رشد دو برابری جمعیت مسلمان جهان
موسسه پیو: رشد دو برابری جمعیت مسلمان جهان در دو دهه آینده به نسبت دیگر ادیان
اشراف: براساس گزارش انجمن مركز تحقيقات "پیو" (Pew) با موضوع دين و زندگي مردم، انتظار ميرود جمعيت مسلمان جهان در ۲۰ سال آينده تا حدود ۳۵ درصد افزايش يابد و از ۱.۶ ميليارد نفر در سال ۲۰۱۰ به ۲.۲ ميليارد نفر در سال ۲۰۳۰ برسد.
در مقیاس جهانی، پیشبینی میگردد که جمعیت مسلمانان جهان تا حدود ۲ برابر تعداد جمعیت غیرمسلمان طی دو دهه آینده افزایش یابد – میانگین نرخ رشد سالانه ۱.۵ درصد برای مسلمانان در مقایسه با ۰.۷ درصد برای غیرمسلمانان. اگر روند کنونی همچنان ادامه یابد، مسلمانان ۲۶.۴ درصد کل جمعیت جهان از ۸.۳ میلیارد نفر در سال ۲۰۳۰ را به خود اختصاص میدهند و از ۲۳.۴ درصد جمعیت تخمینی جهان(۶.۹ میلیارد نفر) در سال ۲۰۱۰ فراتر خواهند رفت.
به گزارش اشراف در مطلب موسسه پو تاکید شده است:
درحالیکه انتظار میرود جمعیت مسلمان جهان با نرخ سریعتر از جمعیت غیرمسلمانان، اما پیشبینی میگردد که طی دو دهه آینده این رشد با سرعت آهستهتری حرکت کند. از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰، در مقایسه با نرخ پیشبینی شده ۱.۵ درصد برای دوره بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۳۰ جمعیت مسلمانان جهان با میانگین نرخ سالانه ۲.۲ درصد افزایش یافت.
مسلمانان به عنوان بخشی از جمعیت جهان: ۲۰۳۰-۱۹۹۰
در یافتههای جدید، گزارشات جامعی از میزان، پراکندگی و رشد جمعیت مسلمانان جهان وجود دارد. این گزارش که از سوی انجمن دین و زندگی مردم در موسسه پو انتشار یافته، در تلاش است تا برآورد جدیدی از تعداد مسلمانان جهان در سال ۲۰۱۰ و پیشبینی رشد جمعیت مسلمانان از ۲۰۱۰ تا ۲۰۳۰ را ارائه نماید. این پیشبینیها براساس روند جمعیتی در گذشته و روند رشد آنها در سالهای آینده خواهند بود. مطمئناً اینگونه برآوردها شک و تردیداتی نیز با خود به همراه دارند نظیر ابهام در مسائل سیاسی. برای مثال، تغییر شرایط سیاسی در ایالات متحده آمریکا یا کشورهای اروپایی میتواند به نحو چشمگیری بر
الگوی مهاجرت مسلمانان تاثیر گذارد.
اما اگر روند کنونی به همین ترتیب ادامه یابد، ۷۹ کشور در سال ۲۰۳۰ بیش از یک میلیون یا بیشتر مسمانان خواهند داشت. اکثریت مسلمانان جهان(حدود ۶۰ درصد) در منطقه آسیا – اقیانوسیه سکونت خواهند کرد حال آنکه امروزه تقریباً۲۰ درصد آنها در خاورمیانه و شمال آفریقا ساکن هستند. اما انتظار میرود پاکستان رتبه اول را از دست کشور اندونزی خارج کند که در حال حاضر بیشترین جمعیت مسلمان را در جهان داراست. نسبت مسلمانان جهان که در کشورهای جنوب صحرای آفریقا زندگی میکنند، در ۲۰ سال آینده افزایش خواهد یافت. برای مثال بیشتر مسلمانان احتمالاً در نیجریه زندگی میکنند تا مصر.
