آینده اسرائیل از جنگ فرسوده شد

 نهاد پژوهش‌های امنیت داخلی رژیم صهیونیستی (INSS) در گزارش «میزان امنیت ملی، اکتبر ۲۰۲۶» که به مناسبت سالروز هفتم اکتبر و عملیات طوفان الاقصی منتشر شده، اعتراف کرده است که اقتصاد این رژیم سه سال جنگ پیوسته و چندجبهه‌ای را تحمل کرد، اما بهای آن را با کاهش سطح زندگی مردم و فرسایش پایه‌های رشد آینده پرداخت.این نهاد در فصل «قدرت اقتصادی: تاب‌آوری چشمگیر و چالش‌های آینده» تاکید کرد پرسش اصلی دیگر این نیست که اقتصاد از جنگ «جان به در برد» یا نه؛ پرسش این است که چه هزینه‌ای داد و این هزینه چه اثری بر امنیت ملی سال‌های بعد دارد.

 

هزینه جنگ: ۱۷۵ میلیارد شیکل (حدود ۴۷ میلیارد دلار)

مرکز پژوهش‌های امنیت داخلی اسرائیلی با استناد به برآوردهای بانک مرکزی این رژیم نوشت جنگ در ۹ فصل پیاپی حدود ۱۷۵ میلیارد شیکل (حدود ۴۷ میلیارد دلار با نرخ تقریبی هر دلار ۳.۷ شیکل) به تولید ناخالص داخلی خسارت زد؛ یعنی نزدیک ۸.۵ درصد تولید سالانه. این نهاد تاکید کرد اقتصاد در آغاز جنگ شوک سختی خورد و در سه ماه آخر ۲۰۲۳ کوچک شد، اما بعد به رشد بازگشت و در سال‌های جنگ وارد افت فنی نشد.سطح زندگی مردم تقریباً سه سال بی‌بهبود مانداین نهاد مهم‌ترین هزینه جنگ را توقف بهبود سطح زندگی مردم می‌داند. به گفته این نهاد، با آنکه کل اقتصاد رشد کرد، تولید سرانه تقریباً بالا نرفت؛ چون رشد جمعیت، بیشتر رشد اقتصادی را جبران کرد.نهاد پژوهش‌های اسرائیل افزود خسارت روی‌هم‌رفته فعالیت‌های غیرنظامی در ۹ فصل جنگ، حدود ۳۵ هزار شیکل (حدود ۹ هزار و ۵۰۰ دلار) برای هر اسرائیلی است. این نهاد هشدار داد این رقم، سه ماه نخست ۲۰۲۶ و اثرهای اقتصادی جنگ اخیر با ایران را در بر نمی‌گیرد.
 
 

بدهی بیش‌تر وام گران‌تر

بنا به اذعان این نهاد صهیونیستی، وضع مالی اسرائیل در سال‌های جنگ بدتر شد. نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی حدود ۹ واحد درصد بالا رفت و هدف‌های کسری بودجه بارها شکسته شد. کاهش رتبه اعتباری نیز هزینه وام‌گیری دولت را افزایش داد. این نهاد گفت مشکل فقط هزینه‌های امروز نیست؛ رشد بدهی و هزینه پرداخت آن، توان دولت‌های بعدی برای جابه‌جایی در بودجه را کم می‌کند و نرمش مالی پیش از جنگ را از بین می‌برد.بار امنیتی دو برابر شدبه گفته مرکز پژوهش‌های امنیت اسرائیل مهم‌ترین تغییر را دو برابر شدن هزینه امنیتی دانست. سهم امنیت از تولید ناخالص داخلی پیش از جنگ حدود ۴ درصد بود، اما در جنگ به بیش از ۸ درصد رسید. این نهاد هشدار داد این افزایش را نباید فقط هزینه موقت جنگ دید؛ ممکن است نشانه ساختار تازه‌ای در بودجه باشد که در آن سهم امنیت همیشه بزرگ‌تر است و اگر این روند ادامه یابد، سهم بیشتری از منابع کشور به ارتش و امنیت می‌رسد و سرمایه‌گذاری در آموزش، بهداشت، زیرساخت، نوآوری و بهره‌وری کم می‌شود.
 
 
خطر اصلی: خرج کردن آیندهمرکز پژوهش‌های اسرائیل افزود خطر اصلی فقط فشار امروز نیست؛ فرسایش پایه‌های رشد و شکوفایی آینده است. به گفته این نهاد، هزینه آموزش، بهداشت و زیرساخت فقط هزینه اجتماعی نیست؛ موتور توانایی اقتصاد برای رشد در آینده است. بنابراین ادامه انتقال منابع از بخش‌های تولیدی و خدمات مردمی به امنیت، در درازمدت همان توان اقتصادی را ضعیف می‌کند که قدرت نظامی رژیم صهیونیستی به آن تکیه دارد.
 
 
این نهاد در پایان نتیجه گرفت: در سایه جنگ‌های چند جبهه‌ای سطح زندگی اسرائیلی‌ها متوقف شده، بدهی بالا رفته، نرمش مالی کم و وام گران شده و بار امنیتی هم تقریباً دو برابر شده است. مرکز پژوهش‌های اسرائیل تاکید کرد پایان جنگ باید با تغییر سیاست اقتصادی همراه باشد؛ سیاستی که میان نیازهای امنیتی و حفظ موتورهای رشد، خدمات مردمی و ثبات مالی توازن ایجاد کند.به اعتراف این نهاد، اقتصاد رژیم صهیونیستی از جنگ « جان به در برد»، اما «پیروز» نشد.