تبلیغات
کد خبر: ۲۴۹۶۰۹

استاد روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی در گفت‌وگو با افکارنیوز؛

مصر به این زودی‌ها روی آرامش نخواهد دید

وقتی شما پذیرفتید که از طریق تظاهرات خیابانی و اعتصابات خیابانی رئیس جمهوری که از طریق انتخابات سر کار آمده را کنار بگذارید، بدعتی است که می تواند تیغ دو دم باشد اگر چند ماه دیگر انتخاباتی بر گذار شود، که بعید می دانم تا پایان سال میلادی انتخاباتی باشد. چرا شکست خوردگان انتخابات باید نتیجه انتخابات را بپذیرند وقتی که می توانند با چند روز تجمع در خیابان این نتیجه را به نفع خود تغییر بدهند؟

مصر به این زودی‌ها روی آرامش نخواهد دید
گروه بین الملل

؛ محمد مرسی رییس جمهوری که اینک باید با پسوند سابق از او یاد کرد پس از یکسال حکومتی که بیشتر آن در کشمکش میان هواداران و مخالفانش گذشت با دخالت ارتش از قدرت برکنار شد، اقدامی که عده ای آن را صراحتاً کودتا دانستند، کودتایی بی سابقه در تاریخ که با حمایت بخشی از مردم مصر به سرانجام رسید. اما ریشه اعتراضات به مرسی از کجا نشات گرفت و دلایل و بسترهای این اتفاق چه بود؟ از آن گذشته در رابطه با ایران تحولات اخیر مصر چه تاثیر بر روابط پرفراز و نشیب کشور می تواند داشته باشد؟

به گزارشافکار نیوز، این ها سوالاتی بود که بادکتر هادی آجیلی، استاد روابط بین الملل و عضو هیت علمی دانشگاه علامه طباطبایی مطرح کردیم.

چرا مردم مصر پس از یکسال به قدرت رسیدن مرسی به خیابانها آمده، وخواهان کناره گیری او از قدرت شدند در حالی که می توان مرسی را تنها رییس جمهور منتخب تاریخ مصر دانست.

بعد از پیروزی انقلاب مصر، اسلام گراها در پارلمان با اکثریت آرا پیروز شدند، مرسی اسلام‌گرا رئیس جمهور شد، و رای آری به قانون اساسی، نشان دهنده نبض اسلامی مردم مصر بود، اما در بررسی اینکه چرا این اتفاق افتاد، دوعامل را باید بررسی کنیم، عامل اول عملکرد اخوان المسلمین و شخص مرسی در مصربود وعامل دوم سقوط مرسی را باید در کسانی جستجو کرد که علیه وی بودند و در خیابان ها خواستارسقوط مرسی شدند.
اخوان المسلمین زمانی که به قدرت رسیدند به جای اینکه نمایندگی همه مردم مصررا داشته باشند، شاخه‌های اخوان را نمایندگی کردند در واقع آن‌ها باید مصر را با تمام احزاب مخالف اعم از غیر مسلمانانها و سکولارها اداره می کردند، بنابراین باید با وسعت دید بیشتری به وقایع مصر نگاه کرد.
البته برخی معتقدند میدان دادن به سلفی های تندرو نیز عامل دیگری بود که باعثشد مردم مصر از مرسی و حزب اخوان المسلمین رویگردان شوند.
درست است زیرا مرسی در میدان دادن به سلفی‌های تکفیری اشتباه کرد ومردم دیدند که طرفدارهای رییس جمهور ازجنس تکفیری ها شدند، البته مرسی این کار را برای به دست آوردن دل عربستان وبرخی کشورهای عربی منطقه انجام داد و سلفی ها هم ثابت کردند هنگامی که به آن ها میدان داده شود شروع به شیعه کشی می کنند موضوعی که مردم مصر با آن مخالف بودند.
سیاست خارجی مرسی هم از سوی منتقدان مورد بررسی قرار گرفته است به نظر شما اخوان المسلمین در حوزه سیاست خارجی چگونه عمل کرد؟
اشتباه دیگر مرسی در حوزه سیاست خارجی بود، سیاستی که نسبت به ایران، سوریه و ترکیه داشت اشتباه از کار درآمد. او به جای توجه به منافع ملی مصر، منافع اخوان المسلمین را دنبال کرد که این را مردم مصر ونخبگان مصری متوجه شدند، آن ها به این نتیجه رسیدند مرسی به دنبال تسلط اخوان بر منطقه است که این می تواند استراتژی اشتباهی باشد زیرا دیگر احزاب و گروه های سیاسی را مقابل شما قرار می دهد.