مسلمانان ساکن در اروپا و آمریکا همچنان در اقلیت باقی خواهند ماند اما انتظار میرود که بخش قابلتوجهی از کل جمعیت این مناطق را به خود اختصاص دهند.
| جمعیت مسلمانان بر حسب منطقه | ||||
| ۲۰۱۰ | ۲۰۳۰ | |||
| جمعیت تخمینی مسلمانان | درصد تخمینی جمعیت مسلمانان جهان | پیشبینی جمعیت مسلمانان | درصد پیشبینی جمعیت مسلمانان جهان | |
| جهان | ۱۶۱۹۳۱۴۰۰۰ | ۱۰۰ درصد | ۲۱۹۰۱۵۴۰۰۰ | ۱۰۰ درصد |
| آسیا – اقیانوسیه | ۱۰۰۵۵۰۷۰۰۰ | ۶۲.۱ | ۱۲۹۵۶۲۵۰۰۰ | ۵۹.۲ |
| خاورمیانه – شمال آفریقا | ۳۲۱۸۶۹۰۰۰ | ۱۹.۹ | ۴۳۹۴۵۳۰۰۰ | ۲۰.۱ |
| جنوب صحرای آفریقا | ۲۴۲۵۴۴۰۰۰ | ۱۵.۰ |
۳۸۵۹۳۹۰۰۰ |
۱۷.۶ |
|
اروپا |
۴۴۱۳۸۰۰۰ | ۲.۷ | ۵۸۲۰۹۰۰۰ | ۲.۷ |
| آمریکا | ۵۲۵۶۰۰۰ | ۰.۳ | ۱۰۹۲۷۰۰۰ | ۰.۵ |
برای نمونه، پیشبینی جمعیت در ایالات متحده آمریکا نشان میدهد که ظرف دو دهه آینده تعداد مسلمانان بیش از دو برابر خواهد شد و از ۲.۶ میلیون نفر در سال ۲۰۱۰ تا ۶.۲ میلیون نفر در سال ۲۰۳۰ افزایش مییابد که بخش عمدهای از آن به دلیل مهاجرت و افزایش موالید در میان مسلمانان است. پیشبینی میگردد سهم مسلمانان آمریکا(بزرگسالان و کودکان) از ۰.۸ درصد در سال ۲۰۱۰ تا ۱.۷ درصد در سال ۲۰۳۰ افزایش یابد و تعداد آنها با تعداد یهودیان یا پیروان کلیساهای اسقفی در آمریکای امروز تقریباً برابری کند. اگرچه برخی از کشورهای اروپایی امکان اقامت درصد بیشتری از مسلمانان را در کشور خود
فراهم نمودهاند، اما پیشبینی حاکی از آنست که آمریکا نیز در مقایسه با کشورهای اروپایی به غیر روسیه و فرانسه مسلمانان بیشتری تا سال ۲۰۳۰ خواهد داشت.(برای جزئیات بیشتر به بخش آمریکا مراجعه نمایید)
انتظار میرود نسبت مسلمانان در قاره اروپا نیز ظرف ۲۰ سال آینده تا حدود یک سوم افزایش یابد و از ۶ درصد ساکنان منطقه در ۲۰۱۰ تا ۸ درصد در ۲۰۳۰ تغییر کند. از لحاظ کمی، پیشبینی میگردد که جمعیت مسلمانان اروپا از ۴۴.۱ میلیون نفر در ۲۰۱۰ تا ۵۸.۲ میلیون نفر در ۲۰۳۰ رشد داشته باشد. بیشترین افزایش– که عمدتاً ناشی از تداوم مهاجرتهاست – احتمالاًدر اروپای غربی و شمالی رخ خواهد داد که مسلمانان ساکن در برخی از کشورها به درصد دورقمی نزدیک میشوند. برای مثال، در انگلستان انتظار میرود که مسلمانان ۸.۲ درصد جمعیت این کشور(در مقایسه با ۴.۶ درصد فعلی) را در سال ۲۰۳۰ تشکیل
دهند. در اتریش، پیشبینی میشود که مسلمانان به ۹.۳ درصد از جمعیت در ۲۰۳۰ برسند اما در حال حاضر ۵.۷ درصد جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. در سوئد این نرخ ۹.۹ درصد(هماکنون۴.۹ درصد)، در بلژیک ۱۰.۲ درصد(هماکنون ۶ درصد) و در فرانسه ۱۰.۳ درصد(هماکنون ۷.۵ درصد) خواهد بود.(برای جزئیات بیشتر به بخش اروپا نگاه کنید)
۱۰ کشور اول جهان که بیشترین جمعیت مسلمان را در سال ۲۰۱۰ دارند
کشور جمعیت تخمینی مسلمانان
اندونزی ۲۰۴۸۴۷۰۰۰
پاکستان ۱۷۸۰۹۷۰۰۰
هند ۱۷۷۲۸۶۰۰۰
بنگلادش ۱۴۸۶۰۷۰۰۰
مصر ۸۰۰۲۴۰۰۰
نیجریه ۷۵۷۲۸۰۰۰
ایران ۷۴۸۱۹۰۰۰
ترکیه ۷۴۶۶۰۰۰۰
الجزایر ۳۴۷۸۰۰۰۰
مراکش ۳۲۳۸۱۰۰۰
۱۰ کشور جهان که بیشترین جمعیت مسلمان را در سال ۲۰۳۰ دارند
کشور پیشبینی جمعیت مسلمانان
پاکستان ۲۵۶۱۱۷۰۰۰
اندونزی ۲۳۸۸۳۳۰۰۰
