واکنش عربستان به برتری منطقهای ایران
فرار دیکتاتورهای منطقه به ریاض، شکست سیاستهای عربستان در اوپک، حضور ایران به عنوان رقیبی راهبردی و عدم موفقیت ریاض در طرح گسترش شورای همکاری خلیج فارس همگی آیندهای خطرناکتر را برای شاهزادگان سالخورده سعودی رقم میزنند.
به گزارش افکاربه نقل از فارس: مجله "فارين پالسي " به قلم "سيمون هندرسون " در تحليلي مينويسد: عربستان سعودي كه مركز معنوي جهان اسلام، اولين صادركننده نفت جهان و رهبر جهان عرب محسوب ميشود هميشه مركز توجهات بوده است. اما امسال نام اين كشور در حالي به خاطر سپرده ميشود كه جهان در جاي ديگري به دنبال رهبري ميگردد.
* همه دیکتاتورها به عربستان پناه بردند
شاید اوضاع برای عربستان از این وخیم تر نشود. " زین العابدین بن علی "، رئیس جمهور تونس در ماه ژانویه از اوضاع ناآرام کشور خود فرار کرد و به شهر بندری جده در عربستان سعودی پناه آورد. اکنون دولت جدید تونس خواستار بازگشت وی برای محاکمه است. در ماه فوریه نیز حسنی مبارک، رئیس جمهور مصر که یکی از متحدان درازمدت عربستان محسوب میشد، مجبور به ترک قدرت شد. واشنگتن با گذشت زمان از حمایت از مبارک دست کشید و اعلام کرد که زمان رفتن فرا رسیده است. پس از آن در ماه مارس که بحرین در حال دستیابی به حکومتی بر اساس اراده مردم بود، نیروهای ضدشورش سعودی به همراه تانکهای خود وارد این
جزیره شدند.
* شیوخ عرب با ناامیدی شاهد عقب نشینی واشنگتن از حمایت از مبارک بودند
شاهزادگان و شیخهای سعودی و دیگر پایتختهای عربی خواستار درک این مطلب بودند که آمریکا تا چه حد از آنها حمایت خواهد کرد. ماه گذشته هنگامی که باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا در سخنرانی ۱۹ ماه مه خود درباره سیاست خارجی واشنگتن درباره خاورمیانه از بحرین به خاطر بدرفتاری با تظاهرکنندگان انتقاد کرد، آنها پاسخ خود را دریافت کردند. واشنگتن برای تاکید بر این نکته، دیدار شاهزاده سلمان بن حمد الخلیفه، ولیعهد بحرین با اوباما را بسیار مختصر برگزار کرد و هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا پس از دیدار با وی در کنفرانس خبری مشترک شرکت نکرد.
* تسلط عربستان بر بازار جهانی نفت با تهدید مواجه شده است
حتی تسلط عربستان بر بازارهای جهانی نفت که منجر به رهبری این کشور بر اوپک شده بود در معرض تهدید قرار دارد. نشست هفته گذشته وزرای نفت اوپک در وین با اختلافات زیادی پایان یافت و علی النعیمی، نماینده عربستان در این نشست از آن به عنوان " یکی از بدترین نشستهایی که تاکنون داشتهایم "، یاد کرد. نعیمی در نقشهای دیرهنگام خواستار افزایش سقف تولید نفت اوپک به منظور کاهش قیمت بالای نفت بود که بهبود اوضاع اقتصادی جهان را تهدید میکند. اما ایران بلوکی از اعضای اوپک را رهبری میکرد که مخالف این مسئله بودند و درآمدهای بیشتر را ترجیح میدادند. البته پیش بینی میشود که پاسخ
عربستان به این مسئله، افزایش یکجانبه تولید نفت باشد. این مسئله ممکن است به کاهش قیمت بنزین در آمریکا کمک کند اما در عین حال بدان معناست که عربستان سعودی به جای نشان دادن رهبری خود بر انرژی جهان در حال تک روی است.
