قدرت ایران و ترکیه پایانی بر نفوذ غرب در خاورمیانه
یک پایگاه خبری روس با اشاره به پایبندی ایران و ترکیه به «صلح بد از دعوای خوب بهتر است» تاکید میکند: غرب در آینده مجبور است از رهبری یکی از این دو کشور در جهان اسلام حساب ببرد و عصر نفوذ مستقیم در خاورمیانه سپری شده است.
به گزارشافکارنیوز،پایگاه خبری - تحلیلی «ایرانرو» در مطلبی درباره سفر اخیر رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه به تهران نوشت: «دیدار دو روزه رسمی اواخر ماه ژانویه نخست وزیر ترکیه از ایران، بهانه جدیدی برای ارزیابی روابط بین این دو کشور فراهم کرده است که از قرار معلوم با جنبههایی از رقابت سنتی و همکاریهای پایدار برخوردار است.
آنکارا و تهران به طور دائم در فاصله بین رویارویی و حسن همجواری تعادل برقرار کردهاند و با هم یک سری اختلاف نظرها درباره مسایل امنیت منطقهای دارند. هر دو کشور از تمایل خود به ایفای نقش رهبر منطقهای اطلاع دارند و الگوهای متفاوت سیاسی توسعه و اهرمهای مربوطه نفوذ در اوضاع خاورمیانه را انتخاب کردهاند. با این حال، رهبران هر دو کشور به اصل شناخته شده دیپلماتیک «صلح بد از دعوای خوب بهتر است» پایبند هستند که اولین سفر نخست وزیر ترکیه به ایران بعد از انتخاب شدن حسن روحانی به ریاست جمهوری ایران این واقعیت را به اثبات رساند.
این پایگاه خبری - تحلیلی در ادامه میافزاید: آیت الله خامنهای رهبر معظم ایران در جریان ملاقات نخست وزیر ترکیه با وی، روابط کشور خود با ترکیه را منحصر به فرد دانسته و «روحیه برادری، دوستی و محبت بین تهران و آنکارا» را «بی سابقه در تاریخ جهانی صد سال اخیر» ارزیابی کرد. رهبر جمهوری اسلامی ایران یک بار دیگر تغییر ناپذیر بودن نظریه سیاست خارجی تهران را یادآور شد که همیشه بر این اعتقاد بود که کشورها، همسایگان خود را انتخاب نمیکنند و باید تلاش زیادی به عمل آورند تا از بحرانهایی که بروز میکنند، جلوگیری کرده و مناسبات دوستانه برقرار نمایند. به عقیده آیت الله
خامنهای، اکنون اهمیت زیادی دارد که از امکانات موجود برای توسعه روابط ایرانی – ترکی درست استفاده شود و لذا باید به اجرای عملی هر چه سریع تر توافقاتی که هیأت همراه اردوغان در تهران منعقد کرد، دست یافت.»
«ایرانرو» در ادامه با اشاره به اینکه معلوم میشود که ایران بر رقابت منطقهای تأکید نمیکند و اقدامات اخیر غیر دوستانه مقامات ترکیه را در زمینه استقرار سامانههای موشکی ضد هوایی «پاتریوت» و رادار ناتو در خاک خود را در صدر تفکرات خود قرار نمیدهد و نیز از تبدیل شدن مواضع اصولاً متفاوت دو کشور در زمینه سوریه به مانعی بر سر راه ادامه توسعه همکاری بین آنها خودداری مینماید، تصریح میکند: در این زمینه هم حسابگری دیپلماسی روحانی رئیس جمهور به چشم میخورد. مقامات جدید ایران بر این اعتقاد هستند که ایران بدون تردید در خاورمیانه نقش مهمی ایفا می کند ولی ایران
تنها بازیگر مهم این منطقه نیست.
وزارت امور خارجه ایران حق ترکیه را برای دنبال کردن سیاست نظامی خود که در حد زیادی به تعهدات آنکارا در رابطه با عضویت در ناتو و روابط هم پیمانی با واشنگتن ارتباط دارد، به رسمیت می شناسد. بدیهی است که دیپلماسی ایرانی در رابطه با ترکیه خط قابل پیشبینی را دنبال می کند. گسترش روابط بازرگانی و اقتصادی که در این زمینه تجربه غنی به دست آمده است، محور حائز اولویت همکاریهای دوجانبه است.
