ایران، حلقه طلایی مفقوده در کنفرانس «ژنو ۲»
برخی ها چه بخواهند و چه نخواهند ایران یکی از کشورهای تاثیرگذار منطقه و حضور آن در نشست آینده ژنو بسیار حائز اهمیت است. از این رو، امکان موفقیت برای هر نشست و اجلاسی که هر یک از عوامل و مولفه های تاثیرگذار در آن حضور نداشته باشد وجود ندارد.
به گزارش افکارنیوز، هر کسی که فهرست کشورهای دعوت شده به کنفرانس ژنو ۲ برای حل بحران سوریه را مطالعه میکند با کمال تعجب از خود میپرسد چگونه می توان شرکت کشورهایی از دورترین نقاط پنج قاره جهان و غیبت کشوری مانند ایران با حجم بسیار بالایی از نفوذ و تاثیرگذاری در منطقه در این کنفرانس را توجیه کرد… کسی که این گونه می خواهد(ایران غایب باشد) خواستار حل سیاسی بحران سوریه نیست بلکه همچنان بر طبل ادامه تنش ها و خونریزی ها می داند. ایران به عنوان نزدیکترین متحد سوریه در خاورمیانه از جایگاه و قدرتی منطقه ای برخوردار است و میتواند در راستای رسیدن
به نتایجی موفقیت آمیز، نقشی مهم و مثبت ایفا کند. غیر منطقی و بسیار مضحک است که واشنگتن و وابستگان سعودیاش خواستار عدم حضور ایران در مذاکرات باشند.
آمریکا و عربستان سعودی نمیخواهند ایران درژنو ۲شرکت کند زیرا میدانند ایران کمک خواهد کرد تا شرایط سیاسی در جهت استقلال و خودمختاری سوریه فراهم شود، امری که به شکل غیر قابل اجتنابی مشروعیت دموکراتیک دولت بشار اسد را افزایش خواهد داد.
در واقع واشنگتن و ریاض هیچ علاقهای برای رسیدن به یک راه حل صلح آمیز حقیقی ندارند و طبعا بدون مشارکت ایران هیچ راه حل یا فرایند صلحی را برای سوریه نمیتوان تصور کرد زیرا ایران نقش مؤثری در بازگرداندن ثبات به سوریه دارد و حضور این کشور در کنفرانس صلح یک امر واجب است.
شرایط به گونه ایست که کشورهای غربی و منطقه ای، مصالح مردم و حاکمیت سوریه را در آخر فهرست و مصالح خود را در اولویت قرار داده اند و بهتر است بگوییم به تنها چیزی که فکر نمی کنند مصالح مردم سوریه است.
«هیثم مناع» که خود یک مخالف برجسته نظام سوری است از سیاست برخی از کشورهای منطقه ای و غربی در قبال تحولات داخلی سوریه به شدت انتقاد کرد و در مقاله ای در روزنامه رای الیوم چاپ لندن نوشت دبیر کل سازمان ملل بیست و دوم ژانویه ۲۰۱۴ را زمان برگزاری کنفرانس ژنو دو اعلام کرد. برگزاری دومین کنفرانس ژنو، یک سال و نیم بعد از برگزاری اولین کنفرانس صورت می گیرد و در این ۱۸ ماه مردم سوریه زیان جبران ناپذیری دیدهاند و شمار بسیار زیادی کشته شده اند و هزینه تخریب تاسیسات زیربنائی این کشور بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار شده است و افزایش شمار آوارگان را که نزدیک به سه میلیون نفر است هم
باید به مشکلات فوق اضافه کرد.
«هیثم مناع» که خود ازمخالفان دولت سوریهو عضو هیئت هماهنگی ملی مخالفان سوریه است بر حل سیاسی بحران سوریه به عنوان تنها راه نجات یافتن سوریه از جنگ تاکید میکند. وی معتقد است با توجه به اینکه پول و سلاح و جنگجویانی که وارد سوریه شده اند غیر سوری و هیزم اصلی شعله ور شدن و ادامه خشونتها در سوریه هستند، دیگر بحران سوریه یک بحران داخلی مربوط به خود سوریها نمی شود. مناع در ادامه به کنفرانس ژنو دو می پردازد و می نویسد موضع گیری کشورهای عربی خلیج فارس و کشورهای غربی در خصوص این کنفرانس ضد و نقیض بود. در کنفرانس اول شانزده کشور و سازمان از
جمله اتحادیه اروپا شرکت کردند. کشورهای شرکت کننده در این کنفرانس از گزینه نظامی حمایت کردند و این مساله منجر به عمیقتر شدن جنگ در سوریه شد. کشورهای حامی گزینه جنگ چشمهای شان را به روی ورود گروههای تکفیری به سوریه بستند ولی سپس مداخله شبه نظامیان شیعه و حزب الله در سوریه را محکوم کردند. ما(هیئت هماهنگی) درهر مناسبتی اعلام کردیم که چشم بستن به روی صد چچنی مانع از ورود هزار(جنگجو) از لبنان نخواهد شد و هرگونه مداخله خارجی زمینه را برای مداخله خارجی گسترده تر فراهم می کند و بر خشونتها می افزاید.(نکته قابل تامل این است که این سخنان از زبان یک معارض برجسته سوری ایراد شده
است.)
