکز مفقودان فلسطین نیز از ناپدید شدن حدود ۲ هزار نفر در جریان جنگ غزه خبر داده است.
همزمان، اختلافات تلآویو و واشنگتن درباره لبنان، ایران، کرانه باختری و آینده غزه تشدید شده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا درصدد است طرح صلح خود برای غزه را پیش برد، در مذاکرات میان اسرائیل و لبنان پیشرفت ایجاد، توافق امنیتی میان اسرائیل و سوریه را نهایی و مهمتر از همه، زمینه دستیابی به یک توافق صلح تاریخی میان رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی را فراهم کند؛ با این حال، رژیم صهیونیستی همچنان به نقض آتش بس و تجاوزات خود در همه عرصهها به ویژه غزه ادامه میدهد.
در همین حال، شبکه «کان» از فشار آمریکا برای آغاز یک آتشبس دو هفتهای با هدف فراهم کردن زمینه اجرای طرح خلع سلاح حماس خبر داد که با مخالفت وزیران تندرو و راستگرای کابینه نتانیاهو مواجه شده است. افشای سندی درباره انتقال بیماران و دانشجویان فلسطینی به کشورهای خارجی نیز نگرانیها درباره تلاش برای اجرای تدریجی طرح کوچ اجباری ساکنان غزه را افزایش داده است.
این اختلافات در نهایت به عرصه سیاسی داخلی رژیم صهیونیستی نیز سرایت کرده است. نتانیاهو از یک سو برای جلب رضایت دولت ترامپ و پیشبرد طرح واشنگتن درباره غزه تحت فشار قرار دارد و از سوی دیگر، جریان راست افراطی ائتلاف حاکم با هرگونه عقبنشینی یا توافق مخالف است.
مقامهای آمریکایی نیز مخالفت نتانیاهو با توافق غزه را تا حد زیادی ناشی از محاسبات انتخاباتی و نگرانی از دست دادن حمایت جریان راست ارزیابی میکنند. به گفته آنها، در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر (۵ آبان)، نتانیاهو میان خواستههای ترامپ برای پیشبرد توافق غزه و الزامات بقای سیاسی خود گرفتار شده است.
همزمان، نظرسنجیها از افول جایگاه ائتلاف نتانیاهو حکایت دارد؛ بهگونهای که ائتلاف وی تنها ۴۹ تا ۵۳ کرسی از ۱۲۰ کرسی را به دست میآورد و برای نخستوزیری مجدد، نیازمند اکثریت مطلع کرسیهای کنست (۶۱ کرسی) است که اکنون فاصله قابل توجهی با آن دارد.
خودداری ترامپ از اعلام حمایت صریح از نتانیاهو نیز بر نگرانیهای سیاسی او افزوده است؛ موضوعی که نشان میدهد بحران غزه، علاوه بر ایجاد شکاف میان تلآویو و واشنگتن، به عاملی برای تضعیف موقعیت انتخاباتی نخستوزیر رژیم صهیونیستی تبدیل شده است.
