دستهای پنهان در خونریزیهای عراق
اختلافات قبیلهای و خونریزیها در عراق بعد از حضور اشغالگران آمریکایی در این کشور و بدست جرج بوش کلید خورد و تا به امروز همچنان قربانی میگیرد.
به گزارشافکارنیوز، در سال ۲۰۱۳ به طور متوسط از ۷۰ بمب گذاری و تیراندازی در ماه، بیش از ۷ هزار غیرنظامی عراقی کشته و هزاران نفر نیز زخمی شده اند.
موج جدید خشونت ها عراقی های زیادی را وادار به فرار از خانه های خود کرده است، به طوریکه حدود ۴ میلیون آواره در طول جنگ داخلی بین " شیعه و سنی " بین سال های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۸ از این سناریو به بار آمده بود.
به گزارش نیویورک تایمز، بغداد دوباره در شرایط " حملات فرقه ای " به مانند زمان حضور نیروهای اشغالگر قرار گرفته است.
افزایش شدید خشونت ها - عمدتا توسط خودروهای بمب گذاری شده توسط القاعده شاخه عراقی علیه اهل تشیع - و شرایط کنونی شاخص امنیت در محله های سنی نشین عراق - حالت بالکانیزه شدن را به این کشور داده است! نیروهای امنیتی عراق نیز به طور فزاینده حرکت عراقی ها به داخل و خارج از مناطق اهل تسنن را محدود ساخته اند.
قطبهای فرقهای در سراسر خاورمیانه، از جمله در سوریه، به عراق منتقل شده و کشور را به سمت یک جنگ داخلی دیگر نیز سوق داده است.
مارتین کوپلر، نماینده اسبق ویژه سازمان ملل متحد برای امور عراق، اعلام داشت: " جبهه عراق و سوریه در حال ادغام است و این امر امنیت منطقه را به مخاطره خواهد انداخت. "
همان قدرتهایی که حمایت نیروهای فرقهای در سوریه را بر عهده دارند، سناریوی مشابهی را در عراق انجام میدهند. به گزارش اکونومیست، " عربستان سعودی تامین مالی برخی از گروه های شبهنظامی را در این دو کشور بر عهده دارد ".
مقامات عراقی می گویند که ترکیه و دیگر کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، از جمله قطر، در گسترش ناآرامی ها و تامین مالی این گروه ها، نیز فعالیت دارند.
بنابراین همانند سوریه، عراق نیز ظرفیت گسترش ناآرامیها و متعاقبا شعلهور شدن یک جنگ داخلی - توسط نیروهای پروکسی - را دارد!؟ برپایی یک جنگ فرقهای و داخلی در عراق، توسط کشورهایی که از نوسانات قیمت نفت بهرهمند خواهند شد، حمایت می گردد.
*** افسانه فرقهگرایی ابدی
در آستانه سفر نوری مالکی به واشنگتن در ماه نوامبر، رسانههای بزرگ در جنگی رسانهای، خشونتهای فرقهای در عراق را با شعار " درگیری تاریخی میان سنی و شیعه " به افکار عمومی تزریق کردند. " دیوید بروکس " مقالهنویس نیویورکتایمز به نقل از " آنتونی کوردزمن "، تحلیلگر این روزنامه چنین ادعا می کند که: " تحولات اخیر در جهان اسلام و عرب به یک درگیری در درون یک تمدن می ماند، تا برخورد بین تمدنها. "
در واقع، این مورد ریشههایی با عوامل خارجی دارد!! آمریکا مقصر اصلی و بازیگر پشت پرده گسترش درگیری های فرقه ای در عراق و منطقه است. در این راستا " نیر روزن "، نویسنده کتاب " خونریزی جنگ های آمریکا در جهان اسلام "، مینویسد:
" هیچ سابقهای از جنگ داخلی بین سنی ها و شیعیان تا زمان تهاجم آمریکا به عراق در تاریخ وجود نداشته، بلکه احیای بین المللی " درگیری های فرقه گرایی از طریق رسانه ها و اظهارات سیاستمداران غربگرا " به وجود آمده است!؟ اما از زمانی که اشغالگری آمریکا، یک جنگ خونین داخلی را به راه انداخت، روابط بین شیعه و سنی در منطقه تحت اشغال نیروهای آمریکایی، رو به وخامت گذاشت بطوریکه اگر عراقی ها با یک غریبه ملاقات داشته باشند، اولین چیزی که می پرسند در مورد سنی و شیعه بودن وی است! "
دولت بوش ۱۰ سال پیش برای به دست گرفتن کنترل کشور و تحمیل یک رژیم دست نشانده به جنگ عراق رفت. تیم بوش برای جابجایی نظام سرمایهداری صدام حسین و صنعت نفت ملی عراق، با یک دولت نئولیبرالی که امکان ورود شرکت های نفتی چند ملیتی به بازارهای اقتصادی عراق را باز مهیا می سازد، به این کشور حمله کردند.