*** آثار تخریبی دعوت نکردن ایران به کنفرانس ژنو دو
قدر مسلم در حالیکه مقابله با تروریسم در سوریه هم اکنون به مساله اصلی در بحران این کشور تبدیل شده است؛ دعوت نکردن ایران به کنفرانس ژنو دو ممکن است باعثتخریب این کنفرانس توسط ایران شود.
برخی ها چه بخواهند و چه نخواهند ایران یکی از کشورهای تاثیرگذار منطقه و حضور آن در نشست آینده ژنو بسیار حائز اهمیت است. از این رو، امکان موفقیت برای هر نشست و اجلاسی که هر یک از عوامل و مولفه های تاثیرگذار در آن حضور نداشته باشد وجود ندارد.
جامعه بین المللی از جمله بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد و اخضر ابراهیمی فرستاده ویژه عربی و بین المللی در امور سوریه به این باور رسیده اند که حضور ایران در کنفرانس ژنو ۲ الزامی است و به همین خاطر از آمریکا خواسته اند در مسیر شرکت ایران در کنفرانس ژنو ۲ مانع تراشی نکند.
حضور ایران در کنفرانس ژنو ۲ به حدی غیر قابل انکار و مهم است که میخائیل بوگدانف نماینده ویژه رئیس جمهور روسیه درامور خاورمیانه در سخنانی گفت، مشارکت ایران در نشست بین المللی ژنو ۲ برای حل بحران سوریه و ثمر بخش بودن آن الزامی است. سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه نیز بارها بر اهمیت حضور ایران در نشست آتی ژنو تاکید کرده است.
ایران نیز آمادگی خود را برای حضور در کنفرانس ژنو دو بدون هیچ پیش شرطی برای شرکت اعلام کرده است. در واقع ایران کلید طلایی کنفرانس ژنو دو و رمز نتیجه بخش بودن آن است. اگر ژنو ۱ را به یاد آوریم در می یابیم که ایران به حضور در آن دعوت نشد و برخی اعلام کردند ایران بخشی از مشکل است. این در حالی است که ایران در همان زمان بر حل صلح آمیز و سیاسی بحران سوریه تاکید داشت. ایران تاکنون طرح های پیشنهادی زیادی را برای حل سیاسی بحران سوریه ارائه کرده است ولی طرف دیگری وجود دارند که بر اقدام نظامی و سرنگونی نظام کنونی حاکم بر سوریه با توسل به زور اصرار دارند. دو طرف صف بندی هایی در
مقابل همدیگر انجام می دهند و جبهه گیری می کنند.
همه ما امروز می دانیم که امریکا به نفوذ منطقه ای ایران به خصوص در سوریه واقف است. همین نفوذ ایران باعثامکان ارسال کمکهای بشردوستانه برای سوریه شده است. آمریکا می داند که ایران آنقدر نفوذ دارد که بتواند دولت سوریه را متقاعد کند تا اجازه دهد کمکهای بشردوستانه برای آوارگان این کشور ارسال شود. ایران در همین حال با حضور بدون پیش شرط در کنفرانس ژنو ۲ موافق است. گفته می شود برخی طرفها درصدد وضع شروطی برای حضور ایران هستند که ایران هرگز این شروط را قبول نمی کند. ایران اگر می خواست قبول کند و تسلیم این شرط و شروط شود از همان ابتدا و در جریان کنفرانس ژنو ۱ تسلیم می شد.
