تحلیل BBC از نقش تازه آل سعود در خاورمیانه جدید:
عربستان؛ شکست خورده و مایوس
عربستان با توجه به تغییرات منطقه ای که خطر صدمه به امنیت ملی و براندازی رژیمهای همسایه را دارد، باری دیگر به دنبال جهت دهی به رویدادها در جهان عرب میباشد.
سرویس بین الملل افکار نیوز - وقتی شاه عبدالله ذر سال ۲۰۰۵ به قدرت رسید، در پادشاهی عربستان و نیز در ایالات متحده امید بر آن بود که خلائی را که در جهان عرب وجود دارد بتوان با وجود رهبری فعالتر در عربستان که قادر به بهبود موقعیت منطقه ای در جهت منافع متحدان امریکا در منطقه و علیه ایران باشد، پر کرد.
اما این امیدها طولی نکشید که به یاس مبدل شد.
سیاست خارجی نامناسب در عربستان، فقدان اراده سیاسی در عربستان که تا حدی به دلیل سن پادشاه و تمایلات او بود و موانعی که در امریکا و منطقه وجود داشت تلاشها برای ایجاد صلح در فلسطین را بی ثمر نمود.
به همین صورت تلاشها در جبهه های دیگر(لبنان، سودان، سومالی) نیز نتیجه بخش نبود.
حفظ بحرین
امسال رهبری عربستان با نگرانی شاهد سقوط مبارک در مصر بود، همانطور که امریکا در سال ۱۹۷۹ با سقوط شاه ایران، متحد استراتژیک خود در منطقه را از دست داد. حتی واشنگتن از موضع عربستان در برابر آنچه متحدان غیر رسمی ایران در بحرین(شیعیان بحرین) مینامید حمایت کرد.
واکنش عربستان نسبت به رخدادهای بحرین، تقویت رژیم آل خلیفه با اعزام دوباره نیروهای خود به صحنه درگیریهای بحرین بود. آخرین بار گارد ملی عربستان سعودی در سال ۱۹۹۵ در بحرین دست به عملیات نظامی زد. ماموریت عربستان سعودی برافراشتن پرچم لرزان شش کشور شورای همکاری خلیج فارس می باشد.
اگرچه نیروهای سعودی در بحرین به کمک آل خلیفه شتافته اند اما در واقع این توان مالی عربستان است که حکومت آل خلیفه را تقویت میکند.
مناقشه یمن
یمن سالها به علت وجود القاعده و نیز نفوذ ایران و خطر تجزیه داخلی از نگرانی های امنیتی ویژه عربستان بوده است.
اگرچه همکاریهای عربستان با رئیس جمهور یمن علی عبداله صالح متوقف شده اما عربستان بار دیگر از طریق همکاری شورای خلیج فارس نقشه راهی را عنوان کرده است که رهبر یمن را ملزم به انتقال قدرت به معاون خود مینماید.
انتظار میرود دولت یمن و نمایندگان حزب مخالف به زودی در ریاض برای انجام گفتگوها گرد هم آیند اما این منوط به تمایل یمن برای چنین اقدامی می باشد.
اگر چنین توافقی به وجود نیاید نقشه راه عربستان ثمری نخواهد داشت و حتی به ریاض امکان تاثیر گذاری بر روی مخالفان علی عبداله صالح شامل اسلامگرایان قبایل و تجزیه طلبان را نخواهد داد.
نگرش ریاض نسبت به اتفاقات جهان عرب متاثر از نگرانی های طولانی مدت پادشاهی عربستان نسبت به حفظ ثبات در برابر تهدیدات داخلی و خارجی می باشد.
نیروهای نظامی عربستان که در حال حاضر در بحرین حضور دارند ۱۸ ماه پیش نیز با گروههای شیعه که از مرزهای یمن عبور کرده بودند به مقابله پرداختند.
همانطور که رویدادهای فعلی جهان عرب خطر حضور ایران و فرصت طلبان القاعده در کشورهای همسایه عربستان را افزایش داده، عربستان تلاش دارد از طریق دیپلماسی و یا فشار با این موضوع مقابله نماید.
گزینه های سوریه
اگرچه سوریه بعثهمسایه عربستان نیست اما چون همواره به عنوان متحد ایران ثابت کرده تمایلی به همکاری با کشورهای عرب ندارد، از نگرانی های عربستان به شمار می آمده است.
دولت سعودی نمی تواند به تاثیرگذاری مستقیم بر رژیم سوریه یا رخدادهای آن امید داشته باشد. عربستان همانند امریکا و اسرائیل مطمئن نیست که جایگزین رژیم سوریه، در جهت منافع او باشد حتی اگر بر خلاف منافع ایران باشد.
حکومت داخلی عربستان سعودی به نظر با ثبات می آید که به دلیل ترکیبی از امنیت، توانمندی و نیز نگرانی ملت(شیعه و سنی) از تغییر مستقیم رژیم و از دست دادن جایگاه خود می باشد.
اپیدمی خروش مردمی منطقه منظره ای خوشایند برای آل سعود نیست و او رخدادهای منطقه را از دریچه امنیت ملی و رقابتی استراتژیک میبیند.
عربستان سعودی و ایالات متحده امریکا میخواهند مطمئن شوند که ایران از هیچکدام از اعتراضات مردمی منطقه منتفع نمی شود.
اما ریاض واشنگتن را در این امر قاطع نمیبیند، در نتیجه عربستان سعودی هر جا که بتواند به صورت یک جانبه در جهت منافع خود اقدام خواهد کرد، اما احتمال می رود با وجود سیاستهای غلط و فشار رویدادهای غیر قابل پیش بینی منطقه ای در این امر موفق نباشد.
نیل پاتریک(همکار محقق در مدرسه اقتصاد لندن و دانشیار رویال یونایتد سرویس اینستیتوت در لندن)