موانع پیشروی نشست کارشناسی ایران با ۱ + ۵ در استانبول
نشست کارشناسان فنی ایران و گروه ۱ + ۵ در حالی قرار است در استانبول برگزار شود که به واسطه حساسیت بیش از حد این گفتوگوها لازم است طرف غربی برای به ثمر رسیدن این دور از مذاکرات برخی موانع پیشرو را از مسیر بردارد.
به گزارشافکارنیوز، پس از کشوقوسهای فراوان، ایران و ۱ + ۵ بعد از ۸ ماه وقفه، توافق کردند دور تازهای از مذاکرات را در آلماتی برگزار کنند که ظاهرا با توجه به فضای مثبت حاکم بر گفتوگوها، دو طرف تصمیم گرفتند، کارشناسان فنی خود را برای بررسی بیشتر و دقیقتر شرایط راهی استانبول کنند.
از آنجائیکه این نشست نیز به خاطر فراهم کردن شرایط دور بعدی گفتوگوها در آلماتی، از اهمیت ویژهای برخوردار است، لحاظ شدن برخی فاکتورها و المانها در آن بسیار ضروری است. نکته اینکه به علت حساسیت موضوع، برخی تحرکات و اقدامات نیز میتواند به عنوان مانعی در مسیر مذاکرات عمل کند به ویژه اینکه سابقه چنین فعالیتهایی در گذشته نیز وجود داشته است.
به عنوان مثال، لابیهای صهیونیستی در دور قبلی مذاکرات توانستند طی ۴۰ روز یعنی حد فاصل مذاکرات استانبول تا نشست بغداد، با فشار آوردن بر طرف غربی، آنها را به عقب نشینی از موضع توافقی خود در نشست استانبول و تعیین شرط برای ایران وادار کنند. همین موضوع نیز در نهایت منجر به بنبست مذاکرات شد.
قطعا در این دور نیز آنها بیکار نخواهند نشست و از هر دستاویزی برای تاثیرگذاری بر روند گفتوگوها بهره خواهند گرفت. ظاهرا آنچه تیم رسانهای صهیونیستی به دنبال آن است، القای شکست زود هنگام مذاکرات بر اساس پروژه سه جانبه میان انگلیس – عربستان و اسرائیل مبنی بر عدم توافق میان ایران و آمریکا در مسئله هستهای است و تمام سعی خود را میکند تا بتواند مذاکرات را به سمتی هدایت کند که این هدف محقق شود.
شاهد این مدعا، گزارش روزنامه آمریکایی «کریستین ساینس مانیتور» است که نوشت: «در نشست لابی یهودیها در آمریکا(آیپک) «جو بایدن»، معاون رئیس جمهور آمریکا بار دیگر ایران را تهدید به استفاده از قوه قهریه کرد. همچنین «بنیامین نتانیاهو»، نخست وزیر اسرائیل نیز بار دیگر به تهدیدات خود علیه برنامه هستهای ایران ادامه داده است.»
ساینس مانیتور به هدفمند بودن تهدیدات صورت گرفته اشاره کرد و افزود: » تهدیدات مقامات آمریکایی و اسرائیلی همزمان با موفقیت مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در آلماتی قزاقستان صورت میگیرد؛ مذاکراتی که یک «نقطه عطف» در روند مذاکرات هستهای طرف ایرانی و قدرتهای جهانی محسوب میشود.»
جالب اینکه این روزنامه آمریکایی در ادامه اذعان کرد: «تهدیدات آمریکا و اسرائیل علیه ایران به صورت غیرقانونی و به منظور تاثیرگذاری بر نتیجه مذاکرات هستهای انجام میشود. آمریکا و اسرائیل این تهدیدات را به منظور تحت فشار قرار دادن ایران در مذاکرات هستهای مطرح میکنند چراکه گمان میکنند، میتوانند از آن به عنوان پاشنه آشیل استفاده کنند.»
اما این همه ماجرا نیست. هر چند دولتمردان آمریکایی برای گفتوگو با تهران و به کارگیری دیپلماسی برای حل مسئله هستهای ابراز تمایل کردهاند اما واقعیت این است که جمهوریخواهان کنگره مسیر دیگری را در پیش گرفتهاند آنهم در شرایطی که باراک اوباما برای مذاکرات به حمایت کنگره نیاز دارد. در واقع، دو اقدام در کنگره پیشنهاد شده است که ممکن است به مذاکرات لطمه وارد کند.
به نوشته روزنامه نیویورک تایمز، نخستین اقدام قطعنامه سنا که مورد حمایت «رابرت مندز»، رئیس دموکرات کمیته روابط خارجی سنا و «لیندسی گراهام»، جمهوریخواه قرار دارد، میگوید اگر اسرائیل برای دفاع از خود مجبور به اقدام نظامی شود، دولت آمریکا کنار اسرائیل بایستد و از اسرائیل برای دفاع از سرزمین، مردم و موجودیت خود، حمایت دیپلماتیک، نظامی و اقتصادی کند.
این روزنامه آمریکایی هدف از این قانون را اعمال فشار سیاسی به اوباما ارزیابی کرد و نوشت: «این قطعنامه فشار سیاسی بر اوباما را افزایش میدهد زیرا حمایت کنگره از عملیات نظامی اسرائیل علیه ایران را نشان میدهد. این قطعنامه همچنین به مذاکرات لطمه میزند زیرا ایران نگران میشود قصد واقعی آمریکا، تشویق به تغییر حکومت باشد.»
