افزایش چالشهای آمریکا در دوران اوباما
یک اندیشکده آمریکایی شرایط کنونی دنیا را همانند شرایط مشابه جنگهای جهانی میداند که آمریکا میتواند با ادامه مداخلات در مناطق مختلف از این وضعیت متغیر به نفع قدرتگیری و هدایت تحولات جهانی و پایان افول خود استفاده کند
به گزارش افکارنیوز به نقل از فارس، مارتین ایندیک و رابرت کیگان در مقالهای با عنوان پیوندهای تغییرپذیر در امور جهانی که در پایگاه اینترنتی اندیشکده بروکینگز منتشر شد، نوشتند: همزمان با ورود باراک اوباما به دور دوم ریاست جمهوریاش در آمریکا، وضعیت دنیا بیثبات است.
قدرتهای دنیا درگیری بحرانهای اقتصادی هستند یا این که در وضعیت گذار سیاسی یا در سکون کامل به سر میبرند. خاورمیانه دستخوش تغییرات سیاسی است.
تنشها در آسیا رو به فزونی است و نهادهای جهانی از سازمان ملل گرفته تا گروه بیست کشور صنعتی دنیا یا اتحادیه اروپا، ضعیف شدهاند یا عملکرد خود را از دست دادهاند. نظم جهانی لیبرالی که بعد از جنگ جهانی دوم شکل گرفت کند و ساییده شده است.
* دوران کنونی همانند شرایط بعد از جنگهای جهانی، فرصتی برای آمریکا است
این دوره و زمان بیثباتی و عدم اطمینان برای باراک اوباما یک فرصت است. وقتی که ایالات متحده در جنگ جهانی اول وارد جنگ شد، «جان دیوی» فیلسوف عنوان کرد که امور دنیا پیوندی قابل تغییر(پلاستیکی) دارد.
بسیاری از ترقیخواهان آن زمان به این اعتقاد هستند که بی سر و سامانی در دنیا در آن زمان به ایالات متحده آمریکا امکان و فرصت داد تا نظام بینالمللی را از نو شکل داده و به شکل مناسبتری درآورد.
اما در آن زمان آمریکاییها در مقابل این مسئولیت و چالش عقب کشیدند و تنها زمانی بار دیگر این مسئولیت را قبول کردند که جنگ دیگری برای بار دوم نظم جهانی را با چالش مواجه کرد. امروزه ما بار دیگر در همان وضعیت پیوند پلاستیکی قرار داریم و رئیس جمهوری آمریکا فرصت منحصر به فردی دارد تا نظم جهانی لیبرال را توسعه و تقویت کند نظمی که آمریکاییها و بسیاری دیگر در سراسر دنیا از آن بهره بردهاند.
* دو جنگی که به اوباما به ارثرسید برای جان و مال و وجهه آمریکا گران تمام شدند
چهار سال اول ریاست جمهوری باراک اوباما چیزی خاصی به همراه نداشته که بتوان به آن اشاره کرد. صادقانه باید گفت که بحران اقتصادی که او به ارثبرد تمرکز آمریکا را بر مسایل سیاست خارجی چالشآفرین کرد.
دولت پیش از او دو جنگ را در منطقه خاورمیانه برای اوباما به ارثگذاشتند. جنگهایی که به قیمت جان و مال و ثروت آمریکا و همچنین وجهه این کشور در دنیا تمام شود. اوباما تلاش کرده این وجهه و مقبولیت را احیاء کند و جایگاه آمریکا را تقویت کرده و تعامل آن را با آسیای شرقی تعمیق بخشید.
* چالشهای آمریکا از زمان ریاست اوباما باقی مانده یا بیشتر شده است
اما این چالشها اکنون یا به همان اندازهای هستند که اوباما از زمان تصدی امور با آنها مواجه شد یا این که بدتر شدهاند. چالشهایی از توقف روند صلح در خاورمیانه گرفته تا ناآرامی در جهان عرب یا ادامه حرکت ایران به سمت دستیابی به قابلیتهای هستهای و قدرتگیری فزاینده چینیها. مشغولیت اخیر رئیس جمهوری آمریکا برای انتخاب شدن مجدد در انتخابات دنیا را با این حیرت و سوال مواجه کرد که پس آمریکا کجا است؟
* با وجود اظهارنظرها درباره افول آمریکا اوباما میتواند موقعیت جهانی آمریکا را احیاء کند
با وجود همه حرفهایی که درباره افول آمریکا زده میشود اما باراک اوباما همچنان در موقعیتی مناسب است که بر رهبری جهانی آمریکا تأکید کند. اگر او بتواند با کنگره آمریکا درباره نحوه رسیدگی به بحران مالی آمریکا کنار بیاید، ایالات متحده آمریکا میتواند بار دیگر به عنوان یکی از موفقترین اقتصادهای پویای آمریکا ظهور پیدا کند.
