تحولات سوریه در ۲ هفته گذشته
طی ۲ هفته اول فروردین ماه جاری سوریه شاهد تحولات میدانی گستردهای بود که از شمال تا جنوب آن را فرا گرفت. بیتردید مهمترین این تحولات شعلهور شدن جبهه ریف شمالی لاذقیه با دخالت آشکار ترکیه و حمایت آن از گروههای مسلح تکفیری بود.
به گزارش افکارنیوز، طی ۲ هفته اول فروردین ماه سال ۱۳۹۳ هجری شمسی سوریه شاهد تحولات گسترده و عمیقی به ویژه در عرصه میدانی بود که از شمال تا جنوب این کشور را فرا گرفت. بدون تردید مهمترین این تحولات شعلهور شدن جبهه ریف شمالی لاذقیه با دخالتهای آشکار ترکیه و حمایت آن از گروههای مسلح تکفیری بود.
گزارش زیر تلاش دارد، تحولات ۲ هفته اخیر سوریه را که عمدتا تحولات میدانی است، مورد بررسی قرار دهد.
شعلهور شدن جبهه ریف شمالی لاذقیه در اولین روز فروردین
در اولین روز فرودین منابع سوری خبرهایی مبنی بر حمله گروههای مسلح تکفیری از جمله «جبهه النصره»، «جبهه اسلامی»، «جنبش آزادگان شام» و «شام الاسلام» به مناطق ریف شمالی لاذقیه منتشر شد.
مناطق مورد حمله گروههای مسلح تکفیری که هریک از آنها به نوعی وابسته به القاعده یا دارای تفکرات و دیدگاههای القاعدهای بودند، شهرک و گذرگاه مرزی «کسب» و تپه استراتژیک و سوق الجیشی «۴۵» بود که تمام مناطق ریف شمالی لاذقیه تحت اشراف و کنترل این تپه قرار داشتند.
نکته قابل تامل در حملات گروههای تروریستی تکفیری به مناطق ریف شمالی لاذقیه به ویژه شهر مرزی کسب که اغلب ساکنان آن را «ارمن» ها تشکیل میدهند، حمایت آشکار و علنی آنکارا از گروههای مسلح تکفیری بود، به گونهای که حملات این گروهها به نقاط مختلف ریف شمالی لاذقیه با حمایت علنی یگان توپخانه ارتش ترکیه و تحت پوشش آتش این یگان انجام میشد. این موضوع اگرچه با سکوت بین المللی و عدم اعتراض به ترکیه به خاطر این تجاوز و تعدی آشکار به تمامیت ارضی و استقلال سوریه مواجه شد، اما اعتراضهای بسیاری را در شهرهای مرزی ترکیه از جمله استان «اسکندرون» و همچنین ارمنهای
کشورهای منطقه به دنبال داشت، به گونهای که در برخی از اعتراضهای ترکیه معترضین با نیروهای پلیس درگیر شده و راه عبور آمبولانسهایی را مسدود کردند که در حال انتقال تروریستهای مجروح از صحنههای درگیری به بیمارستانهایی در داخل خاک ترکیه بودند.
اگرچه در ابتدا گروههای تروریستی تکفیری مورد حمایت ترکیه موفق شدند، نقاطی را در ریف شمالی لاذقیه مانند شهرک کسب و تپه ۴۵ تصرف کنند، اما حضور به موقع نیروهای ارتش سوریه و دفاع ملی این کشور در صحنه نه تنها از پیشروی بیش از پیش گروههای مسلح جلوگیری کرد، بلکه بسیاری از نقاط تصرف شده مانند تپه استراتژیک ۴۵ و کوه النسر را از گروههای تروریستی باز پس گرفت و هم اکنون تدارک برای آغاز عملیات سراسری کسب جهت آزاد سازی این شهرک مرزی در حال انجام است و ظرف روزهای آینده شاهد شروع این عملیات خواهیم بود.
