لندن و مذاکرات هستهای، شریک دزد و رفیق قافله؟
اروپا طبعا باید به فرصتهای اقتصادی در بازار بزرگ ایران لبخند بزند اما نقش بریتانیا احتمالا به اخم بدل کردن این لبخند است و از همین رو باید آن را شریک دزد و رفیق قافله دانست.
به گزارش افکارنیوز، دور جدید مذاکرات ایران و شش کشور موسوم به ۱ + ۵، در حالی به پایان رسید که تقریبا تمام طرفهای بینالمللی بر جدیت این مذاکرات تاکید داشتند.
طرف ایرانی در مذاکرات پیشنهادی را ارائه کرده است که هنوز محرمانه است و ابعاد آن به درستی روشن نیست، هرچند که برخی رسانههای غربی و صهیونیستی گمانهزنیهایی را در خصوص مفاد پیشنهاد ایران منتشر کردند. مقامات جمهوری اسلامی ایران نیز این گمانهزنیها را نادرست دانستهاند.
پیشنهاد ایران هرچه باشد، تقریبا برای تحلیلگران روشن است که اروپاییها بیش از آمریکاییها به پذیرش آن تمایل خواهند داشت، تا آنجا که برخی تحلیلگران تصریح میکنند که احتمال تسهیل و حتی لغو تحریمها در اتحادیه اروپا، به مراتب بیش از آمریکاست که در آن، دولت با کنگرهای سختگیر و کاملا متاثر از لابیهای قدرت مواجه است.
در چنین وضعیتی، توجه به نقش بریتانیا در اتحادیه اروپا و تاثیرگذاری آن کاملا لازم است. لندن دقیقا چه نقشی را در مذاکرات به عهده دارد و چگونه قرار است با ایران تعامل کند؟
* لندن و از سرگیری محدود روابط با تهران
اندکی پیش از مذاکرات ژنو ۴، ایران و بریتانیا توافق کردند که به تبادل «کاردار غیر مقیم» مبادرت ورزند و به قولی «چراغ سفارتخانهها را بار دیگر روشن کنند.»
این در حالی است که روابط ایران و بریتانیا در سایه «نوعی تخاصم طولانیمدت تاریخی»، همواره تنشآلود بوده و هست. در برهههایی دو کشور سفیر هم رد و بدل کردهاند اما روابط همچنان تیره و تار بوده است. این تیرگی ریشه در یک جریان طولانیمدت تاریخی دارد که قبلا فارس در گزارشها و یادداشتهای خود بدان اشاره کرده است.
با این حال، دستکم به صورت نمایشی، بهنظر میرسد لندن در توافق خود برای رد و بدل کردن کاردار غیرمقیم در تهران تلاش داشته تا آمادگی خود را برای بهبود روابط با ایران بهنوعی نشان دهد و اصطلاحا، «رفیق قافله» شود. البته بریتانیا خود به خوبی آگاه است که دیدگاه منفی به این کشور از سطح کوچه و خیابان گرفته تا سطوح بالای سیاسی بسیار بالاست و به این راحتیها رفیق قافله ایرانیان نخواهد شد.
* جایگاه بریتانیا در اتحادیه اروپا
در اینکه انگلستان یکی از مهمترین کشورهای اروپایی با سابقه طولانی امپراتوری در سطح بینالمللی است، تردیدی نیست. تردیدی نیست که این کشور در محیط اروپایی از نفوذ گستردهای برخوردار است و بهعنوان یکی از کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم، برای خود اعتباری در اروپا داشته و دارد.
با این حال، این کشور نهتنها به منطقه یورو نپیوسته، بلکه بر اساس یک سیاست کلان، بهنوعی تعدیلکننده اتحادیه اروپا در برابر قدرت اقتصادی و سیاسی ایالات متحده محسوب میشود.
روشن است که پیمان ماستریخت و پس از آن تاسیس اتحادیه اروپا، واکنشی به تکقطبی شدن نظام بینالمللی بود، واکنشی که برخی از نورئالیستها از آن بهعنوان واکنش ساختاری یاد میکنند. برهمکنش کشورهای اروپایی در صورت اتحاد، میتوانست منجر به محدودسازی توان یکجانبهگرایی ایالات متحده شود اما حضور بریتانیا در اتحادیه اروپا همیشه همچون ستون پنجم واشنگتن به چشم آمده است.
مواضع بریتانیا همواره بهمثابه تعدیلکننده اتحادیه اروپا در بزنگاههای سیاسی و اقتصادی مورد توجه بوده است. هیچ دلیلی ندارد که لندن در برهمکنشهای موضوع مذاکرات هستهای بین ایران و ۱ + ۵، همان رویکرد را بهکار نبندد.
به عبارت دیگر، نقش داونینگاستریت در خصوص مساله هستهای ایران نیز میتواند نقش نزدیک کننده پایتختهای اروپایی به کاخ سفید باشد. از این رو انگلستان را در این میانه باید شریک دزد نیز دانست.
شکاف بین اروپا و آمریکا در حال حاضر کاملا بهنفع ماست. اروپا طبعا باید به فرصتهای اقتصادی در بازار بزرگ ایران لبخند بزند؛ بازاری که در گذشته نه چندان دور در آن حضور جدی داشته است. نقش بریتانیا احتمالا به اخم بدل کردن این لبخند است و از همین رو باید آن را شریک دزد و رفیق قافله دانست.