ماجرای ترورمخفیانه گلرحمان زندان سیا
«عاصم قریشی» پرونده مردی را بازخوانی میکند که در پاکستان ناپدید شد و جسدش از زندان مخفی سی آی ای در افغانستان، سر درآورد.
به گزارش افکارنیوزبه نقل از فارس، «عاصم قریشی» در مقالهای در سایت تحلیلی «گلوبال ریسرچ»، جریان سفر به پاکستان و دیدارش با خانواده «عبدالمنان گل رحمان» را شرح میدهد. «گل رحمان» در سال ۲۰۰۲ در پاکستان دستگیر شد و تا ۸ سال، هیچکس از سرنوشت او اطلاعی نداشت. «قریشی» در صحبت با خانواده او درک میکند که تکتک اعضای خانواده، تا چه حد جای خالیاش را احساس میکنند.
* پاکستان از زمان سفر قبلی من در سال ۲۰۰۵ تا کنون، وضعیت بسیار وخیمی پیدا کرده است
در شهر پیشاور بودیم و راهنمایم، مرا از بین روستایی مخروبه مملو از کلبههای گلی، به سمت خانه «محمد» برادر «عبدالمنان گل رحمان» هدایت میکرد. خوشبختانه یادم بود و پیژامه پوشیده بودم؛ چون پوشیدن لباسهای غربی در مناطق سنتی پیشاور، احترام هیچکس را بر نمیانگیزد. من در سال ۲۰۰۵ هم مناطق مختلف پیشاور را دیده بودم و در آن زمان، مشکلی برای سفر نداشتیم و مردم صرف نظر از ملیت و ظاهرمان بسیار مهربان بودند. اما این بار خیلی فرق داشت. برای اولین بار در پاکستان احساس خطر کردم؛ حتی راهنمای من هم که خود از زندانیان سابق گوانتانامو بود، نگران بود ما را در یکی از صدها پست
بازرسی ساخته شده متوقف کنند. به پاکستان رفته بودم تا با زندانیان سابق گوانتانامو دیدار کرده و بررسی کنم آمار افراد ناپدید شده در آن منطقه از کشور چه اندازه است؛ به خاطر بررسی همین آمار بود که خودم را در جمع خانواده «گل رحمان» دیدم.
اتاقی که مرا به آن بردند به وضوح نشان میداد که این قسمت از جهان چه اندازه تخریب شده است اما «محمد» زود وارد اتاق شد و دوباره یادم آمد مردم پشتو به چه چیزهایی مشهور هستند: ظاهری باشکوه، چهرهای متواضع و مهماننوازی فوقالعاده.
خانواده «گل رحمان»، وی را انسانی استثنایی توصیف کردند؛ همه او را به مهربانی و خوش خلقی میشناختند؛ حتی کسانی که با او مخالف بودند. «محمد» اینگونه توضیح داد: «عبدالمنان از من کوچکتر بود اما او را مثل یک برادر بزرگتر میدانستم. هرگاه اختلافی در روستا به وجود میآمد، مردم برای حل و فصل مسئله پیش او میآمدند. اکنون هر گاه اسم او در خانواده برده میشود، هیچکس نمیتواند جلوی گریه خود را بگیرد.»
* سابقه مبارزات «گل رحمان» برای آزادی افغانستان از سلطه بیگانگان
گذشته این خانواده، برای اهل منطقه ناشناخته نبود؛ پدر «گل رحمان» در جنگ افغانستان و شوروی به دست سربازان شوروی کشته شده بود. دولت آمریکا از اقدامات مجاهدین علیه شوروی حمایت میکرد و به همین دلیل «گل رحمان» به گروه «حزب اسلامی» به رهبری «گلبدین حکمتیار» پیوست؛ گروهی که به دنبال نجات افغانستان از اشغال کشورهای خارجی بود. پس از شکست شوروی، «گل رحمان» به یک زندگی ساده و فروش چوب روی آورد تا بتواند خانوادهاش را اداره کند. آخرین سال دوران ریاستجمهوری «برهانالدین ربانی» رهبر سابق مجاهدین و مخالف سرسخت «حکمتیار» بود که «گل رحمان» به عنوان راننده نزد دکتر «غیرت
بهیر» مشغول کار شد؛ «بهیر» سفیر سابق افغانستان در پاکستان و مهمتر از آن، داماد «حکمتیار» بود.