ادامه پیروزیهای ارتش در منطقه القلمون در ریف دمشق
اما در حالیکه بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان منطقهای و بین المللی یکی از دلایل شعلهور شدن جبهه ریف شمالی لاذقیه را پیروزیهای خیره کننده ارتش سوریه در منطقه «القلمون» در ریف دمشق واقع در جنوب سوریه ملاحظه میکردند و اعتقاد داشتند، نبردهای ریف شمالی لاذقیه که گروههای مسلح تکفیری بر آن «نبرد انفال» را گذاشته بودند، انتقامی بر پیروزیهای ارتش در منطقه القلمون از جمله آزاد سازی شهرک استراتژیک «یبرود» و قلعه تاریخی «الحصن» به شمار میآوردند، در کمال ناباوری و حیرت جامعه بین المللی از جمله دشمنان سوریه در هشتمین روز از فروردین یعنی یک هفته پس از آغاز
درگیریها در جبهه ریف شمالی لاذقیه منابع خبری سوری از آزاد سازی ۲ شهرک «فلیطه» و «راس المعره» در منطقه القلمون خبر دادند تا تنها پایگاه گروههای تروریستی در این منطقه شهرک «رنکوس» باشد که منابع میدانی ارتش سوریه در روز ۱۲ فروردین اعلام کردند که ارتش سوریه عملیات خود برای آزاد سازی شهرک رنکوس را آغاز کرد.
در این تردید وجود ندارد، آزاد سازی شهرک رنکوس به معنای قطع ارتباط لبنان با سوریه و قطع تمام راههای امداد و کمکرسانی گروههای مسلح تروریستی فعال در منطقه القلمون از جمله «جبهه النصره» از سوریه به لبنان به ویژه شهرک «عرسال» در لبنان است که کانون فعالیت تکفیریها در این کشور به شمار میآید.
آغاز عملیات پاکسازی غوطه شرقی دمشق
اما به موازات عملیات ارتش سوریه در ۲ جبهه ریف شمالی لاذقیه و منطقه القلمون، جبهه دیگری در جنوب سوریه اما این بار در نزدیکی دمشق توسط ارتش سوریه بر افروخته میشود که «جبهه غوطه شرقی دمشق» است.
جبهه غوطه شرقی دمشق برای مدت ۳ ماه آرام و بدون هرگونه عملیات بود. یکی از مهمترین دلایل این امر تلاش برای به نتیجه رساندن مذاکرات و گفتوگوهای آشتی ملی در این منطقه و شهرکهای وابسته به آن بود، اما گروههای مسلحی که در این مناطق فعالیت میکردند، نه تنها تن به آشتی ملی ندادند، بلکه این مناطق را به سکوهای شلیکهای خمپارهای و موشکی خود تبدیل کرده بودند.
آنچه موجب شعلهور شدن این جبهه و آغاز عملیات ارتش سوریه در آن با شروع پاکسازی شهرک «ملیحه» شد، عملیات نفوذی بود که روز ۱۳ فروردین شماری از عناصر تروریستی انجام داده و تلاش داشتند، از طریق تونلهایی که از منطقه «جوبر» به منطقه «العباسیین» در دمشق، پایتخت سوریه حفر کرده بودند، به دمشق نفوذ کنند که با توجه به اطلاعات مردمی داده شده به ارتش سوریه، در این اقدام خود ناکام ماندند و همین موجب شد تا ستاد مشترک ارتش سوریه دستور پاکسازی منطقه غوطه شرقی و در مرحله اول ۲ شهرک «ملیحه» و «جوبر» از گروههای مسلح را صادر کند.
روز ۱۳ فروردین نیروهای ارتش سوریه ۲ عملیات همزمان یعنی آزاد سازی ملیحه و جوبر را در غوطه شرقی دمشق آغاز کردند که شهرک ملیحه ظرف تنها ۴۸ ساعت از وجود عناصر مسلح پاکسازی شد و در جوبر نیز نیروهای ارتش سوریه تا میدان مرکزی این شهرک پیشروی کردهاند.
