نگاهی به یک هفته ناآرامی در سوئد
سوئد کشور نا «برابری اجتماعی»؛ سرشار از تبعیض و اعتراض
فاصله طبقاتی و تبعیض درباره جوانان مهاجر، مواردی هستند که کارشناسان در بررسی علل ناآرامیهای اخیر در سوئد به آنها اشاره میکنند.
به گزارش افکارنیوز، یک هفته ناآرامی در سوئد موضوعی نیست که بتوان به راحتی از کنار آن گذشت. این وضعیت در کشوری که به «برابری اجتماعی» شهرت دارد پدیده ای نادر محسوب میشود. به ویژه که مهاجرانی که حملات یک هفته گذشته را رقم زدند از بیعدالتی شکایت داشتند.
مهاجرانی جوان از خاورمیانه و آفریقا «هفته خشم» را رقم زدند
در واقع ناآرامیها در سوئد نه فقط مردم این کشور، بلکه مردم سراسر جهان را شوکه کرد. به خصوص که این ناآرامیها فقط منحصر به استکهلم نشد و دامنه آن در دیگر شهرها نیز گسترش یافت. مهاجران از خاورمیانه و آفریقا در اعتراض به تبعیضهایی که در چندین سال گذشته در حق آنان شده بود، یک هفته در این کشور آشوب کردند.
شبکه خبری «دویچهوله» در این مورد نوشت که سوئد در سالیان گذشته همواره خود را نمونهای موفق از برابری اجتماعی و همگرایی معرفی کرده است. اما خشم مهاجرانی که در این کشور ساکن شدهاند باعثشد تا این کشور به مدت یک هفته به صحنه لاستیکها، مدارس و خودروهای آتش گرفته تبدیل شود و این به معنای شکاف عمیق میان واقعیت و آن تصویری است که از سرزمین برابری اجتماعی به جهان ارائه شده است.
«توبیاس اتسولد» از موسسه آلمانی امور امنیتی(SWP) در این مورد تعبیر جالبی دارد: «هر شی زردی لزوما طلا نیست. حتی کشورهای نمونهای مانند سوئد که از لحاظ خدمات اجتماعی برای شهروندان، الگویی برای دیگر کشورها هستند هم از پیامدهای بحران اقتصادی در اروپا درامان نیستند.»
تنش میان ثروتمند و فقیر
ناآرامیها در «هاسبی» حومه استکهلم به شدت به دیدگاهی که سوئد را سرزمینی رویایی برای زندگی معرفی میکرد، لطمه وارد کرد. حدود ۱۲ هزار تن در این منطقه زندگی میکنند که ۸۵ درصد از آنها یا مهاجرند و یا اجدادشان مهاجر هستند و بیش از یک سوم از افراد ۲۰ تا ۲۵ ساله بیکار هستند. مهاجران از عراق، ایران، ترکیه، سومالی و دیگر کشورهای خاورمیانه و آفریقا به صورت عمده در حومه استکهلم زندگی میکنند.
در ۲ سال گذشته شمار زیادی مهاجر از سوریه نیز وارد سوئد شدهاند. به این ترتیب پیشبینیمیشود که ۱۵ درصد از جمعیت این کشور را مهاجران تشکیل دهند. اما دولت راستگرای سوئد که در میان شرکای اروپایی خود از مقبولیت قابلتوجهی برخوردار است، میکوشد تا برای بهبود وجهه خود برای ناآرامیهای اخیر راهکاری بیابد.
نخستوزیری که معترضان را «اراذل» نامید
نقش دموکراتها؛ حزب مخالف مهاجرت در سوئد را در این زمینه نباید نادیده گرفت. این حزب که دیدگاهی افراطی دارد، ۲۰ نماینده در پارلمان سوئد دارد. «جیمی اکسون» رهبر این حزب در سخنانی، افرادی که در ناآرامیهای اخیر نقش داشتند را شهروند سوئد ندانسته است. شرایط زمانی وخیم میشود که «فردریک راینفلد» نخستوزیر این کشور نیز که دارای گرایشهای میانه است، گفت که آنچه رخ داد را درک نمیکند و افرادی را که به خیابانها ریختند «اراذل و اوباش» نامید.
