چین در حال بررسی توسعه سلاحی جدید است که با ترکیب فناوری فراصوت و موشکهای «هوا به هوا» میتواند هواپیماهای پشتیبانی راهبردی آمریکا، از جمله هواپیماهای سوخترسان، هشدار زودهنگام و فرماندهی هوابرد را در فواصل بسیار دور هدف قرار دهد.
در صورت عملیاتی شدن این قابلیت، بخش مهمی از شبکه پشتیبانی هوایی آمریکا در منطقه هند و اقیانوس آرام در معرض تهدید مستقیم قرار خواهد گرفت؛ شبکهای که نقش مهمی در افزایش برد، تأمین سوخت، شناسایی و هدایت جنگندههای آمریکایی دارد.
بر اساس گزارشی از «Army Recognition»، چین در حال حرکت به سمت توسعه چنین قابلیتی فراتر از برد عملیاتی فعلی حدود ۱۴۰۰ کیلومتری است؛ بردی که ترکیب جنگندههای J-16 و موشکهای دوربرد PL-17 در اختیار پکن قرار میدهد.
هدف قرار دادن هواپیماهای پشتیبانی
سرعت بالای سلاحهای فراصوت در کنار حسگرهای دوربرد میتواند هواپیماهای پشتیبانی آمریکا را مجبور کند از مناطق درگیری فاصله بگیرند. در چنین شرایطی، جنگندههای آمریکایی نیز برای دریافت سوخت، اطلاعات و پشتیبانی فرماندهی با محدودیت بیشتری مواجه خواهند شد.
چین همچنین روی موشکهایی با برد بسیار زیاد و قابلیت دریافت اطلاعات هدف در طول پرواز کار میکند. این سامانهها میتوانند با تکیه بر رادارهای دوربرد، ماهوارهها و شبکههای اطلاعاتی، موقعیت اهداف را بهروزرسانی کنند؛ قابلیتی که بخشی از مفهوم «شبکه کشتار» چندلایه چین محسوب میشود.
موشک DF-17 بردی حدود ۲۴۰۰ کیلومتر دارد و برد DF-27 نیز بین ۵۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر برآورد شده است. با این حال، این ارقام به معنای برد قطعی درگیری با هواپیماهای متحرک نیستند و باید میان برد سلاح، توان شناسایی هدف و برد واقعی درگیری تفاوت قائل شد.
چالش هدفگیری در فواصل بسیار دور
هدف قرار دادن هواپیماهایی که دائما مسیر و ارتفاع خود را تغییر میدهند، در فواصل هزاران کیلومتری چالش بزرگی است. موشک ممکن است بیش از ۲۰ دقیقه در مسیر هدف باشد و اطلاعات اولیه درباره موقعیت هواپیما در این مدت دیگر دقیق نباشد.
به همین دلیل، موفقیت چنین سلاحی تنها به برد آن بستگی ندارد، بلکه به توان چین در شناسایی، رهگیری و انتقال مداوم اطلاعات هدف نیز وابسته است.
چین برای تقویت این قابلیت، شبکه گستردهای از سامانههای شناسایی و ماهوارههای اطلاعاتی در اختیار دارد. رادار فراافق «Skywave» نیز میتواند هواپیماها و کشتیها را در فواصل دور رصد کند. با این حال، همین وابستگی گسترده به شبکههای اطلاعاتی و ارتباطی، این سامانهها را در برابر جنگ الکترونیک و اختلال آسیبپذیر میکند.
ابهام در مأموریت موشکها و خطر تشدید تنش
هنوز مشخص نیست این سلاحها تا چه اندازه به مرحله عملیاتی نزدیک شدهاند و برد واقعی آنها در آزمایشهای میدانی چقدر است.
استفاده از موشکهای بالستیک برای مأموریتهای ضد هوایی نیز میتواند پیامدهای راهبردی داشته باشد؛ زیرا طرف مقابل ممکن است در لحظات نخست پرتاب نتواند نوع مأموریت یا هدف موشک را تشخیص دهد. این ابهام میتواند در شرایط بحرانی احتمال محاسبه اشتباه و تشدید درگیری را افزایش دهد.
تحرکات چین در حالی ادامه دارد که آمریکا نیز در حال توسعه نسل جدیدی از موشکهای هوا به هوای دوربرد است که برد برخی نمونههای آنها به حدود ۱۸۵۰ کیلومتر میرسد.
در مجموع، اهمیت این سلاح چینی فقط در توانایی آن برای هدف قرار دادن هواپیماهای آمریکایی نیست؛ بلکه تهدید اصلی، مختل کردن شبکه پشتیبانی هوایی آمریکا است؛ شبکهای که امکان فعالیت مؤثر جنگندههای این کشور را در پهنه وسیع هند و اقیانوس آرام فراهم میکند.