بر اساس " دکترین بوش، " حمله به عراق اولین گام برای پیاده سازی سناریوی تغییر رژیم محسوب میشد که سوریه و ایران در مرحله بعد می باشند ". بر حسب ماهیت خود منطقه و ذخایر انرژی آن تحت هژمونی آمریکا، ایالات متحده می تواند از بقیه قدرت های جهان، به خصوص رقیب خود، چین، که به نفت و واردات گاز طبیعی این منطقه وابستگی شدید دارد، باج گیری کند.
زمانی که عراقی ها در بحبوحه خوشحالی سرنگونی دیکتاتور خود(صدام حسین) بودند، جوامع شیعه و سنی عراق حضور ایالات متحده آمریکا را به عنوان یک منجی آزادی تلقی نمی کردند. فقط کردهای شمال از ورود نظامیان اشغالگر آمریکایی خوشحال بودند. بوش طبقه حاکم سنی و توده ها را به جرم عضویت در حزب بعثصدام حسین متهم ساخت و این پروژه بخش های سنی نشین را مجبور به مقاومت مسلحانه علیه برخی گروه ها کرد!
بوش در روندی مشابه شیعه و توده ها را به مخالفت واداشت! دقیقا هنگامی که او انتخابات را به تعویق انداخت و اعلام داشت که ایالات متحده قصد دارد عراق را از طریق دولت موقت ائتلافی کنترل نماید، توانست شیعیان را نیز تحریک نماید! البته ترس آمریکایی ها پیروزی شیعیان و احتمال اتحاد با ایران و متعاقبا به خطر افتادن منافع آمریکا در منطقه بوده است!
*** تفرقه بینداز و حکومت کن
در سناریوی جنگ عراق، دولت بوش در جنگ استعماری علیه مقاومت، با اهل تسنن و شیعه درگیر بوده است.
نیروهای آمریکایی مقاومت سنیها را با حداکثر توان سرکوب کردند، آنها با حمله به خانه ها، محاصره مردم عادی، شکنجه بازداشت شدگان در ابوغریب و اقدامات غیر انسانی که در فلوجه انجام دادند، مورد هدف قرار دادند. همزمان، ایالات متحده، مقتدی صدر روحانی شیعه و ارتش مهدی(عج) را برای سرکوب شیعیان مورد هدف قرار داد.
برای مدت کوتاهی، مقاومت سنی و شیعه در مسیر متحد شدن قرار گرفته بود. برای جلوگیری از این اتفاق، واشنگتن به قدیمی ترین ترفند جهان سیاست امپریالیستی - تفرقه بینداز و حکومت کن - متوسل گردید. بنابراین، ایالات متحده برای گسترش شکاف های فرقه ای به منظور تحکیم حاکمیت خود بر عراق، بذر خشونت های فرقه ای را در عراق پاشید.
دولت بوش با ابراز علاقه به پیروزی شیعیان بر سنی ها در انتخابات آتی، تلاش داشتند شیعیان را اغوا و از سنیان عراق جدا سازند. همزمان، ایالات متحده برای جلوگیری از روی کار آمدن یک دولت شیعه و ترس از اتحاد آن با ایران برنامه هایی نیز از پیش داشت. قانون انتخابات اعمال شده بر قانون عراق، که توسط اشغال آمریکا طراحی شده بود(همانگونه که در لبنان در دهه قبل صورت پذیرفت) صرفا برای تقسیم قدرت بین سه ائتلاف مهم عراق برنامه ریزی شده بود: سنی، شیعه ها و کردها، تا از این طریق قدرت سیاسی چند شاخه گردد!.