این پایگاه خبری - تحلیلی با اشاره به حجم پائین همکاری اقتصادی بین ایران و روسیه نسبت به ترکیه و چین تاکید میکند: این دفعه اردوغان نخست وزیر ترکیه و جهانگیری معاون رئیس جمهور ایران یادداشتهای تفاهم و اسنادی درباره تشکیل شورای عالی همکاری به امضا رساندند. وزیر صنایع ایران با وزیر اقتصاد ترکیه یادداشتهای تفاهم درباره تجارت امتیازدار و درباره تشکیل کمیسیون مشترک بازرگانی دو کشور را امضا کرد.
توافقات حاصله باید موجبات تحکیم بیشتر تعامل اقتصادی بین دو کشور را فراهم کند. تهران و آنکارا درصدد هستند در سالهای آینده تبادلات بازرگانی مشترک را تا ۳۰ میلیارد دلار افزایش دهند. جهت مقایسه میتوان خاطرنشان کرد که این حجم تبادلات بازرگانی تنها با تجارت ایران با چین قابل مقایسه است و از همکاریهای بازرگانی و اقتصادی با روسیه در سال ۲۰۱۳ ده برابر بیشتر است. ایران و ترکیه تحت فشار تحریم های آمریکایی هرگز بر خلاف منافع خود به از دست دادن این همکاریهای گسترده بازرگانی و اقتصادی تن نمی دادند. آنکارا از تحریم نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا پشتیبانی نکرد.
ایرانرو میافزاید: ترکیه بعید نمی داند که در آینده به کریدور ترانزیتی بین اروپا و ایران تبدیل شود که در صورت لغو تحریم ها علیه ایران و سالم سازی روابط تهران با غرب، می توان از طریق آن مسیرهای جدید انتقال گاز را به وجود آورد. قبل از همه گاز آسیای مرکزی از ترکمنستان و قزاقستان مد نظر است. ساخت خط لوله خزر(که اتحادیه اروپا آن را برنامه ریزی کرده و روسیه آن را رد می کند)، نه از روی بستر دریای خزر بلکه از روی زمینهای پست ساحلی خزر در ایران، بهترین مسیر از نظر هزینههای ساخت، محیط زیست و راهکارهای فنی است. ترکیه به طور مسکوت از طرح ایرانی پشتیبانی می کند و امیدوار است
که وابستگی خود را به گاز روسی کاهش داده و از ایران بابت ترانزیت گاز پرداختهای ارزی قابل توجهی دریافت کند. ایران هم به صدور گاز خود از میدان «پارس جنوبی» به اروپا علاقه مند است.
این پایگاه خبری تصریح میکند که دستگاه حاکمه ترکیه نگران دورنمای روابط خود با تهران در پی بهبود روابط ایران با غرب است که همه در انتظار آن هستند. بدیهی است که بعد از رفع جزئی و بالاخره رفع کامل تحریم های علیه جمهوری اسلامی ایران، موقعیت تهران در فرآیندهای منطقه ای به طور قابل توجهی ارتقا خواهد یافت که نشانه های این تحول هم اکنون مشاهده می شود.
ترکیه می تواند اهمیت خود را به عنوان ابرقدرت منطقهای از دست بدهد که در این صورت طرح گسترش نفوذ آنکارا در جهان عرب عملی نخواهد شد. در حال حاضر تفاوت الگوی آینده دار توسعه ایران و ترکیه و به خصوص در سیاست خارجی، به نفع تهران به نظر می آید. رقابت بین ترکیه و ایران به طور موازی جریان دارد و ایالات متحده و اتحادیه اروپا مجبورند با این فکر سازش کنند که در آینده نزدیک مجبور خواهند شد از رهبری یکی از این دو کشور در جهان اسلام حساب ببرند. ادعاهای عربستان سعودی رهبر منطقه ای دیگر، بر حمایت از نیروهای اسلامی رادیکالی استوار است که گروههای تحت حمایت ریاض نقش عروسک باز آنها
را ایفا می کنند.
عصر نفوذ مستقیم ایالات متحده و غرب در کشورهای خاور میانه سپری می شود و ایران بیش از پیش نقش شفاف ترین و مطمئن ترین شریک را دریافت می کند. طبیعی است که غرب آنکارا را که متحد آن در ناتو است، ترجیح می دهد ولی ایران قصد عقب نشینی ندارد و روسیه را به عنوان متحد خود انتخاب کرده است که با ترکیه هم روابط مشارکت توسعه می دهد. مسکو به تحکیم همکاری سیاسی میان آنکارا و تهران علاقه مند است ولی آمریکا سعی می کند از یکپارچگی ایران و ترکیه در زمینه مسایل کلیدی خاورمیانه جلوگیری به عمل آورد.