* بیماری پادشاه و شاهزادگان سعودی اوضاع را برای این کشور وخیمتر کرده است
در عین حال، قصرهای عربستان با وجود عبدالله پادشاه ۸۸ ساله ودیگر شاهزادگان ارشد که بر روی ویلچر نشستهاند و یا با عصاهایشان به این سو و آن سو میروند، میتواند با خانههای لوکس قدیمی اشتباه گرفته شوند. ولیعهد عربستان که ۸۷ سال دارد، تنها سایهای خندان از خود قدیمش است و ممکن است برای درمان بیشتر بیماری سرطانش به شهر نیویورک بازگردد. شاهزاده نایف ۷۸ ساله و فرد سوم در پادشاهی عربستان تنها یک ماه است که از سوییس بازگشته که گفته میشود برای انجام برخی معالجات به آن کشور سفر کرده است. شاهزاده بندر بن سلطان نیز که اخیرا تلاش داشت عاملانی را از پاکستان، مالزی و
اندونزی برای دفاع از پادشاهی عربستان و دیگر اعضای آسیب پذیر شورای همکاری خلیج فارس بسیج کند، همچنان در پشت صحنه حضور دارد.
* طرح عربستان برای گسترش شورای همکاری خلیج فارس ناکام مانده است
طرح عربستان برای گسترش شورای همکاری خلیج فارس که متشکل از چندین شیخ نشین شامل کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی و عمان میشود نیز به شکست انجامیده است. ماه گذشته گزارش شده بود که پادشاهی اردن و مراکش که با روند دموکراسی سازی بهار عربی مواجه شدهاند، خواستار پیوستن به شورای همکاری خلیج فارس هستند. ظاهرا عبدالله، پادشاه عربستان نامهای را از عبدالله دوم، پادشاه اردن دریافت کرد که در آن به تمایل اردن به پیوستن به این بلوک اشاره شده بود. همچنین به گفته یکی از وزرای عضو شورای همکاری خلیج فارس، وزیر خارجه مراکش در گفت وگوی تلفنی با همتای اماراتی خود خواستار
عضویت کشورش در شورای همکاری شده بود. اگر طرح عربستان برای گسترش شورای همکاری خلیج فارس به منظور تقویت پادشاهیها و تاکید بر رهبرش بر جهان عرب انجام میشود، قطعا اکنون کارایی ندارد. کاروان همراه پادشاه اردن هفته جاری در حال رد شدن از یکی از شهرهای جنوبی این کشور با سنگ و بطریهای مخالفانش مورد حمله قرار گرفت. مهمتر از همه اینکه، پادشاهی عربستان نمیتواند درباره این مسئله تصمیم گیری کند که آیا پایان حکومت بشار اسد، رئیس جمهور سوریه که از طریق سببی با یگدیگر نسبتهایی دارند منجر به شکستی راهبردی برای ایران محسوب میشود یا اینکه مرحله بعدی از یک دومینو است که
در نهایت منجر به سقوط پادشاهی عربستان خواهد شد.
* حضور دیکتاتورهای منطقه در ریاض، مشکلات عربستان را دو چندان کرده است
همچنین اوضاع برای عربستان سعودی با رسیدن مهمانان ناخواندهای مانند علی عبدالله صالح، رئیس جمهور یمن بدتر شده است. پس از ماهها تلاش برای حفظ قدرت در صنعا، یک انفجار مرموز در مسجد کاخ ریاست جمهوری صالح منجر به انتقال صالح که شدیدا مجروح شده بود و نیمی از کابینهاش به بیمارستانهای ریاض شد. سعودی ها تمایل دارند در صنعا نیز دخالت کنند اما دوست ندارند مشکلات صنعا به ریاض منتقل شود. در عین حال اوضاع آشفته در یمن منجر به افزایش تحرکات القاعده در عربستان میشود و این مسئله منجر به بی ثباتی در این کشور خواهد شد.
