س جمهور فرانسه در قطر و عربستان به دنبال چیست؟
فرانسه اوضاع منطقه را بهترین موقعیت برای پیش برد اهداف خود دیده است، ارتباط هرچه بیشتر با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، اما این ارتباط به قیمت چوب حراج به تمام اداعاهای تاریخی در ارتباط با آزادی خواهی و دموکراسی خواهی فرانسه تمام می شود.
به گزارش افکارنیوز، فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه، این روزها در ریاض، پایتخت عربستان به سر میبرد، پیش از آن دیداری کوتاه اما پر ثمر از قطر داشت. رئیسجمهور کاخ الیزه در این اوضاع خاورمیانه به دنبال چیست؟
اولاند روز دوشنبه وارد دوحه پایتخت قطر شد و پس از آن به ریاض رفت تا در اولین اتفاق تاریخ، رئیس جمهور یک کشور غربی در نشست شورای همکاری خلیج فارس شرکت کرده باشد.
اما در قطر، فرانسوا اولاند قرارداد فروش ۲۴ جنگنده رافائل را به ارزش ۶ میلیارد و ۳۰۰ میلیون یورو با مقامات آل ثانی امضاء کرد تا قطر سومین خریدار بزرگ این جنگنده پیشرفته باشد.
سفر رئیسجمهور فرانسه در این مقطع تاریخی، پیامها و نکاتی درون خود دارد که لازم است به آن پرداخته شود.
نگاه به شرق آمریکا و خلأ استعماری:
ابتدا باید گفت، بنا به نظر بسیاری از تحلیلگران، آمریکا سالهاست با قدرتیابی چین در حوزه اقتصاد، استراتژی نگاه به شرق و کاستن از توجه ویژه به خاورمیانه را در دستور کار قرار داده است. این به معنای رویگردانی کامل آمریکا از خاورمیانه نیست، بلکه واشنگتن مدیریت آن را به دوستان خود واگذار میکند. در مهرماه سال گذشته، انگلیس از تأسیس یک پایگاه نظامی با هزینه ۱۵ میلیارد پوند در بحرین خبر داد(جزئیات بیشتر)
فرانسه نیز به موازات انگلیس در کشورهای امارات، عربستان و حال در قطر سعی دارد حضور خود را افزایش دهد و از خلأ استعماری به وجود آمده حداکثر استفاده را ببرد.
در این میان، تنشی پنهان میان آمریکا و عربستان نیز وجود دارد که در ورای احتمال توافق هسته ای با ایران، فرانسه بیشترین اقدامات را در راستای منافع عربستان در مذاکرات با ایران انجام داده است، بنابراین فرانسه خود را برای ایجاد رابطه گرمتر از گذشته در کنار تنش پنهانی ریاض با واشنگتن آماده میکند.
۲ - نکته دوم، منافع اقتصادی استراتژیک فرانسه در خلیج فارس است(ارزش یورو)
فروش ۶.۳ میلیارد یورویی جنگندههای فرانسوی به قطر، از بزرگترین فروشهای تسلیحاتی فرانسه محسوب میشود.
فرانسه در قطر، روابط اقتصادی دیرینه تری نیز دارد؛ شرکت «توتال اس ای» غول انرژی فرانسه، در پروژههای نفتی و گاز طبیعی قطر سرمایهگذاری هنگفتی انجام داده است
فرانسه همچنین شریک اقتصادی بزرگی برای امارات محسوب میشود.
اما نکته مهمتر اینکه در این مبادلات اقتصادی اتفاق با ارزش تری از نفس معامله رخ میدهد و آن هم افزایش ارزش واحد پول یورو است.
در حال حاضر تمامی نفت کشورهای عربی خلیج فارس به دلار فروخته میشود و یکی از دلایل حضور آمریکا در این منطقه نیز همین حفظ هژمونی و ارزش دلار با استفاده از حجم نفت فروشی این منطقه است.
برای فرانسه بسیار مهم است که در ورای رابطه اقتصادی با کشورهای عربی خلیج فارس، تضمینی نیز برای واحد یورو پیدا کند.
اگر به سابقه تاریخی نیز مراجعه کنیم به مصداق بارزی در این باره بر میخوریم: در جریان حمله دوم آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ فرانسه با این حمله موافق نبود، چرا؟ چون که صدام دیکتاتور معدوم عراق، نفت را به یورو میفروخت و فرانسه و آلمان از این قضیه سود بالایی نصیبشان میشد.