* ماجرای دستگیری «گل رحمان» در طول اقامتش در منزل «غیرت بهیر»
«گل رحمان» تا شش ماه پیش از دستگیریاش در استخدام خانواده «بهیر» بود. وی در اکتبر سال ۲۰۰۲ به اسلامآباد بازگشت تا به خاطر حساسیت، تحت مداوای تخصصی پزشکی قرار گیرد و در این مدت به عنوان میهمان در خانه کارفرمای سابقش ماند. اتفاقاً در همین مدت، خانه دکتر «بهیر» هدف حمله برنامهریزی شده سرویس امنیتی قرار گرفت. دکتر «بهیر» شش سال در بازداشت آمریکاییها و عمدتاً در بازداشتگاه مخوف «بگرام» باقی ماند اما «گل رحمان» به سرنوشت شومتری دچار شد.
* مأموران آمریکایی «گل رحمان» را به داشتن نام مستعار و شرکت در فعالیتهای خرابکارانه متهم کردند
بنا به تحقیقی توسط «آسوشیتد پرس»، برخی میگفتند «گل رحمان» دارای نام مستعار «عبدالمنان» بوده و از همین نام در مبارزاتش استفاده میکرده است اما در مصاحبهای که من در سال ۲۰۰۸ با دکتر «بهیر» انجام دادم، وی تصریح کرد که «عبدالمنان» جزئی از نام واقعی «گل رحمان» بوده است.
* آمریکاییها از «غیرت بهیر» درباره «گل رحمان» بازجویی کردند و گفتند که «بهیر» دیگر «گل رحمان» را نخواهد دید
«نیمه شب بود که افرادی به خانه آمدند و همه را دستگیر کردند؛ نه فقط «گل رحمان» و من، بلکه حتی خدمهای را که به ما چای میدادند، دستگیر کردند. فقط همسر و فرزندان من در خانه باقی ماندند. بعد از یک هفته، من و «گل رحمان» را جدا کردند. بازجوهای آمریکایی به سراغ ما آمدند و از من درباره هویت «گل رحمان» سؤال کردند. برای آنها توضیح دادم که نام کامل او «عبدالمنان گل رحمان» است و این که در فرهنگ افغانی، افراد معمولاً دو یا چند اسم دارند. به من گفتند اگر از او میترسم، نیازی نیست نگران باشم؛ چون دیگر او را نخواهم دید و گفتند که به آنها حقیقت را بگویم. به آنها گفتم از او
نمیترسم؛ چون رانندهام بوده و هیچ دلیلی برای ترس از او ندارم اما آنها همچنان اصرار میکردند که نام واقعی او «عبدالمنان» نیست، بلکه «گل رحمان» است.»
* پس از زندانی شدن «گل رحمان»، دیگر هیچکس از او خبری نداشت
«ما را در مکانی مخفی بازداشت کرده بودند. یک روز «گل رحمان» را با زنجیر و دستبند از آنجا بیرون بردند و از آن موقع تاکنون دیگر او را ندیدهام. هیچ ارتباطی بین او و خانوادهاش وجود نداشت، اعضای کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز نه در «بگرام» و نه در گوانتانامو او را ندیده بودند و آزاد شدههای گوانتانامو هم از «گل رحمان» هیچ خبری نداشتند. کاملاً ناپدید شده بود. آمریکاییها حتی نگفته بودند که مریض شده یا مرده است؛ هیچکس درباره او هیچ اطلاعاتی نداشت.»
* تلاشهای خانواده «گل رحمان» برای کسب هرگونه اطلاعی از او بینتیجه باقی ماند
از اکتبر ۲۰۰۲ به بعد، هیچکس از وضعیت بازداشت «گل رحمان» خبری نشنیده بود. دکتر «بهیر» هم متقاعد شده بود که او دیگر مرده است؛ چون خبری به او و خانواده «گل رحمان» نرسیده بود. در افغانستان، اکثر زندانیان افغان میتوانند اخبار خود را به خانوادهشان برسانند اما نه سلامتی و نه مرگ «گل رحمان» هیچکدام تأیید نشده بود. خانواده او، هم با آمریکاییها و هم با اعضای کمیته بینالمللی صلیب سرخ تماس برقرار کرده بودند تا اطلاعاتی از او به دست بیاورند اما موفق نشده بودند.