هند ۲۳۶۱۸۲۰۰۰
بنگلادش ۱۸۷۵۰۶۰۰۰
نیجریه ۱۱۶۸۳۲۰۰۰
مصر ۱۰۵۰۶۵۰۰۰
ایران ۸۹۶۲۶۰۰۰
ترکیه ۸۹۱۲۷۰۰۰
افغانستان ۵۰۵۲۷۰۰۰
عراق ۴۸۳۵۰۰۰۰
در مقایسه با غیرمسلمانان، برای نرخ رشد سریع مسلمانان جهان چندین عامل در نظر گرفته میشود. عموماً، نرخ موالید جمعیت مسلمان(فرزند بیشتری از هر زن) بالاتر است تا جمعیت غیرمسلمان. ضمناً، بخش عمدهای از جمعیت مسلمانان در سنین مناسب تولید و مثل هستند و یا بزودی پا به این سن میگذارند(۲۹-۱۵ سال). همچنین، بهبود شرایط بهداشت و اقتصاد در کشورهای با اکثریت مسلمان به کاهش میانگین نرخ مرگومیر اطفال و کودکان منجر شده است تا در سایر کشورهای کمتر توسعهیافته(برای جزئیات بیشتر بخش عوامل اصلی تاثیرگذار در رشد جمعیت نگاه کنید. برای فهرست کشورهای با اکثریت مسلمان و تعاریف
کشورهای کمتر و بیشتر توسعه یافته، به بخش کشورهای با اکثریت مسلمان مراجعه نمائید)
رشد اما با سرعتی آهسته
با اینحال، رشد جمعیت مسلمان جهان نباید مانعی برای سایر روندهای مهم جمعیتشناسی باشد: یعنی، نرخ رشد در میان مسلمانان در دهه های اخیر با کندی پیشرفته است و همانطور که در نمودار زیر خواهید دید، احتمالاً طی ۲۰ سال آینده کاهش خواهد یافت. از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۰، جمعیت مسلمانان با میانگین نرخ سالانه ۲.۳ درصد رشد یافته است. نرخ رشد از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ به ۲.۱ درصد کاهش یافت و پیشبینی حاکی از آنست که از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ به ۱.۷ درصد و از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰ تا ۱.۴ درصد نیز با افت محسوسی روبرو شود(یا همانگونه که در بالا اشاره شد، ۱.۵ درصد سالانه طی یک دوره ۲۰ ساله از ۲۰۱۰ تا ۲۰۳۰)
نرخ رشد سالانه جمعیت مسلمانان و غیرمسلمانان
کاهش نرخ رشد عمدتاً به دلیل کاهش نرخ موالید در بیشتر کشورهای با اکثریت مسلمان از قبیل اندونزی و بنگلادش است. میزان تولد در حال کاهش است زیرا بیشتر زنان در این کشورها تحصیلات متوسطه را میگذرانند، استانداردهای زندگی را ارتقا میدهند و از نواحی روستایی به شهرها نقلمکان میکنند(برای جزئیات بیشتر بخش عوامل مرتبط را نگاه کنید)
کاهش رشد جمعیت مسلمان در منطقه آسیا - اقیانوسیه، خاورمیانه– شمال آفریقا و اروپا بیشترین تغییرات را دارد و در منطقه جنوب صحرای آفریقا این کاهش به مراتب کمتر است. تنها منطقهای که رشد جمعیت مسلمان آن تا سال ۲۰۲۰ شتاب میگیرد، آمریکا و عمدتاً به دلیل مهاجرت است.(برای جزئیات بیشتر، نمودارهای رشد جمعیت در این گزارش را ببینید)
نرخ رشد سالانه جمعیت مسلمانان برحسب منطقه
درصد جمعیت کشورهای با اکثریت مسلمان در گروههای سنی مختلف: ۲۰۳۰-۱۹۹۰
بالای ۳۰ سال بین ۰-۲۹ سال
کاهش نرخ تولد در نهایت به تغییر فاحش در ساختار سنی جمعیت مسلمانان منجر خواهد شد. در حالیکه امروزه جمعیت مسلمانان جهان نسبتاً جوان است، اما نرخ رشد صعودی مسلمانان جوان – درصد زیادی از مسلمانان در سنین نوجوانی و دهه ۲۰ هستند– تقریباً در سال ۲۰۰۰ به اوج خود رسید اما هماکنون این روند رو به کاهش است(برای جزئیات بیشتر به بخش ساختار سنی مراجعه نمایید.)