پیشرفت عملیات آشتی ملی در ریف دمشق
اما ریف دمشق شاهد تحول مهم دیگری نیز بود و آن پیشرفت آشتی ملی و مصالحه به واسطه طرفهای فلسطینی در مثلثاردوگاه آوارگان فلسطینی یرموک و دو منطقه التضامن و الحجر الأسود بود. بنابر اظهار منابع آگاه آشتی ملی در این ۳ منطقه مراحل پایانی خود را سپری میکند و در صورت امضای توافقنامه مصالحه ۳ گروههای تروریستی فعال در این منطقه از جمله «جبهه النصره» و «أکناف بیت المقدس» و «العهده العمریه» باید هرچه مناطق مذکور را به واسطه گذرگاههای امنی که ارتش سوریه برای آنها ایجاد میکند، به سمت درعا ترک میکنند.
کارشناسان و صاحب نظران تاکید میکنند، در صورت به نتیجه رسیدن این آشتیها بازتابهای آن در مناطق همجوار نیز قابل ملاحظه است و مناطقی مانند یلدا و ببیلا و بیت سحم و سیدی مقداد را به سمت آشتیهای ملی بیش از پیش سوق خواهد داد و این مناطق را به مناطق سبینة و حجیرة و البویضة و الذیابیة و الحسینیة ملحق خواهد کرد که پیشتر آشتی ملی در آنها برقرار شده و نیروهای سوری تامین امنیت آنها را برعهده دارند تا به این طریق ریف جنوبی دمشق به طور کامل از منازعات و درگیریهای مسلحانه پاکسازی شود، به جز دو منطقه القدم و عسالی که به داریا در غوطه غربی متصل هستند و به نوعی دستیابی به
آشتی ملی در آنها با مشکلاتی مواجه است.
ریف دیرو الزور و ریف حسکه عرصه درگیریهای خونین داعش – النصره
اما طی ۲ هفته اخیر یکی دیگر از تحولات مهم میدانی سوریه تشدید درگیریهای ۲ گروه تروریستی وابسته به القاعده یعنی «جبهه النصره» و «داعش» در ریف دیرو الزور و ریف حسکه یعنی شرق و شمال شرقی سوریه بود.
درگیریهای داعش – النصره به شکلی چشمگیر در شهرک مرکده در ریف جنوبی حسکه قابل ملاحظه بود که در جریان آن، جبهه النصره علاوه بر از دست دادن دهها عنصر مسلح خود، تسلط بر شهرک مرکده را نیز از دست داد که برای النصره که در این اواخر متحمل شکستهای مکرر شده، ناکامی تلخ و بزرگی است.
در عرصه سیاسی تحول قابل ملاحظه و چشمگیری جز روال عادی امور از جمله آمادگی برای برگزاری کنفرانس ژنو ۳ که این روزها زمزمههای آن به گوش میرسد و همچنین تدارک برگزاری انتخابات آینده ریاست جمهوری سوریه که «بشار اسد» تاکید کرده در آن مشارکت خواهد داشت، قابل ملاحظه نبود.
خلاصه سخن
از تحولات ۲ هفته اخیر سوریه برخی ناظران چنین نتیجه گرفتهاند که شعلهور کردن آتش جبهه ریف شمالی لاذقیه به واسطه گروههای تکفیری و حمایت آشکار ترکها، مشغول کردن ارتش سوریه به جبهه شمالی، برای برافروختن آتش جبهه جنوب سوریه از سوی درعاست که گفته میشود، از ماهها پیش کشورهایی همچون آمریکا و عربستان سعودی روی آن سرمایهگذاری کردهاند.
اگرچه درباره موعد عملیات جنوب هنوز مشخص نشده، اما این باور وجود دارد، با توجه به اهداف نهفته در پس این عملیات که تصرف دمشق، پایتخت سوریه و ممانعت از نامزدی اسد در انتخابات آینده ریاست جمهوری است، بالطبع باید این عملیات اگر واقعیت و حقیقت داشته باشد، پیش از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در سوریه کلید بخورد.
در مقابل تمام این احتمالات ارتش و نیروهای مسلح سوریه اعلام کرده است که خود را برای مقابله با هرگونه نبردی در هر نقطه از سوریه از جمله جبهه درعا در جنوب سوریه آماده کرده است.