شیعه و احزاب طبقه حاکم کرد در آن زمان، با تحریم انتخابات از سوی سنی ها، برنده این بازی سیاسی بودند!به عبارتی دیگر سنیها طعمۀ بازیهای سیاسی شده بودند! در نتیجه، سنی ها در فرایند تقسیم قدرت " دموکراتیک " در اولین دولت پس از سرنگونی صدام حسین بی نصیب ماند! در این شرایط، القاعده در میان اهل سنت به طور فزایندهای فعال شد، و متعاقبا حامیان خود را به پروژه پوچ " قتل شیعیان در مساجد و دسته های مذهبی " وارد عمل کرد.
در مقابل نیز، گروهی از شیعه را، از جمله ارتش مهدی(عج) مقتدی صدر، به تلاش برای راه اندازی یک جنگ داخلی فرقه ای در بغداد(میان اهل تسنن) انگشتنما کردند! مرد رمز و راز آمریکا در عراق، جان نگروپونته سفیر آمریکا در عراق، و دستیارش استیل، هدف قرار دادن القاعده و مقاومت سنی را به شیعیان نسبت دادند!
بر خلاف تبلیغات آمریکا، برنامه نظامی به اصطلاح " موج " جورج بوش - که ۳۰ هزار نیروی رزمی بیشتر را به عراق اعزام می کرد - نتوانست صلح و امنیت را به بغداد بیاورد! چرا که اصلا چنین برنامه ای مد نظر امپریالیسم جهانی نبود. حقیقت این بود که پیش از اعزام نیروهای کمکی جنگ داخلی تا حد زیادی با پیروزی شیعیان در انتخابات به پایان رسیده بود. این افزایش نیروهای کمکی نه تنها به کاهش تنشهای قومی قبیله ای پایان نداد بلکه باعثافزایش فرقهگرایی نیز شد.
رهبری قبایل سنی با توجه به حملات القاعده به شیعه در مناطق سنی نشین تحت تاثیر قرار گرفتند. بنابراین، به طور مستقل از ایالات متحده، آنها تشکیل " شوراهای بیداری برای مبارزه با القاعده " را تشکیل دادند.
دولت بوش متعاقبا ۱۰۰ هزار نفر از سنیها را از داخل این شوراهای بیداری به سمت خود کشاند(دستمزد آنها را نیز متقبل شدند)، به این امید که از آنها به عنوان طعمه در روندهای سیاسی آتی عراق استفاده کنند(به عنوان سدی در برابر دولت شیعه تحت سلطه مالکی).
در بین طبقات حاکم در میان کردها، شیعه و سنی ها چنین باوری رشد کرده بود که: آنها در بهترین موقعیت برای تصدی بر دولت - ثروت نفت - قرار دارند بنابراین اختلاف در راس طبقه حاکم نیز به چشم می خورد!
*** انتخاب مالکی و شورش سنیها!
احزاب سیاسی شیعه، با وجود برخی اختلافات درونی، بزرگترین بخش از جمعیت عراق را تشکیل میدهند. احزاب با اتحاد خود، توانستند اکثریت پارلمان را به خود اختصاص بدهند و نوری مالکی را در قدرت حفظ نمایند. مالکی در ابتدای کار، تلاش زیادی برای خنثی کردن دخالت آمریکا و رقبای خود، به ویژه از سنی ها به کار برد تا از این طریق موقعیت خود را تحکیم کند.
ائتلاف شیعه مالکی، اتحاد ملی، برنده انتخابات ۲۰۱۰ بود، با شکست حزب سنی العراقیه، که توسط ایالات متحده و عربستان سعودی مورد حمایت بود، مالکی به قدرت رسید. وی در مذاکرات خود با دولت اوباما در مورد وضعیت توافقنامه نیروهای آمریکایی، حاضر به اعطای مصونیت به سربازان آمریکایی در دادگاه های عراقی نشد!. تحقق این امر اوباما را مجبور ساخت تا اجرای برنامه ترک نیروهای آمریکایی را - پس از وعدههای داده شده خود - به تعویق بیاندازد.