* تکتک اعضای خانواده «گل رحمان» جای خالی او را احساس میکنند
در سال ۲۰۰۸ که «محمد» را دیدم، برغم اشکهای درون چشمش، امیدوار بود که روزی دوباره برادری را ببیند که همه خانوادهاش علاقه زیادی به او داشتند. برای ما توضیح داد که خانوادهاش چگونه با وجود «عبدالمنان» تکمیل میشده و چهقدر جای خالی او را احساس میکند اما از بین همه چیزهایی که به من گفتند، غمانگیزترین و تأثیرگذارترین حرف را دختران «گل رحمان» میزدند: «اگر مرد بودیم! اگر دختر متولد نشده بودیم! خودمان به دنبال پدر میگشتیم.»
* پس از گذشت ۸ سال از مرگ «گل رحمان» در بازداشتگاه سی آی ای، باز هم هیچکس اطلاعی به خانواده وی نداد
متأسفانه، خانواده «عبدالمنان» هیچگاه نتوانستند او را پیدا کنند. به گزارش «آسوشیتد پرس» پس از تحقیقات، در تاریخ ۲۸ مارس ۲۰۱۰ مشخص شد که «گل رحمان» در تاریخ ۲۰ نوامبر ۲۰۰۲ و تحت بازداشت آمریکاییها فوت کرده است؛ بیش از یک ماه پس از تاریخ دستگیریاش. بر پایه اطلاعات منتشر شده، «گل رحمان» در زندان مخفی سی آی ای، موسوم به «سالت پیت»(چاه نمک) بازداشت و با بدنی نیمه برهنه در محیطی بسیار سرد به دیواری زنجیر شده بود که دمای نزدیک به صفر داشت؛ «عبدالمنان» به علت باقی ماندن در همین شرایط سخت فوت کرده بود. مقامات آمریکایی هیچگاه کشتن او را اعلام و خانوادهاش را از کشته
شدن وی مطلع نکردند و حتی بدنش را به خانوادهاش تحویل ندادند. خانواده او سالها بلاتکلیف بودند و نمیدانستند پسرشان چه زمانی به خانه برخواهدگشت.
* «گل رحمان» تنها فرد ناپدید شده در پاکستان نیست و هیچکس نمیداند چند پرونده دیگر به این شکل وجود دارد
قتل «گل رحمان» نمونهای از سرنوشت افراد بسیاری است که در پاکستان ناپدید شدهاند و عاقبت کارشان، به وضعیت نابسامان این کشور دامن میزند. چند نفر دیگر که به دست آمریکاییها سپرده شدهاند، تاکنون به همین شکل به قتل رسیدهاند؟ انسان به یاد پرونده «مسعود احمد جنجوا» میافتد؛ مردی که در سال ۲۰۰۵ در بازداشتگاه سرویسهای امنیتی پاکستان ناپدید شد و همسرش رهبری کمپینی بینتیجه را به عهده گرفته که تلاش دارد پرده از این نوع پروندهها بردارد. آیا ممکن است او هم توسط آژانسهای جاسوسی آمریکایی کشته شده باشد و خانوادهاش در جریان قتل او قرار نگرفته باشند؟
* قتل «گل رحمان» تنها یکی از شواهدی است که نشان میدهد آمریکاییها به اسم مبارزه با تروریسم، دست به تروریسم دولتی میزنند
آمریکاییها به جای آن که از نقش گل رحمان در نجات افغانستان از اشغالگری شوروی تقدیر کنند، او را تحت غیر انسانیترین نوع شکنجه قرار دادند؛ شکنجهای که در نهایت به مرگ او منجر شد. هرچند برخی ادعا خواهند کرد که مرگ وی در دوره دیگری از جنگ علیه تروریسم رخ داده و اکنون دیگر سیاستهای آن موقع الغا شدهاند اما واقعیت این است که تاکنون، روی مرگ وی سرپوش گذاشته شده است. اینگونه بیاعتنایی به جان انسانها ساده تمام نمیشود؛ بلکه اوضاع را بدتر میکند تا جایی که مردم بالأخره دست از تروریسم به اسم مقابله با آن برخواهند داشت.