ژئوپلیتیک جدید سوریه
امروزه سرنوشت بحران سوریه به عامل تعیین کننده در چشم انداز آینده منطقه تبدیل شده و به همین دلیل باید از سوریهای با شاخصهای جدید صحبت کرد که میزان تاثیر و تاثر آن با واقعیتهای منطقه بسیار با گذشته متفاوت خواهد بود.
به گزارشافکارنیوز، همان طور که از قبل پیش بینی میشد، بحران سوریه طولانی خواهد بود. پیچیدگی بحران به دلیل افزایش بازیگران مداخلهگر منطقهای و بینالمللی عمده ترین دلیل این مساله است. در واقع، جغرافیای سوریه به صحنه هماوردی قدرتها تبدیل شده و تجربههای بینالمللی گذشته ثابت کرده است که توافق برای خاتمه این گونه بحرانها به سختی صورت میگیرد.
از طرف دیگر، در حالی که تلاش شد با تضعیف حکومت اسد، این کشور را از حلقه مقاومت حذف نمایند، اما امروزه به نظر میرسد سوریه با شاخصهای جدید شکل گرفته که نسبت به زمان قبل از بحران، هم جایگاه مهمتری پیدا کرده و هم اراده جدی تری برای ادامه سیاستهای گذشته اش پیدا نموده است.
به عبارت دیگر، امروزه در تحلیل سوریه ۲ گزاره زیر مورد توجه کارشناسان قرار میگیرد:
۱ - شاید هیچ کشوری تصور نمیکرد جغرافیای سوریه به میزانی که اکنون با آن مواجه است، صحنه رقابتهای منطقهای و بینالمللی شود. بنابراین مفاهیم صلح و جنگ امروزه منحصر به جغرافیای داخل سوریه تعریف نمیشود.
۲ - اراده نظام اسد برای تداوم سیاستهای گذشته و حتی اتخاذ مواضع تهاجمی و ابتکاری در مقابله با سیاستهای توسعه طلبانه غرب و رژیم صهیونیستی که در نتیجه استمرار مولفههای امنیت داخلی شکل گرفته است، محکمتر شده است.
برای تبیین بیشتر موضوع، ابتدا لازم است به تشریح روندهای داخلی سوریه بپردازیم. در این راستا و بر اساس گزارشهای موجود، امروزه در داخل سوریه متغیرهای جدید ایجاد شدهاند که موجب اتصال بیشتر احساس مسئولیتهای مردمی با ارتش برای مقابله با جریانهای تروریستی شده است. به عبارت دیگر، جامعه سوریه در مقابل جنگ و ترور مستحکمتر از گذشته شده است و بحران موجب شد تا حکومت با اعتماد به نفس بیشتری به دفاع بپردازد و این مساله در حال حاضر موجب برتری حکومت در صحنه میدانی شده است.
بدون تردید، سیر تحولات میدانی در سوریه و چگونگی مقابله مردم با این مساله موجب کسب آمادگی بیشتر ملت سوریه برای مواجهه با بحرانهای جدیتر و حتی مقابله با تجاوزات خارجی شده که شاید تا پیش از این تصور سوریهای با چنین شاخصههایی برای بسیاری از کارشناسان سخت بود.
از طرف دیگر، روند بحران سوریه در تعامل با کشورهای منطقه به گونهای رقم خورده که امروزه تداوم یک حکومت قدرتمند برای مقابله با گروههای تروریستی تکفیری و القاعده در جغرافیای سوریه به شدت احساس میشود و این نیاز با توجه به الگوهای رفتاری که از سوی این گروهها در کشتار وحشیانه و غیر انسانی صورت گرفته، مضاعف شده است.
اما از جنبه منطقهای و بینالمللی، پیوند راهبردی مقاومت با مسالهای به نام جایگاه ژئوپلیتیکی سوریه برای قدرتهایی چون روسیه، ایران و چین بیش از پیش مستحکم شده و اکنون شاهد هستیم چگونگی رفتار روسیه در پرونده سوریه بسیاری از فرضیات ذهنی گذشته را که فکر میکردند روسیه حاضر است در قبال گرفتن امتیاز از غرب از سوریه دست بکشد، دچار بطلان میکند.
بدون تردید، کشورهای حامی سوریه به میزان سرمایه گذاریهای سیاسی و امنیتی که طی بیش از ۲ سال گذشته در پرونده سوریه کرده اند، دیگر حاضر به پذیرش هیچ معامله ای بر سر سوریه نخواهند بود.
در عین حال، نباید فراموش کرد که سوریه طی سالهای گذشته به عنوان یکی از حلقههای مقاومت منطقهای تعریف شده و میشود. به همین دلیل این حلقه مقاومت امروزه نه تنها از میان برداشته نشد، بلکه شاهد پیوندهای جدیدی میان نظام سوریه با جریانهای مقاومت منطقهای هستیم. در واقع، اگر در گذشته جغرافیای سوریه تنها به عنوان حیاط خلوت جبهه مقاومت ایفای نقش میکرد، اما اکنون اراده لازم برای شکل دادن به جبهه عملیاتی در مقابل رژیم صهیونیستی را پیدا کرده است. به عبارت دیگر، ظرفیتهای مقاومت در جریان بحران سوریه بسیار افزایش یافته است.
بنابراین امروزه سرنوشت بحران سوریه به عامل تعیین کننده در چشم انداز آینده منطقه تبدیل شده و به همین دلیل باید از سوریهای با شاخصهای جدید صحبت کرد که میزان تاثیر و تاثر آن با واقعیتهای منطقه بسیار با گذشته متفاوت خواهد بود. آیا ژئوپلیتیک جدید سوریه شکل گرفته است؟