با این حال حزب چپگرای مخالف دولت از کاهش در هزینههای بخش خدمات عمومی، افزایش بیکاری و گسترش فقر انتقاد کرد و آن را دلیلی برای گسترش خشم جوانان دانسته است. «باربو سورمان» سخنگوی این حزب در این مورد گفت: «سوئد در حال تبدیل شدن به آمریکای دیگری است.»
پس از بحران اقتصادی در سال ۲۰۰۸، دولت راستگرای میانه سوئد نیز ناگزیر شد تا برنامه ریاضت اقتصادی را اجرا کند. البته مشکلات اقتصادی به دلیل اصلاحاتی که صورت گرفت، به سرعت رفع شد. اما بخش ضعیف اجتماع از وضع موجود آسیب دید. اتسولد در این مورد گفت: «دولت مزایای بیکاری و یارانه بخش درمان را حذف کرد اما همزمان با معافیتهای مالیاتی ثروتمندان موافقت شد.»
ناآرامی در پی بحران اقتصادی در سوئد
«آلموت مولر» از شورای روابط خارجی آلمان(DGAP) این اقدام را زمینهساز جدایی میان فقیر و غنی میداند. مشکلات در حومه های شهرها از جمله هاسبی به خوبی مشهود است. در واقع اینها مناطقی هستند که در دهههای ۶۰ و ۷۰ میلادی در آنها خانههای ارزان ساخته شدو سوئدیهایی که درآمد کمتری داشتند در این نقاط ساکن شدند اما پس از مدتی جای خود را به مهاجران دادند. در واقع میتوان گفت که سوئد کشوری لیبرال در زمینه سیاستهای مهاجرتی بود و به همین دلیل هماکنون تعداد زیادی مهاجر در این کشور زندگی میکنند.
اما وضعیت کنونی دیگر مانند قبل نیست در واقع وقتی که بیکاری در این کشور در مناطقی که مردم امکان کمتری برای تحصیلات و کار داشتند، خطر ناآرامی را نیز بیشتر کرد. مولر در این مورد گفت: «نرخ بیکاری در میان جوانان سوئدی به ۲۴ درصد رسید که بالاتر از میانگین موردنظر اتحادیه اروپاست.»
قابلیت بالقوه برای خشونت
آنچه باعثشد پتانسیل بروز خشونت در سوئد، به واقعیت تبدیل شود، شلیک پلیس به مردی ۶۹ ساله و مرگ وی بود. وی یک مهاجر بود و پلیس گفت که در دفاع از خود به وی حمله کرده است. «مارتین دیوالد» جامعهشناس در دانشگاه «بیلهفلد» آلمان معتقد است که وقایعی نظیر آنچه در یک هفته گذشته در سوئد رخ داد، باعثمیشود که قابلیتی بالقوه برای خشونت آشکار شود. دیوالد در توضیح این وضعیت گفت: «واکنش گروهی که خود را در معرض تبعیض میبیند، هنگامی که اتفاقاتی از این دست رخ دهد به صورت خشونت بروز میکند. چرا که به آنها احترام گذاشته نشده است و نادیده گرفته شدهاند.»
تلاش برای همگرایی شکست خورده است
اگر چه نیروهای پلیس توانستهاند اوضاع را تحت کنترل درآورند. با این حال اتسولد معتقد است که اقداماتی از این دست در درازمدت میتواند به بهبود شرایط در حومه شهرها منجر شود. وی در این مورد گفت: «سیاستگذاران سوئدی از ناآرامیها در این کشور متعجب شدند چرا که مدت زمان زیادی است که مشکلات در حومه شهرها را نادیده گرفته بودند. احتمال میرود که آنچه رخ داد آگاهی و توجه دولت را درباره شرایط موجود به دنبال داشته باشد.»
باید گفت که دولت سوئد در شرایطی که میبیند برنامههایش در زمینه توسعه همگرایی با شکست مواجه شده است، به آموزش و بازار کار توجه بیشتری کند. این تنها راهی است که سوئد میتواند به وسیله آن بار دیگر به نمونهای برای دیگر کشورهای اروپایی تبدیل شود.آنچه هماکنون در سوئد وجود دارد در واقع نوعی کلیشه است تا واقعیت.