*ریاض نگران برتری منطقهای و مذهبی رقیب دیرینهاش، تهران است
در عین حال در آن سوی آبهای خلیج فارس، ایران به عنوان یک رقیب راهبردی عربستان از نظر منطقهای و مذهبی به طور تهدیدآمیزی میدرخشد. رهبری عربستان سعودی هیچ دلیلی برای بازنگری در سوءظنهای خود به تهران به عنوان قدرتی در پس ناآرامیهای منطقه و مشکوک در برنامه هسته ایش نمیبیند. رهبری ایران بر جهان شیعه مسئله اصلی در برابر نقش عربستان در جامعه اهل سنت است. ریاض در بازی به قدمت قرنها، نگران آن است که تهران توپ را در اختیار گرفته و بازی را به زمین حریف بکشاند.
* عربستان تلاش دارد با کمک مسئله اسرائیل و فلسطینیان یکی از اهرمهای باقیمانده قدرت خود را احیا کند
شاهزاده " ترکی الفیصل " که در رسانههای آمریکایی به عنوان رئیس سابق اطلاعاتی و سفیر سابق عربستان در واشنگتن شناخته میشود اما از این پست خود کنار گذاشته شد، اخیرا به این مسئله اشاره کرد. وی در مقالهای در تاریخ ۱۲ ژوئن در مقالهای در واشنگتن پست به طرفداری از فلسطینیان نوشت: " سیاستهای داخلی آمریکا و محاصره اسرائیل نمیتواند منجر به دستیابی فلسطینیان به حقشان برای زندگی در سرزمینهای اشغالی شود. " وی اعلام کرد که عربستان سعودی از " قدرت دیپلماتیک قابل توجه " خود برای حمایت از تلاش فلسطینیان برای به رسمیت شناخته شدن در نشست ماه سپتامبر شورای امنیت استفاده
خواهد کرد.
در حالی که جهان سیاسی عربستان سعودی در حال فرو ریختن بر سر این پادشاهی است، توجه ترکی بر مسئله فلسطینیان احتمالا تلاشی برای کسب یکی از اهرمهای باقیمانده قدرت در دست عربستان است. اما ترکی که بر اساس مقاله ۱۵ ژوئن واشنگتن پست " دیگر جذابیتهای زیادی ندارد " در واقع به دنباله روی از پدرش فیصل پرداخته که در جهان عرب به رغم پسرش از اعتبار برخوردار است. فیصل، پادشاه فقید در سال ۱۹۷۴ اعلام کرد: " بزرگترین آرزوی من پیش از مرگ به جای آوردن نماز در بیت المقدس است. "(اگرچه وی هرگز به خود زحمت نداد که در سالهای پیش از ۱۹۶۷ که بیت المقدس تحت کنترل اردن بود در این مکان نماز
بخواند).
ترکی در مقاله خود به ابتکار صلح عربی ۲۰۰۲ اشاره کرد که در ازی عقب نشینی از سرزمینهای اشغالی فلسطین از جمله شرق بیت المقدس و سوریه به اسرائیل صلح پیشنهاد میداد و درباره مسئله آوارگان نیز پیشنهاداتی داشت. این طرح که بیشتر به عنوان نقشهای برای انحراف افکار عمومی جهان از دست داشتن عربستان در حملات ۱۱ سپتامبر محسوب میشد، با بی توجهی سعودی ها برای پیگیری دیپلماتیک آن روبرو گردید. اما این طرح خصوصا با توجه به وخامت اوضاع عربستان در ماههای اخیر میتواند به عنوان نقطه اوج سیاست خارجی عربستان محسوب شود.
ديپلماتها اغلب به دنبال يافتن نبض كشورهايي هستند كه از آنها ديدن ميكنند اما هنگامي كه به حكومت سالخوردگان در رياض ميرسيم، در نهايت ميتوان در انتظار واقعه ترسناك ديگري بود كه در پس واقعيت قرار دارد.