از آن زمان به بعد، مالکی بیش از پیش به تثبیت یک دولت شیعه فکر می کرد و همین امر اهل تسنن را برانگیخت. فرافکنی های غربی(تلاش شیعه بر تسلط کامل بر عراق) نیز بر آتش آن افزود.
بیشتر تلاش غرب بر شهر سنینشین بغداد معطوف شده بود، با تحریک آنها و القای ترس از تسلط شیعه بر این شهر تقریبا سنی نشین - برنامه های تفرقه انگیز خود را پیش می راندند.
پس از پایان اشغال ایالات متحده، مالکی در اقدامی به دستگیری طارق الهاشمی معاون رئیس جمهور اهل سنت به اتهام حمایت از تروریسم، دست زد که همین امر بهانه ای مناسب برای متهم ساختن وی به سرکوب سنی ها گردید. هاشمی از کشور گریخته بود، اما غیابا به اعدام محکوم شد.
سپس، در تاریخ ۲۰ دسامبر سال گذشته، با دستگیری رافع العیساوی وزیر دارایی، یک رهبر سیاسی اهل سنت، کم کم این سناریو(مالکی در پی گسترش فرقه گرایی) کلید خورد. این دست اقدامات اتهام " تلاش برای سرکوب اهل تسنن " در عراق را دامن زد. متعاقبا شاهد آغاز جنبش اعتراضی مسالمت آمیز در شهر فلوجه - العیساوی - و سپس در سراسر مراکز سنی نشین بودیم. اشغال بزرگراهی در رمادی، اعتراضات نینوا، صلاح الدین، کرکوک و دیالی، و همچنین محله های سنینشین در بغداد از اتفاقات بعدی بود. مالکی در پاسخ ارتش را برای سرکوب اعتراضات به این مناطق فرستاد!
در ابتدا برخی از رهبران شیعه و کرد در مقابل این حرکت دولت ملی موضعگیری کردند. شورای صدری و عالی اسلامی عراق(ISCI) نیز تهدید به تظاهرات تودهای علیه مالکی در جنوب مناطق عمدتا شیعهنشین کردند. سنی ها، کردها و بخشی از نمایندگان شیعه در مجلس در تلاش برآمدند تا با تصویب یک قانون، دو دوره را برای هر نخست وزیر تعیین کنند، و با این اقدام انتخاب مالکی برای سال ۲۰۱۴ و دور سوم به چالش کشیده شد.
*** در آستانه جنگ داخلی
مالکی نیز معتقد بود که این نوع ناآرامیهای مدنی، اصولا جبهه ای برای تروریست های القاعده است.
در این حرکت اعتراض آمیز سه گروه به چشم می خوردند: رهبری اهل سنی که یک دوره اصلاحات میانه رو را در روند سیاسی کشور مد نظر داشتند. فعالیت حزب اسلامی اخوان المسلمین در عراق(منطقه خودمختار سنی)، شبیه به گروه کردها در شمال و در نهایت، سربازان سابق در نقشبندی و اسلام گرایان در " ارتش اسلامی " از اقدام مسلحانه علیه دولت برای تغییر نظام، حمایت میکردند.
شاخه نظامی جنبش نفوذ قابل توجهی را در میان جوانان سنی، که امید کسب نفوذ و قدرت را در پارلمان و یا منطقه خودمختار از دست داده بودند، به دست آورد. آنها به ارتش نقشبندی و اسلامی روی آوردند، در نتیجه شاهد افزایش حملات به نیروهای دولتی و پلیس بودیم. بنابراین، جنبش صلح آمیز به یک مبارزه چریکی سنی علیه دولت شیعه تبدل شد، همان چیزی که انتظارش را داشتند!
در اوج درگیری ها، دولت اسلامی عراق و سوریه(ISIS)، وابسته به القاعده، تشدید حملات فرقه ای خود بر مساجد شیعه و دسته های مذهبی و خانه ها را در دستور کار قرار داد. این حملات ارتجاعی امکان اضافه شدن دیگر گروه هایی که از مالکی ناراضی بودند را تقویت میکرد.