نیویورک تایمز در ادامه به دومین اقدام کنگره اشاره کرده و نوشته: «دومین اقدام، طرحی دو حزبی است که موجب تحریمهای شدیدتر علیه ایران میشود آنهم در شرایطی که دو طرف پس از چند دهه خصومت برای ایجاد اعتماد تلاش میکنند. این طرح داد و ستدهای تجاری با ایران را محدود میکند، فهرست شرکتها و افراد را در لیست سیاه افزایش خواهد میدهد و احتمالا مانع دسترسی به داراییهای ایران به یورو در بانکهای خارجی میشود. این قطعنامه با تحریم کشورهایی مانند ترکیه، هند و کره جنوبی که برای اجرای تحریمها اقدامات کافی صورت ندادهاند، میتواند باعثجدایی ائتلاف بینالمللی بر ضد
ایران شود.»
اما باید در نظر داشت، موضع کنونی دولتمردان آمریکایی نیز خود میتواند به عنوان سدی در مسیر مذاکرات عمل کند. هر چند درباره محتوی پیشنهادات دو طرف درگیر در گفتوگوها، اخبار رسمی منتشر نشد، اما اخبار غیررسمی از آن حکایت داشت که طرف غربی به ویژه آمریکا پیشنهاد کردهاند در ازای تعطیلی سایت فردو، آماده هستند تحریمهای طلا و پتروشیمی را لغو کنند.
مشکل از همین جا شروع میشود. نکته اینجا بود که ۵ روز بعد از آنکه تاریخ مذاکرات ایران با ۱ + ۵ برای ۸ اسفند قطعی شده بود، یعنی ۲۱ بهمن، آمریکا دور جدیدی از تحریمها را علیه ایران اعمال کرد که این تحریمها معاملات فلزات گرانبها از جمله طلا با ایران را ممنوع کرد. هدف از این تحریمها متوقف کردن مراودات تجاری ایران با ترکیه بود چراکه آنکارا یکی از اصلیترین واردکنندگان گاز ایران بود که در قبال گاز، لیره ترک به ایران میداد و ایران نیز با لیره، شمش طلا خریداری میکرد.
اما نکته این دور از تحریمها، «زمانی» است که این تحریمها علیه ایران اعمال شدهاند. در واقع، حدود ۵ روز بعد از اینکه زمان و مکان مذاکرات تهران و ۱ + ۵ مشخص و قطعی شد، آمریکا تحریمهای جدیدی علیه معامله طلا با ایران اعمال کرد و جالبتر اینکه یک هفته بعد از اعمال این تحریمها، یعنی ۲۸ بهمن دیپلماتهای اروپایی از شرط جدید غرب برای موفقیت مذاکرات خبر دادند و آن چیزی نبود جز «لغو تحریمهای جدید علیه مبادله طلا» در قبال دریافت امتیاز «تعطیلی سایت غنیسازی فردو»!
این همزمانی صرفا نشان دهنده مکر غربیها برای ترغیب تهران به تعطیلی یک سایت در قبال تحریمی است که تازه اعمال شده و در قیاس با تحریم صنعت نفت ایران، وزنه چندانی به شمار نمیآید.
علاوه بر این سه مورد، بواسطه تشکیل مثلثانگلیس – عربستان – اسرائیل برای جلوگیری از به نتیجه رسیدن مسئله هستهای و حتی مذاکره ایران با آمریکا، تیم انگلیسی در ورای پیشنهادات خود و تیم اروپایی، نیم نگاهی به خواستههای رژیم صهیونیستی دارد و نفوذ سایه ادبیات اسرائیلی در مذاکرات، قاعدتا بواسطه انگلیس رقم میخورد.
از سوی دیگر، با توجه به تاریخچه استعمار ایران توسط انگلیس، این کشور همواره نگاه خاصی به ایران دارد و این نگاه در تمامی مذاکرات ایران و انگلیس به خوبی قابل مشاهده است، بنابراین انگلیس باید در عین حال سه نقش مجزا را توأمان اجرا کند؛ ۱. نقش انگلیس به عنوان یکی از اعضای محور اروپایی در مذاکرات و هماهنگی با دو کشور دیگر اروپایی، ۲. نقش انگلیس به عنوان مدافع منافع رژیم صهیونیستی در پروژه شکست ایران در توافق با آژانس و آمریکا در مذاکرات هستهای و ۳. نقش انگلیس در تعدیل بازی آمریکا مقابل ایران به عنوان کشوری که قبل از آمریکا در ایران منافع داشته است. بنابراین هر گونه
توافق آمریکا با ایران باید از کانال انگلیس انجام شود.
مجموع این چهار محور بیشک میتواند به عنوان مانعی در مسیر دور تازه مذاکرات ۱+۵ با ایران، ایجاد کند. از این رو، اگر اراده طرف غربی به واقع بر حل مسلئه هستهای ایران متمرکز شده، باید به هر نحو ممکن برای خنثی سازی این عوامل تلاش کنند. با این حال باید منتظر ماند و دید ماحصل این دور از گفتوگوها با توجه به شرایط بینالمللی و منطقهای چه خواهد بود.