آمریکا اکنون موقعیت و مزیتهای منحصر به فردی دارد مانند تحول و انقلاب اساسی در تولید گاز این کشور که آمریکا را به یکی از شبکههای صادرات گازی در دنیا بدل خواهد کرد. یا نظام دانشگاهی قوی و اقتصادی نوآور و باز.
ایالات متحده آمریکا تنها ابر قدرت دنیا باقی مانده که همچنان به همه دنیا دسترسی دارد و قابلیت آن را دارد اقدامات هماهنگ و یکپارچه بینالمللی را سازماندهی کرده و به عنوان منبع امنیت و ثبات برای کشورهایی عمل کند که از سوی همسایگان خود با تهدید مواجه هستند.
* ممانعت از ایران هستهای شرط اصلی اوباما در حوزه امنیتی است
اما سوال اینجا است که چطور میتوان از مزیتهای این لحظات متغیر بهره برد؟ در حوزه امنیت، شرط اصلی برای اوباما باید این باشد که مانع از دستیابی ایران به قابلیت تسلیحات هستهای شود. فروپاشی نظام منع گسترش هستهای که بخاطر دستیابی ایران به توان هستهای رخ خواهد داد ضربهای سخت به نظم امنیتی دنیا وارد خواهد کرد.
باید گفت که اگر اوباما بتواند به خوبی تمایلات هستهای ایران را کنترل کند گام بزرگی در جهت نظام منع گسترش برخواهد داشت که به عنوان ستون اصلی نظم نوین لیبرال در دنیا به شما میرود.
* آمریکا باید سران چین را به ادامه توسعه اقتصادی و سیاسی ترغیب کند
در آسیای شرقی، شرط اصلی رئیس جمهور باید در ارتقای نظمی منطقهای باشد که سران جدید چین را ترغیب کند مسیری صلح آمیز و کارآمد فارغ از وابستگی به قدرت نظامی و در راستای ادامه توسعه اقتصادی و سیاسی در داخل چین و یکپارچگی با بیرون از کشور در پیش گیرند. برای این کار نیاز است که همپیمانی آمریکا با آسیا تقویت شده و آمریکا نقشی عمده در حمایت از همکاری منطقهای ایفاء کند.
با وجود هند به عنوان بزرگترین دنیا و دیگر بازیگران عمده رو به ظهور در آسیا، چهار سال آینده در ساخت مشارکتی که بتواند به عنوان ستون دیگری از نظم لیبرال در دنیا عمل کند، سالهای حیاتی خواهند بود.
* آمریکا باید از منابع گازی خود برای کاهش وابستگی همپیمانان به روسیه و ایران استفاده کند
لازم است که اوباما در راستای تقویت نظم اقتصادی دنیا اقدامات بیشتری انجام دهد. توافقات تجارت آزاد با منطقه آسیا و اقیانوسیه و اروپا برقرار کرده و از آن برای تقویت صادرات آمریکا و احیای اقتصاد جهانی بهره گرفته ضمن این که اجماع گستردهتری بر سر استانداردهای لازم برای ارتقای تجارت آزاد و سرمایهگذاری ترغیب کند.
ترغیب صادرات گاز آمریکا به همپیمانان اصلی و شرکای آمریکا در اروپا و آسیا به کاهش وابستگی آنها به روسیه و ایران کمک میکند.
استفاده از اهرم قدرتی که این منابع بزرگ هیدروکربنی در اختیار میگذارد برای ترغیب تلاشهای کارآمد برای مقابله با تغییرات آب و هوایی به ارتقای نظمی جهانی سبزتر کمک خواهد کرد.