با تحرک گروه های سنی شاهد گروه بندی مجدد شیعیان نیز بودیم که در نتیجه این خشونت های فرقه ای، به طور متوسط هزار نفر در ماه، در بمب گذاری و تیراندازیها کشته میشوند.
*** قدرتهای منطقهای و فرقهگرایی
واکنشهای فرقهای از سوی طبقات حاکم منطقه به بهار عربی(بیداری اسلامی)، ناآرامی های عراق را به سوی یک جنگ داخلی تسریع کرد. هنگامی که مردم تونس و مصر توانستند حاکمان مستبد خود را سرنگون کنند، طبقات حاکم در کشورهای دیگر نیز با استراتژی تقسیم و تسخیر تهدید میشدند(فرقه گرایی ایالات متحده آمریکا).
در لیبی، معمر القذافی موفق به درهم شکستن شورش مردمی نشد، در نتیجه از طریق جنگ هوایی ناتو رژیم لیبی منحل گردید. در مقابل، رژیم های ارتجاعی عرب مورد علاقه واشنگتن به دنبال درهم شکستن همه مخالفان خود برآمدند. برای مثال، در بحرین، نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی معترضان شیعه را قتل عام کرد.
میدان نبرد از آن زمان به بعد به سوریه منتقل گردید، در حالیکه جبهه تروریست های سنی مورد حمایت آمریکا و عربستان سعودی، تمامیت و جان و مال سوری ها را هدف قرار داده بود.!
بقیه بازیکنان کلیدی منطقه نیز عناصر گسترش ناآرامی های فرقه ای در سوریه را، تقویت کردند.(ترکیه قطر)
در طرف دیگر، دولت شیعه در ایران و متحد آن در لبنان، حزب الله، حمایت از اسد را مصرانه اعلام میداشتند(در کنار روسیه). در طرف دیگر، حکومت عربستان سعودی و قطر حمایت از گروه های افراطی را برای گسترش اختلافات فرقه ای در دستور کار داشتند(دشمنی ریشه دار وهابیت عربستان علیه ایران و شیعیان).
فرقه گرایی در سوریه، به نوبه خود، به عراق نیز کشیده شد.
اخیرا مالکی با اوباما در واشنگتن(در اوایل این ماه) دیدار و گفتگو داشت. مالکی آمادگی دولت عراق را برای همکاری در پروژه " جنگ علیه ترور " علیه القاعده اعلام داشت.
در عوض، مالکی خواستار افزایش حمایت نظامی(بالگرد و هواپیماهای بدون سرنشین) از سوی آمریکا برای حمله به القاعده شد.
در این مورد الیوت انگل، نماینده دموکرات کمیته امور خارجه مجلس نمایندگان، اظهار داشت: به نظر می رسد ایران در عراق نفوذ قابل توجهی دارد و این برای آمریکا که وقت و هزینه زیادی را در عراق صرف کرده، بسیار آزار دهنده است.
واقعیت این است که با عقبه ضعیف آمریکا در عراق و افغانستان، آمریکا در موقعیت دیکته کردن شرایط به مالکی قرار ندارد.
اوباما نیز به قراردادهای تسلیحاتی با عراق برای فروش(F - ۱۶) هواپیماهای جنگی و سیستم دفاع موشکی، برای کنترل حریم هوایی عراق و رهگیری هوایی محموله های ایران از کمک های نظامی به اسد، اشاره داشت!(اما دولت آمریکا تقاضا برای فروش بالگرد را رد کرد).
واشنگتن در نظر دارد از سنی ها و کردها به عنوان ابزاری برای کاهش نفوذ ایران در عراق استفاده نماید.
پیش بینی انتهای بازی درگیری های فرقه ای آمریکا در عراق غیر قابل پیش بینی است.
در این بین جدایی طلبی کردها از عراق - و منطقه ترکیه و سوریه - از دیگر چالش های پیش روی این کشور محسوب می گردد. برخی از نخبگان سنی نیز به ایجاد منطقه خود مختار خود گرایش دارند.
در هر صورت، فرقه گرایی و خشونت های فرقهای برای امنیت و صلح هر کشوری به مثابه طاعون میباشد و بایست منتظر ماند دید که بعد از داستان سوریه کدام کشور قربانی بازیهای سیاسی امپریالیسم خواهد شد!!؟