به نظر می رسد برخلاف شعارها و وعده های اخوان المسلمین پیش از انتخابات و حتی انقلاب این گروه در زمینه اقتصادی هم نتوانستند کاری برای مردم مصر انجام بدهند و وضعیت به مراتب از دوران مبارک بدتر شد. به نظر شما اساساً مرسی زمان کافی برای اجرای طرح های اقتصادی اش را پیدا کرد؟

یکی از انگیزه های مردم مصر از انقلاب علیه مبارک اصلاح وضعیت اقتصادی بود که البته مرسی نتوانست به وعده های خود عمل کند در سالگرد ریاست جمهوری نیز همان وعده ها را دوباره تکرار کرد، البته نباید از یاد برد که اصلاح وضعیت خراب اقتصادی از یک رئیس جمهور یکساله توقع زیادی است زیرا نمی توانیم انتظار داشته باشیم کسی در این زمان اندک معجزه کند ولی به هر حال مردم چشم اندازی را می بینند، ومی‌گویند این مسیری که در حال طی شدن است چشم انداز مثبتی ندارد چیزی که در مورد مرسی آن را احساس کردند در واقع اهتمام وی در مسائل اقتصادی برای مردم قابل توجه نبود و می توان گفت در زمینه اقتصادی کاملاً شکست خورد.
موضع آمریکا در میان تحولات مصر تا اندازه زیادی مبهم است انتظار می رفت آمریکا با توجه به نزدیکی که با ژنرال های ارتش مصر داشت از کودتا حمایت کند اما تا امروز حداقل در ظاهر کودتا را محکوم کرده و حتی کمک های نظامی را که قرار بود به ارتش مصر انجام دهد به حالت تعلیق درآورده دلیل این سیاست یک بام و دو هوای آمریکایی ها را چه می دانید؟

امریکایی ها رابطه خوبی با مرسی داشتند، اخوان تلاش کردد به آمریکایی‌ها نشان دهد که اگر اجازه دهند اخوان در منطقه مسلط شود. آن ها می خواستند ثابت کنند نه تنها با آمریکا سر ستیز ندارند بلکه متحد خوبی هم در منطقه برای آنها هستند، البته آمریکایی ها دلشان نمی خواست اسلام گراها سرکار بیایند اما بعداً در عمل انجام شده قرار گرفتند و مدیریت بحران کرده این تهدید را به فرصت تبدیل کردند.
اینکه تاکنون متحدین آمریکا درمنطقه یک سری حکام دیکتاتور بدنام بودند وحالا متحد آن‌ها اسلام گراهایی شده اند که به صورت دموکراتیک روی کار آمدند وجه خوبی برای آنها دارد، البته سعی داشتند آنها را به عنوان اسلام گرای معتدل معرفی کنند و در مقابل اسلام سیاسی آمریکا ستیز ایرانی و اسلام تندروی القاعده وطالبان، قرار دهند یعنی نوعی از اسلام سیاسی معتدل که با امریکا واسرائیل سازش دارد برای همین با آن‌ها کار کردند.
این البته مهمترین اشتباه استراتژیک مرسی هم بود زیرا او فکر می کرد، امریکایی ها نمی‌گذارند، دولتش سقوط کند ودر دیدار با السیسی قبل از سقوط گفته بود، که مطمئن باشید که امریکا نخواهد گذاشت کودتا کنید البته دیدیم که اینطور نشد و محاسباتش غلط از آب درآمد.
موضوع دیگر مسئله رژیم صهیونیستی است، جهان اسلام انتظار داشت اخوانی ها مواضع محکمی در مقابل این رژیم بگیرند و حداقل پیمان کمپ دیوید را معلق کنند اما دولت اسلامگرای مصر حتی از انجام اینکار هم سرباز زد دلیل این تعلل و سازش چه بود؟

مسئله اسرائیل برای مردم مصر فوق العاده مهم است، یکی از دلایل قیام علیه مبارک مسئله اسرائیل بود، مرسی دقت نکرد مردم مصر بیش از ده بار خط لوله صادراتی گاز مصر به اسرائیل را منفجر کردند وبه سفارت اسرائیل حمله کردند مرسی آمد سفیر سوریه را اخراج کرد در حالیکه سفیر اسرائیل در مصر بود این خیلی معنی می دهد درجنگ هشت روزه غزه هم مرسی پشت فلسطینیها نبود وتنها نقش میانجی را ایفا کرد و این برای مردم مصر که پیش قراول جنگ با اسرائیل بودند قابل قبول نبود.
در واقع می توان گفت اخوان دوست ودشمن خودرا در منطقه تشخیص ندادند، مرسی توجه نکرد اگر قرار به روابط با امریکا و سازش با اسرائیل و قرار داد کمپ دیوید بود که همه این ها از زمان سادات وجود داشت و وضع خراب اقتصادی هم که از زمان مبارک شکل گرفته بود پس مردم مصر دیگر چرا باید دست به انقلاب می زدند تا آن ها را روی کار بیاورند؟
دوست واقعی مصر در منطقه جمهوری اسلامی ایران بود، از قدیم ایران از اخوان حمایت می‌کرد وعلاقه مند به قدرت یافتن اخوان المسلمین بود اما مرسی ایران را کنار گذاشت ودر پی کسب حمایت دشمن واقعی خود بر آمد خوب تکلیف روشن می شود.
عربستان چه نقشی را در تحولات مصر بازی می کند، با توجه به اینکه هم متحد مرسی و هم مبارک بود ودر حال حاضر هم به عنوان یکی از نخستین کشورها از کودتا حمایت کرد.