* باید همکاری کشورهای دموکراتیک نوظهور را در نظم سیاسی لیبرال دنیا جلب کرد
تقویت نظم سیاسی لیبرال در دنیا نیازمند کسب حمایت دموکراسیهای نوظهور است. کشورهایی مانند برزیل، اندونزی، آفریقای جنوبی، ترکیه، مکزیک اکنون بطور فزایندهای از نظر اقتصادی صاحب نفوذ هستند. اما آنها در عین حال در تلاش هستند تا برای خود در صحنه بینالمللی هویتی مانند قدرتهای دموکرات دست و پا کنند.
برخی از آنها هماکنون به سمت دیدگاهی متمایل شدهاند که عملاً ماهیت لیبرال نظم جهانی را زیر سوال میبرد. در عین حال، حکومتهای مستبد قدرتمند مانند روسیه نیز موضعهایی گرفتهاند که متضاد با ارزشهای لیبرالی است.
به عنوان مثال میتوان به موضع روسیه درباره سوریه اشاره کرد. نیاز است که این کشورها درک کنند که جامعه دموکراتیک بینالمللی با یا بدون آنها به حرکت خود ادامه خواهد داد.
* آمریکا خود را جلودار جنبشهای دموکراسی خواهی نشان دهد
با انقلابها در جهان عرب و تغییرات جاری در میانمار زمان آن فرا رسیده است که آمریکا بار دیگر خود را به عنوان جلودار حرکتهای دموکراسی خواهانه نشان دهد. این امر نه تنها بخاطر این است که دموکراسی همراستا با ارزشهای آمریکا است.
بلکه در توسعه دموکراسیهای آزاد و با ثبات در دنیا، منافع اقتصادی و سیاسی و راهبردی برای آمریکا نهفته است. هر چند کشورهای دموکراتیکی که در دوران گذار قدرت خود به سر میبرند میتوانند متفرق و بیثبات باشند، اما در نهایت حامیان قابل اعتمادی برای نظم جهانی لیبرالی خواهند بود که آمریکاییها به دنبال آن هستند.
* آمریکا باید طرفداران تغییرات سیاسی و اقتصادی در روسیه را تقویت کند
باراک اوباما برای حمایت از کار سخت و دشوار ایجاد دموکراسی در جهان عرب اقدامات بیشتری در پیش گیرد. از جمله این که دولت اخوان المسلمون در مصر را به استانداردهای دموکراتیک متعهد کرده و به صورت فعالانهتری در تحقق آرام و مسالمت آمیز دموکراسی در سوریه نقش ایفاء کند.
رابطه آمریکا با روسیه نباید فقط بر اساس توافقات تسلیحاتی شکل بگیرد بلکه باید برای خواستههای و تمایلات مردم روسیه نیز احترام قائل شد. رئیس جمهوری آمریکا باید برای تقویت قوای طرفدار مدرنیزه شدن سیاسی و اقتصادی موجود در جامعه روسیه فعالیت کند.
* توجه آمریکا به یک منطقه نباید به تضعیف منطقهای دیگر منجر شود
نکته آخر این که ایالات متحده آمریکا نیازمند یک راهبرد جهانی است. تمرکز آمریکا روی یک منطقه حساس دنیا نباید به ضرر و آسیب منطقهای دیگر منجر شود. در حالی که اوباما حق دارد که چرخش توجهات به منطقه آسیا و اقیانوسیه را بیشتر کند، اما گزینه جایگزینی امن برای ادامه نقش فعالانه امنیتی آن در خاورمیانه و اروپا وجود ندارد.
در خاورمیانه، بسیاری از ملتها برای کسب مساعدت و حمایت چشم امید به آمریکا دارند. اما در عین حال اروپاییها نیز لایق ادامه توجهات آمریکا هستند. هر کاری که آمریکا بخواهد در دنیا انجام دهد زمانی بهتر و با موفقیت اجرا میشود که با کمک و همکاری اروپاییها باشد.
در پایان جنگ جهانی دوم، ایالات متحده آمریکا هدایت شکلگیری نظم بینالمللی را در دست داشت. نظمی که با وجود همه کاستیهایش توانست به خوبی به مردم آمریکا و بیشتر مردم دنیا خدمت کند.
باراک اوباما با ادامه توجهات، تعاملات فردی و داشتن دیدگاهی روشن از نظم جهانی چندجانبهگرایانه که منعکس کننده ارزشهای لیبرال و ایدههای مترقیخواهانه باشد، اکنون بار دیگر فرصت دارد به امور جهانی و به نفع ایالات متحده و بشریت شکل دهد