تاریخچه وتو، ابزاری علیه کنگره:
همه چیز درباره " حق وتوی " رئیس جمهور آمریکا
وتوی مصوبات کنگره ایالات متحده آمریکا یکی از اختیارات رییس جمهور آمریکا است. قانون اساسی ایالات متحده آمریکا به رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا اختیار را داده که در صورت تشخیص خود و در جهت حفظ منافع ملی، مصوبات کنگره ایالات متحده آمریکا را وتو کند.
رئیس جمهوری آمریکا وعده داده است که در صورت تصویب تحریمهای تازه از سوی کنگره علیه ایران آن را وتو خواهد کرد. اوباما که پیش از این نیز گفته بود این تصمیم نمایندگان کنگره را وتو می کند شب گذشته پس از اعلام زمان اجرای توافقنامه ژنو باز هم تأکید کرد که تحریم های کنگره علیه ایران را وتو خواهد کرد.
به گزارشافکارنیوز، وتوی مصوبات کنگره ایالات متحده آمریکا یکی از اختیارات رییس جمهور آمریکا است. قانون اساسی ایالات متحده آمریکا به رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا اختیار را داده که در صورت تشخیص خود و در جهت حفظ منافع ملی، مصوبات کنگره ایالات متحده آمریکا را وتو کند. روسای جمهور نیز بارها از این حق قانونی خود علیه کنگره استفاده کردهاند. اما این حق نیز محدود است. هر گاه رئیس جمهوری یک مصوبه کنگره را وتو کند، نمایندگان مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا و مجلس سنای ایالات متحده آمریکا میتوانند در یک رای گیری مجدد و تصویب آن مصوبه با دو
سوم آرا، وتوی رئیس جمهور را باطل اعلام کنند. در چنین صورتی لایحه قانونی کنگره لازم الجرا خواهد شد و رئیس جمهور نمیتواند از اجرای آن سرباز زند. رئیس جمهور تنها ۱۰ روز برای تائید و یا مخالفت با مصوبات کنگره وقت دارد و اگر در این مدت اعلام نظر نکند، لایحه به صورت خود کار جنبه قانونی به خود میگیرد.
ممکن است این فاصله ۱۰ روزه با آخرین روزهای دوره دو ساله کنگره مصادف شود و عمر کنگره پیش از پایان مهلت ۱۰ روزه به سرآید. درچنین صورتی رئیس جمهور به جای استفاده از ” وتوی قانونی ” Legal Veto از ” وتوی تاخیری ”Pocket Veto استفاده میکند و عملاُ اعلام نظر خود را در خصوص لایحه مزبور به تاخیر می اندازد تا کنگره تعطیل شود. ویژگی عمده وتوی تاخیری این است که کنگره نمیتواند همانند وتوی قانونی با آراء دوسوم خود وتوی رئیس جمهور را باطل اعلام کند. به همین دلیل در آخرین روزهای حیات کنگره، روسای جمهور از وتوی تاخیری بارها استفاده میکنند به این امید که در انتخابات بعدی با کسب موفقیت
بهتر در کنگره، به استفاده از وتوی قانونی برای رد لوایح مزبور مجبور نشوند. بر اساس قوانین کنگره، هر لایحه قانونی که در خلال فعالیت دو ساله کنگره به تصویب نرسد، در دوره بعدی کنگره باید از ابتدا فرایند قانونگذاری را طی کند. چه بسا با تغییر توازن حزبی در کنگره لایحه مزبور موضوعیت خود را از دست بدهد.
جالب است بدانید اوباما در طول عمر ۵ساله ریاست جمهوری خود تنها ۲بار طرح های تصویب شده کنگره را وتو کرده است. مورد نخست به سیام دسامبر ۲۰۰۹ مربوط میشود که طرحی الحاقی مربوط به تخصیص بودجه سال ۲۰۱۰ از سوی اوباما وتو شد. مورد دوم نیز در هفتم اکتبر ۲۰۱۰ و مربوط به طرحی درباره رسمیت یافتن گواهیهای رسمی در میان ایالات گوناگون آمریکا بود. هر دوی این وتوها وتوی قانونی بوده است. در این نوع وتو، زمانی که کنگره طرحی را تصویب کرد، رئیسجمهوری ممکن است که ظرف مدت ۱۰ روز، این طرح را بدون امضا به کنگره بازگرداند. وی دلایل خود برای رد این طرح را نیز که " پیام وتو " خوانده
میشود همراه طرح به نمایندگان کنگره ارسال میکند. رئیسجمهور باید تمام یک طرح را وتو کند و نمیتواند تنها بخشهایی از آن را رد و بخشهای دیگری را بپذیرد.
همچنین این اولین بار در عمر ریاست جمهوری اوباماست که قانونی را در سطح روابط بین المللی آمریکا وتو می کند. همچنین اوباما بعد از ۱۳۰سال اولین رییس جمهوری است که کمترین میزان وتوی قوانین تصویب شده آمریکا را دارد.
در تاریخ ۲۲۴ ساله ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا، فرانکلین روزولت با ۶۳۵و استیفن گراور کلیولند با ۴۱۴ بار وتو، رکورددار وتوی قوانین کنگره بوده اند. همچنین جورج بوش و کلینتون به ترتیب ۱۲ و ۳۷بار با قوانین کنگره درگیر شده و آنها را وتو کرده اند.
نکته جالب اینجاست که پیش از این، بیل کلینتون نیز یک بار وضع تحریم های شدیدتر علیه ایران را وتو کرده بود. در تاریخ ۲۳ اکتبر سال ۱۹۹۷، مردان کنگره آمریکا قانونی را ارائه کرده بودند که به موجب آن، تحریم ها علیه برنامه موشکی ایران تشدید و تحریم های خاصی علیه افرادی که در گسترش سامانه موشکی بالستیک ایران فعالیت می کردند، اعمال می شد. یک سال بعد و بعد از طی فراز و نشیب های زیاد سرانجام بیل کلینتون رییس جمهور وقت آمریکا، آن قانون را وتو کرد.![]()