زمان مبارک عربستان و برخی کشورهای عربی منطقه از وی حمایت می‌کردند بعد از به قدرت رسیدن مرسی، اولین سفر وی به عربستان بود، مرسی تصمیم داشت مصر را با وامهای عربستان و قطر اداره کند، البته عربستان و امارات و قطر و کویت هم به دنبال این بودند که اخوان المسلمین در منطقه مسلط نشوند. احساس خطر می کردند، از اینکه امریکا به جای آنها به عنوان متحد اصلی روی اخوان کار کند بنابراین ابتکارمنطقه را در دست خودشان گرفتند تا اخوان را تضعیف کنند. از اینکه اخوانیها در داخل کشورشان قیام انجام دهند وامریکا حمایت کند احساس خطر کردند لذا مهره اول را در قطر ایجاد کردند، با تغییر امیر قطر که طرفدار اخوان بود. مهره بعدی کانون اصلی اخوان در مصر وشخص مرسی بود با این پیشفرض که اگر مرسی تضعیف شود، همه اخوانیها درمنطقه ضعیف می‌شوندبرای همین در مصر روی ارتش مصر کار کردند.
شرایط مصر در اینده چگونه خواهد بود؟

شرایط مصر به نظر می‌رسد تا مدتهای مدید بی ثبات به لحاظ سیاسی است و این کشور به این زودی‌ها روی آرامش نخواهد دید، به هر حال وقتی شما پذیرفتید که از طریق تظاهرات خیابانی و اعتصابات خیابانی رئیس جمهوری که از طریق انتخابات سر کار آمده را کنار بگذارید، بدعتی است که می تواند تیغ دو دم باشد اگر چند ماه دیگر انتخاباتی بر گذار شود، که بعید می دانم تا پایان سال میلادی انتخاباتی باشد. چرا شکست خوردگان انتخابات باید نتیجه انتخابات را بپذیرند وقتی که می توانند با چند روز تجمع در خیابان این نتیجه را به نفع خود تغییر بدهند؟
ضمن اینکه مصر ضعیف بیشترین سود را برای اسرائیل دارد و البته برای امریکا فقط ضرر خواهد بود زیرا ادامه این بی ثباتی، محل جولان نیروهای تندرو خواهد شد که این موضوع به سود امریکا نیست.
به نوعی یک عراق و سوریه جدید ایجاد می شود که کانون ناامنی دیگری برای بوجود آمدن تروریست های سلفی خواهد شد.

در حال حاضر کدام یک از احزاب مصری شانس بیشتری برای به قدرت رسیدن در مصر را دارا هستند؟

اگر بخواهیم از حزب یا جناحی صحبت کنیم، بزرگترین ومنسجم ترین تشکیلات مصری اخوان المسلمین بودند که کنار رفتند اکنون هیچ حزب دیگری در مصر نیست که اینقدر بدنه و طرفدار داشته باشد ودولت بعدی حتما یک حالت ائتلافی خواهد بود. درواقع کسی نمی‌تواند برگ برنده را در دست داشته باشد بجز ارتش مصر.

با توجه به شرایط جدید روابط آینده مصر با ایران به چه سمتی در حرکت خواهد بود؟

در دوره مرسی به جای اینکه او روابط خود با ایران را روی مسئله اسرائیل، عربستان و تحرکات آمریکا در منطقه و وحدت جهان اسلام ببندد، روی تقابل با ایران و تشیع بست از سوی دیگر تقابل با ما در مسئله سوریه از اشتباهات مرسی بود. دولت بعدی در مصر به نظر من رویکرد واقع بینانه‌تری نسبت به ایران خواهد داشت. البته اگر منافع ملی مصر مستقل در نظر گرفته شود یعنی همکاری با ایران، البته رفتار منطقه ای ما هیچ وقت وابسته به حرکت مصر نبوده است که مثلاً انتظار از مصر داشته باشیم، ما هیچ وقت روی کمک مصر حساب نکرده ایم، لذا هرگز اعتبار منطقه ای و سیاست منطقه ای ایران وابسته به همکاری یا عدم همکاری با مصر نیست و این بیشتر به نفع مصر است که با ایران همکاری داشته باشد.


تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات