تجزیه لیبی در دستور کار ناتو
حسن هانیزاده
بحران ليبي با ورود مستقيم امريکا، انگليس، فرانسه و ايتاليا براي حمايت از نيروهاي مخالف سرهنگ معمر قذافي وارد مرحله خطرناکي شد.
ورود هواپیماهای بدون خلبان امریکایی از نوع " بریداتور " برای دفاع از انقلابیون لیبی ثابت می کند که امریکا، مقدمات ورود نیروهای پیاده نظام ناتو به لیبی را فراهم می کند.
با این که قطعنامه ۱۹۷۳ شورای امنیت راه را برای دخالت نظامی نیروهای ناتو در لیبی باز گذاشته است اما، تجربه تلخ آمریکا در عراق و افغانستان موجب شد تا این کشور با گام های لرزان وارد بحران لیبی شود.
پیچیدگی اوضاع لیبی بگونه ای است که این گمانه زنی را تقویت می کند که آمریکا و غرب در صدد تجزیه لیبی به دو بخش شرقی و غربی برآمده اند.
ظاهرا تجزیه سودان به دو بخش شمالی و جنوبی، ناتو و آمریکا را بر آن داشته است تا این تجربه موفق و کم هزینه را در مورد لیبی تکرار کنند.
امریکا و ناتو می توانستند به سادگی رژیم معمر قذافی رهبر لیبی را در همان روزهای اول خیزش مردم این کشور سرنگون کنند اما به نظر می رسد، وجود سفره های وسیع نفتی در شرق لیبی موجب شده است تا آمریکا و غرب وارد تعاملی غیرانسانی و منفعت جویانه با انقلابیون لیبی شوند.
نگرش غرب و آمریکا به منابع نفتی لیبی یک نگرش استراتژیکی است زیرا نزدیکی این منابع به دریای مدیترانه، انتقال سهل و آسان نفت لیبی، که از مرغوب ترین انواع نفت های سبک جهان بشمار می رود، را به غرب را ممکن می سازد.
به دلیل وجود پایانه های نفتی در ساحل دریای مدیترانه، در صورت بروز یک بحران انرژی در جهان، امکان ارسال سریع نفت لیبی به کشورهای غربی وجود دارد.
لذا، بر اساس این تلقی، ناتو ابتدا دست معمر قذافی را برای بهره گیری غیرمتعارف و گسترده از تجهیزات نظامی باز گذاشت.
بیش از ۱۰ هزار کشته در طول ماه های اخیر در لیبی، شورای حکومت موقت و انتقالی لیبی را بر آن داشت تا تعهداتی را برای دریافت کمک نظامی و لجستیکی از آمریکا و ناتو بدهد.
گفته می شود غرب و امریکا از رهبران انقلابیون لیبی تعهد گرفته اند تا در مقابل حمایت های نظامی برای سرنگونی قذافی، نفت مورد نیاز غرب را پائین تر از قیمت بازارهای جهانی تامین کنند.
در عین حال، ناامن شدن مرزهای مشترک لیبی با کشورهای مصر، تونس و الجزایر، شرایط شکننده و ناپایداری را در این کشورها ایجاد کرده است.
مصر و تونس از اتحادیه عرب خواسته اند تا واکنشی در برابر ورود احتمالی نیروهای پیاده ناتو به لیبی از خود نشان ندهد.
این امر نشان می دهد که طرح تجزیه لیبی در دستور کار ناتو وغرب قرار گرفته است زیرا، مساحت گسترده لیبی وجود دو کشور را در این محدوده جغرافیائی ممکن می سازد.
داد و ستدهای پشت پرده از وجود طرح تجزیه لیبی به دو کشور شرق و غرب حکایت دارد زیرا به نظر نمی رسد که امریکا و غرب تمایلی جدی برای سرنگونی معمر قذافی داشته باشند.
در صورت تجزیه لیبی به دو بخش شرقی و غربی، قطعا طرابلس در اختیار سرهنگ قذافی و بنغازی در اختیار نیروهای انقلابی قرار خواهند گرفت.
اگر این گمانه زنی به واقعیت بپیوندد، قطعا در آینده نه چندان دور، رژیم اسرائیل برای مشارکت در غارت منابع نفتی لیبی وارد این کشور خواهد شد.
پس از تجزیه جنوب سودان رژیم صهیونیستی سریعا وارد عمل شد و قراردادهای کلان حفاری نفت و گاز با دولت جنوب سودان منعقد ساخت.
بنابراین اکنون لیبی وارد یک مرحله کاملا حساسی شده زیرا مواضع ابهام انگیز آمریکا، فرانسه، انگلیس و ایتالیا در مورد سرنوشت لیبی، این گمانه زنی را تقویت می کند که این کشور با یک فرایند سیاسی پیچیده ای روبرو است.
این فرایند دو احتمال را در مورد روند سیاسی لیبی و سرانجام سرهنگ معمر قذافی رهبر این کشور را تقویت میکند.
احتمال اول این است که سرهنگ قذافی در پی یک زد و بند پشت پرده بین المللی میان بازیگران عرصه های بین المللی و انقلابیون لیبی به سرنوشت صدام حسین دیکتاتور معدوم عراق دچار شود.
در این احتمال دستگیری و محاکمه سرهنگ قذافی در دادگاه بین المللی جنایات جنگی بعید به نظر نمیرسد.
در احتمال دوم، سرهنگ قذافی همچنان به عنوان رهبر بخش غربی لیبی در طرابلس باقی خواهد ماند و شرق نفت خیز لیبی توسط یک دولت جدید التاسیس اداره خواهد شد.
اکنون شرایط پیچیده ای بر لیبی حاکم است و اگر طی روزهای آینده سرهنگ معمر قذافی از قدرت کنار نرود، کشور لیبی شاهد درگیری های شدیدتری خواهد بود.
این درگیری ها راه را برای دخالت نظامی ناتو و امریکا با هدف تجزیه این کشور هموار خواهد ساخت و به این ترتیب، لیبی دومین کشور عربی پس از سودان، توسط بازیگران عرصههای بین المللی تجزیه می شود.
در چنین شرایطی یمن نیز سرنوشت مشابهی خواهد داشت و این کشور به قبل از وحدت یمن جنوبی و یمن شمالی که در سال ۱۹۹۰ شکل گرفت باز میگردد.
يمن تا قبل از سال ۱۹۹۰ بصورت دو کشور مستقل اداره ميشد که پايتخت يمن شمالي صنعا و پايتخت يمن جنوبي عدن بود.