*** موضع ایران چیست؟
موضع ایران مشخص است و مبتنی بر این که گروه های مخالف و دولت سوریه خود بر سر میز مذاکره بنشینند و بحران موجود را حل و فصل کنند ولی گروه های معارض هیچ تفاهم و وحدت موضعی ندارند تا بر سر یک میز با دولت سوریه بنشینند. همانگونه که می دانید ایران برگه های قوی برای بازی در سوریه دارد. همانگونه که وزیر امور خارجه ایران گفت که اگر این کشور در کنفرانس ژنو ۲ حضور نداشته باشد جهان به آخر نمی رسد. ولی من معتقدم که حضور یا غایب بودن ایران در کنفرانس ژنو ۲ بر نتیجه آن تاثیر گذار خواهد بود و این نشان می دهد که ایران نقش تاثیرگذار زیادی دارد. ما دیدیم که کنفرانس های دیگری تاکنون
برگزار شده است ولی هیچ دستاوری در پی نداشته است. این سخن تکراری است که ایران در امور داخلی سوریه دخالت میکند بسیاری از کشورهای دیگر نیز دخالت می کنند. طبعا سوریه یکی از محورهای مقاومت در منطقه است و هرگونه تغییر در آن باعثتغییر در نقشه سیاسی موجود می شود. ما می دانیم که قطر و عربستان چگونه از گروه های مسلح در سوریه حمایت مالی و تسلیحاتی می کنند. این حمایت ها هنوز وجود دارد. ایران خود حمایت از دولت سوریه را انکار نمی کند چون پیمانی بین دو طرف وجود دارد. در زمانی که صدام حسین دیکتاتور سابق عراق به ایران حمله کرد تنها کشوری که در کنار ایران بود سوریه است. ایران می گوید
بدون وضع پیش شرطی از سوی برخی کشورها آماده شرکت در کنفرانس ژنو ۲ است. من معتقدم ایران شرکت کند یا نکند راهبرد خاصی در قبال سوریه دارد.
اگر ایران در کنفرانس ژنو ۲ حضور داشته باشد، میتوان به موفقیت آن امیدوار بود و اگر ایران شرکت نکند به همکاریهای خود با سازمان ملل متحد ادامه خواهد داد چیزی که تاکنون ادامه داشته است. بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد و اخضر ابراهیمی با وزیر امور خارجه ایران در ارتباط هستند. حتی طرف آمریکایی تلاش می کند تا ایران را به حضور در ژنو ۲ متقاعد کند به شرط اینکه بیانیه ژنو ۱ را بپذیرد ولی طرف ایرانی آن را قبول نمی کند بنابراین ایران در ژنو دو شرکت کند یا نکند برگه ها و اهرم های خاص خود را برای تاثیرگذاری دارد ایران در این خصوص استراتژی مشخصی دارد. ایران تاکنون طرح ها و
پیشنهادهایی را مطرح کرده است. مخالفان سوری نیز از این طرح های ایران مطلع هستند. پیشنهادهایی درباره دوره انتقالی و برگزاری انتخابات در سوریه دارد. ما می دانیم که مخالفان داخلی سوریه هیچ انسجامی ندارند و هیچ افق روشنی درباره حل سیاسی بحران موجود ندارند آنان اختلافات شدیدی دارند. بنابراین در سایه اختلافات موجود هیچ یک از کشورهای آمریکا، روسیه، ایران، عربستان و دیگر کشورها به تنهایی نمی توانند کاری از پیش ببرند.
*** نتیجه:
حقیقت این است که ایران به ژنو ۲ نیازی ندارد بلکه این ژنو ۲ است که به ایران نیاز دارد. ایران قدرت منطقه ای است و هیچ کس نمی تواند آن را تجاهل کند و ایران به خاطر حضور و نفوذ قوی که در سوریه دارد می تواند به حل مسئله کمک کند. ایران همواره بخشی از راه حل در سوریه بوده و تاکنون میزبانی چند نشست را در این خصوص بر عهده داشته است.
یکی از نکات سوال برانگیز در خصوص ژنو۲ این است که از ایران با این ادعا و اتهام که در سوریه نیروی نظامی دارد دعوت نمی شود اما از عربستان با وجود اینکه هزاران نیروی تکفیری را در سوریه حمایت مالی و تسلیحاتی می کند دعوت شده است.
در فهرست دعوت شدگان به کنفرانس ژنو نام برخی از کشورهای عربی و منطقه ای وجود دارد که دور یا نزدیک همه می دانند همین کشورها بخشی از مشکل و بحران سوریه هستند پس چرا آمریکا در مسیر حضور ایران در این کنفرانس سنگاندازی میکند؟ کارشناسان برای این سوال چندین پاسخ ارائه می دهند و یکی از آن ها این است که آمریکا میخواهد ایران را تحت فشار قرار دهد تا در جاهای دیگر بتواند از آن امتیاز بگیرد و دوم این که این اقدام واشنگتن در جهت خرسند کردن و راضی نگه داشتن برخی از متحدان منطقهایاش مانند رژیم صهیونیستی و عربستان صورت می گیرد. طرف هایی که موافقتنامه هسته ای امضا شده بین
ایران و گروه پنج بعلاوه یک در ژنو خشم شدید آن ها را برانگیخته بود و آمریکا در واقع با این کار می خواهد آبی بر این آتش خشم و نفرت بریزد. بنابراین هیئت ایرانی چه در ژنو حضور داشته باشد یا نداشته باشد گروه های مختلف فردای برگزاری این نشست به این نتیجه خواهند رسید که به حد نصاب سیاسی خود نرسیده بود و کلید طلایی حل بحران سوریه در دستان ایران است.