در سال ۱۹۹۰، بیش از دو سوم کل جمعیت کشورهای با اکثریت مسلمان زیر ۳۰ سال سن داشتند. امروزه، افراد زیر ۳۰ سال حدود ۶۰ درصد جمعیت این کشورها را تشکیل داده و پیشبینی میگردد تا سال ۲۰۳۰ حدود ۵۰ درصد کاهش یابد.
ضمناً، بیشتر کشورهای با اکثریت مسلمان بین سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۳۰ جمعیت سالخورده نیز خواهند داشت که انتظار میرود سهم افراد ۳۰ سال و بیشتر در این کشورها از ۴۰ درصد تا ۵۰ درصد افزایش یابد و البته درصد اشخاص ۶۰ سال و بیشتر نیز با افزایش ۷ درصد به ۱۲ درصد یعنی حدوداً دوبرابر گردد.
اما کشورهای با اکثریت مسلمان تنها کشورهایی نیستند که جمعیت سالخورده دارند. با کاهش نرخ تولد و بالا رفتن میانگین طول عمر، جمعیت کل جهان سالخورده میگردد. در نتیجه، جمعیت مسلمان جهان برای دهههای آتی نسبتاً جوان باقی خواهد ماند. برای مثال؛ میانگین سنی در کشورهای با اکثریت مسلمان از ۱۹ سال در سال ۱۹۹۰ به ۲۴ در سال ۲۰۱۰ افزایش یافت و انتظار میرود که تا سال ۲۰۳۰ به ۳۰ سال نیز برسد. اما این سن هنوز کمتر از سن میانگین شمال آمریکا، اروپا و سایر مناطق توسعهیافته خواهد بود که از ۳۴ سال به ۴۰ سال بین سالهای ۱۹۹۰ و ۲۰۱۰ افزایش یافت و پیشبینی میشود که در سال ۲۰۳۰ به ۴۴
سال نیز برسد. انتظار میرود تا آن زمان؛ تقریباً سه دهم جوانان و میانسالان جهان– ۲۹.۱ درصد مردم بین ۲۹-۱۵ سال - مسلمان باشند که در سال ۲۰۱۰ حدود ۲۵.۸ درصد و در سال ۱۹۹۰ تقریباً ۲۰.۰ درصد بودند.
سایر نتایج مهم این پژوهش به شرح زیر است:
سراسر جهان
مسلمانان سنی همچنان اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان را در سال ۲۰۳۰(۹۰-۸۷ درصد) تشکیل میدهند. نسبت مسلمانان شیعه جهان به علت کاهش نسبی زادوولد در ایران رو به کاهش است که بیش از یک سوم جمعیت مسلمانان شیعه در این کشور زندگی میکنند.
تا سال ۲۰۱۰، حدود سه چهارم مسلمانان جهان(۷۴.۱ درصد) در ۴۹ کشور جهان زندگی میکنند. بیش از یک پنجم کل مسلمانان(۲۳.۳ درصد) در کشورهای در حال توسعه ساکن هستند که اکثریت جمعیت آنها مسلمانان نیستند. تقریباً ۳ درصد مسلمانان جهان در مناطق توسعه یافته نظیر اروپا، شمال آمریکا، استرالیا، نیوزلند و ژاپن زندگی میکنند.
نرخ موالید در کشورهای با اکثریت مسلمان تا حد زیادی به سطح آموزش زنان بستگی دارد. در ۸ کشور با اکثریت مسلمان که دختران عموماً تحصیلات کافی ندارند و میانگین نرخ تولد(۵ فرزند به ازای هر زن) بیش از دو برابر نرخ میانگین(۲.۳ فرزند به ازای هر زن) در ۹ کشور با اکثریت مسلمان است زیرا در این کشورها دختران تحصیلات بالاتری دارند.