یک خبرگزاری آمریکایی:
آمریکا مثل روحانی فکر کند به نفعش خواهد بود!
حدود یک ماه از زمانی که تعداد زیادی از ایرانیان با حضور در پای صندوقهای رای، حسن روحانی را به عنوان رئیس جمهور جدید خود انتخاب کردند میگذرد. نتیجهای که اشتباه تحلیلگران و صاحبنظران را در این زمینه آشکار کرد. قرار نبود این انتخابات نتیجه متفاوتی در بر داشته باشد.
خبرگزاری آمریکایی فیسکال تایمز در گزارشی که در آن به تحولات ایران پس از انتخابات خردادماه سال جاری پرداخته است نوشت: این نگرش اشتباه از آب درآمده است. از روحانی پیروزِ غیرمنتظرهِ رای گیری ۱۴ ژوئن به عنوان یک کاندیدای میانه رو یاد میشد. اما هیچ کس نمیدانست این تحلیل دقیقاً و به وِیژه در چارچوب(سیاسی) ایران به چه معنی است. حالا به نظر میرسد که این لغت از قدرت کافی برخوردار نیست. این روحانی شصت و چهارساله که به رهبر ایران، آیت الله سید علی خامنهای نزدیک است همه علائمی را که یک رییس جمهور بطور سازندهای در پی نزدیک کردن ایران با دستور کار
جهانی است را از خود نشان میدهد.
به گزارشافکارنیوز، این خبرگزاری آمریکایی در ادامه درباره ویژگی های روحانی مینویسید: او خاطره محمد خاتمی، روحانیِ با تحصیلات غربی که از سال ۱۹۹۷ تا سال ۲۰۰۵ رهبری دولت اصلاحات را به عهده داشت را زنده میکند. بر همین اساس برای آمریکا و دولت اوباما فرصتهایی وجود دارد که ملاحظه آنها نشان از کارآمدی سیاست خارجی این دولت خواهد بود. در این سه مورد به این فرصتها اشاره میشود:
1 - روحانی به طور خصوصی و در محافل عمومی اشاره کرده است که خواستار برقراری مجدد روابط بین ایران و آمریکا در هماهنگی با واشنگتن اما با حفظ مواضع اصولی ایران است. حدود دو هفته قبل در اخبار شبانگاهی شبکه ان بی سی، او گفت که فروپاشی روابط بین ایران و آمریکا جراحتی بود که تاکنون التیام نیافته است. این اظهارات در مقایسه با اظهارات محمود احمدی نژاد نسبت به غرب، پیشرفت بزرگی به نظر میرسد. روحانی افکار بزرگی دارد، اگر آمریکا هم به همین نحو فکر کند به نفعش خواهد بود.
۲ – همانطور که حتما هیات اجرایی آمریکا به خاطر میآورد، روحانی برای سالها قبل از اینکه احمدی نژاد او را در سال ۲۰۰۶ از این سمت برکنار کند مذاکره کننده هستهای بود. هدایت این مسئولیت مجدداً توسط او، فرصت مغتنمی را برای پیشبرد توافقی دائمی در مورد، اهداف و جنبهها و محدودیتهای مختلف برنامه هستهای ایران که در زمان احمدی نژاد بسیار دور از انتظار بود فراهم میکند. روحانی خواهان مذاکرات مستقیم است. مسلماً پرسش هستهای درصدر موضوعات مورد نظر او خواهد بود.
۳ – اما واشنگتن و تهران نگرانی مشترک دیگری هم دارند و آن موضوع سوریه است و روحانی میتواند در این زمینه برای حل این موضوع به میز مذاکره وارد شود. هنوز آمریکا طرحهای خود را در مورد مسلح کردن شورشیان مخالف بشار اسد رئیس جمهور سوریه کاملاً عملی نکرده است، زیرا گروههای شورشی دچار اختلافات و دسته بندیهای درونی شدهاند. در مناطق تحت کنترل شورشیان نابسامانی کاملی دیده می شود و بنابراین در این شرایط قرار نیست چنین افرادی مسلح شوند زیرا این یک سیاست رو به شکست خواهد بود. اما میتوان راه حل دیگری را جستجو کرد. دولت روحانی را میتوان وارد گود کرد - و جاه طلبیهای او
برای ایران این کار را امکان پذیر خواهد کرد - و بنابراین تلاشهای فوق العاده جان کری برای حصول توافق در مورد برگزاری یک کنفرانس با شرکت همه طرفها در ژنو، جان تازهای خواهد گرفت. تلاشهایی که تاکنون از آن قدردانی نشده است.
دستور کار روحانی
فیسکال تایمز در ادامه با طرح این پرسش که اهداف بلند مدت روحانی چیست؟ توضیح میدهد: اگر قرار است ایران مشارکت سازندهای در سطح جهان داشته باشد بسیار مهم است که آمریکا این اهداف را درک کند. مهمترین دلیل این است که جمهوری اسلامی را از انزوا خارج میکند. اگر با یک ایرانی صحبت کنید این موضوع را متوجه خواهید شد که این انزوا هم اقتصادی است و از جنبه های دیگر مانند فرهنگی و فنآوری هم برخوردار است و در مجموع موضوع الحاق به جامعه جهانی مطرح است. ایرانیان خود را همسطح کشورهای عضو گروه BRICS که متشکل از ملل نوظهور با درآمد متوسط هستند قرار میدهند. این کشورها که شامل
برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی هستند بخش عمدهای از اقتصاد جهان را تشکیل میدهند.
در واقع حق با ایرانیان است، ایران بایستی در جمع کشورهای BRICS قرار بگیرد و ایران به خوبی این موضوع را درک میکند که برای تحقق این موضوع باید برای آن تلاش کند. اما بایستی به دو هدف بلند مدت دیگر نیز توجه کرد. اول اینکه ایران و همه مردم سرزمینی آن خواهان یک برنامه هستهای هستند. لزومی ندارد که وانمود شود که اینطور نیست، و موضوع داشتن یا نداشتن(و از نظر من هیچگاه هم اینگونه نبوده) این برنامه روی میز مذاکره نیست. بلکه سوال، نوع و حجم و ظرفیت این برنامه است. انگیزه ایران در این زمینه جنبه عملی(خاطرنشان شود که شاه برنامههای انرژی هستهای گستردهای را دنبال میکرد)،
توتمیک یعنی سمبل برابری و به علاوه جنبه راهبردی دارد. دومین موضوع این است که، مشخصاً تهران درصدد است تا ادعا کند که ایران یک قدرت منطقهای است. در این مورد چیز زیادی نمیتوان اضافه کرد جز اینکه این موضوع اجتناب ناپذیر است. اما آنچه قابل بحثاست این است که ایران چگونه این قدرت خود را اعمال خواهد کرد. در هفتهای که گذشت روزنامه وال استریت جورنال گزارش داد که کاخ سفید تصمیم گرفته است که علائم هموار کننده دریافت شده از روحانی را جدی تلقی کند.
سه شنبه گذشته مقامات آمریکایی در بروکسل با سایر اعضای گروه ۱ + ۵ ملاقات کرده و بهترین رهیافت مذاکره با تهران را مورد بررسی قرار دادند. گروه ۱ + ۵ متشکل از اعضای شورای امنیت یعنی آمریکا، بریتانیا، فرانسه، چین و روسیه به علاوه آلمان است. این جلسه بسیار حائز اهمیت است زیرا روحانی موضوعات جدی را مطرح خواهد کرد. او خواستار رویکردهای جدیدی در روابط خارجی است. البته جناحهای مختلف دیگری هم از جمله تندروها در مراکز مهم قرار دارند که بایستی منتظر رویکرد برخی مسایل بود. اما روحانی که با ۵۱ درصد اکثریت آرا در اولین دور از انتخابات پیروز شد از اکثریتی برخوردار است که همکاری
را به مقابله ترجیح میدهند. اما مهمترین نگرانی این است: آیا واشنگتن ایران را همانگونه که هست میپذیرد یا بر موضوع مخاصمه به عنوان تنها گزینه پافشاری میکند.
گزارشگر فیسکال تایمز در ادامه خاطرنشان کرده است: با توجه به تجربه من در مورد موضوعات مربوط به ایران در دوران خاتمی، به نظر میرسد که با ظهور یک اصلاح طلب فرصتها هم ظاهر میشوند. بهره برداری از این فرصتها برای واشنگتن هیچگونه مخاطرات جدیدی را در بر ندارد. بلکه بیتوجه به آنها هزینههایی را به وجود میآورد: آمریکا ایرانیانی را که خواهان رهیافت دیپلماتیک هستند طرد خواهد کرد و موجب تقویت کسانی خواهد شد که شرایط وحشتناکی را ترجیح میدهند. مذاکرات این هفته ۱ + ۵ یک شروع باشکوه است. امیدوارم که آنها موضوع سوریه و همچنین برنامه هستهای را مورد ملاحظه قرار
بدهند.
حدود دو هفته قبل، شورای آتلانتیک که یک موسسه تحقیقاتی است با انتشار گزارشی توصیه کرد که همکاریهایی از جمله در زمینههای فرهنگی، علمی، امنیتی و حتی هنری و ورزشی به عمل آید. به نقل از این گزارش، همکاریهای فرهنگی و دانشگاهی بین آمریکا و ایران یک سرمایهگذاری با هزینه اندک اما دارای بازدهی بالا در آینده در روابط عادی بین دو کشور است. هیچ کسی پیشنهاد نکرده است که لزوماً در گرماگرم بهبود روابط بین دو کشور تحریمهای موجود بایستی حذف شوند. از نظر ایرانیانی که میشناسم این تحریمها بسیار تضعیف کننده هستند. اما دقیقاً به همین دلیل است که این تحریمها برجای خود باقی
میمانند تا از آنها در هنگام مذاکرات بهره برداری بشود. رنج دیگران هرگز موجب خوشحالی نیست، اما به سختی میتوان تصور کرد که اگر تحریمهای سال گذشته اعمال نشده بود اکنون چه وضعیتی وجود داشت. بهتر است آنها را به عنوان یک انگیزه مورد ملاحظه قرار بدهیم.