در جریان معامله اخیر فرانسه با قطر نیز بر سر فروش جنگنده های رافائل از واحد یورو استفاده شده است.
۳ - رقابت آمریکا و فرانسه: در خصوص سفر رئیس جمهور فرانسه به منطقه(قطر و عربستان سعودی) و حضور وی بعنوان مهمان افتخاری در نشست سران کشورهای حوزه خلیج فارس در ریاض درست چند روز قبل از عزیمت شیوخ منطقه به کمپ دیوید، نشان از رقابت پنهان و آشکار پاریس و واشنگتن در منطقه خلیج فارس می باشد. اولاند پس از کسب قدرت در سال ۲۰۱۲ تلاش کرد رویکر خاورمیانه ای فرانسه را تقویت و فضای مناسب تری دراین منطقه برای پاریس ایجاد نماید. فروش جنگنده های رافائل به ارزش هفت میلیارد دلار به قطر، جهت این رویکرد را بیشتر نشان می دهد.
۴ - تعادل بین عربستان و قطر: سفر رسمی رئیس جمهور فرانسه به دو کشور قطر و عربستان که رقبای شناخته شده در مسائل منطقه ای و حوزه شورای همکاری خلیج فارس بشمار می روند، نشان می هد فرانسه تمایل دارد با هر دو کشور رقیب بازی موازی و همسانی را شروع نماید. از سوی دیگر با توجه به نقش این دو کشور در تامین مالی و لجستیکی گروههای تروریستی از جمله داعش و جبهه النصره و موضع یکسویه پاریس در قبال تحولات خاورمیانه، کمکی به تقویت صلح و ثبات و امنیت منطقه نخواهد کرد و به معنای چشم پوشی از واقعیت های منطقه می باشد.
اما چند نکته دیگر
فروش تسلیحات نظامی مدرن به کشورهایی با نظام های حکومتی توتالیتر، مستبد و دیکتاتوری خانوادگی - اشرافی، با اصل عدم حمایت پاریس از این نوع نظامهای سیاسی همخوانی ندارد و نشانگر رویکرد دوگانه پاریس در برخورد با مقوله حقوق بشر میباشد.
فرانسه خود را مهدآزادی و دموکراسی میداند، اما دقیقا با کشورهایی در حال همپیمانی است که هیچ بویی از این مقولهها نبردهاند.
فرانسه از سویی با افراطیون در آفریقا(مالی، نیجریه، سومالی و…) را که از حمایت قطر و عربستان سعودی برخوردار هستند در حال جنگ است و از طرفی دیگر عربستان را مهمترین متحد خود در خاورمیانه قلمداد می نماید. این یک تناقض و پارادوکس در رفتار سیاسی الیزه بشمار می رود. فرانسه به خوبی میداند که خوراک فکری بوکوحرام همان مدارس وهابیت سعودی در کشورهای آفریقایی است.
۳ - گفتگو در خصوص چگونگی اجرای قطعنامه های ضد تروریسم شورای امنیت سازمان ملل متحد در مبارزه با داعش، جبهه النصره، القاعده و … در دستور کار فرانسوآ اولاند در دیدار با رهبران قطر و عربستان سعودی قرار نداشت. استمرار حمایت از این گروه ها و باز بودن مرزها و تردد تروریست به خاک سوریه، عراق و … موجب نگرانی افکار عمومی است. لازم به ذکر است مانوئل والس، نخست وزیر فرانسه در دفاع از برنامه دولت این کشور برای جلوگیری از پیوستن اتباع فرانسوی به نیروهای داعش هفته گذشته اعلام کرده بود «ما باید به این پدیده جدید توجه خاص کنیم چون خطرات آن در خاک فرانسه وجود دارد.»
۴ - پرهیز مقامات کاخ الیزه از محکومیت کشتار مردم در یمن توسط جنگنده های سعودی نقض صریح ادعای مقامات فرانسوی در ا حترام به اصول انسانی است و نشانگر واهی بودن چنین ادعاهایی می باشد و از سوی دیگر اینکه اشتباه فرانسه در اتخاذ موضع گیری مبتنی بر حمایت از حملات نظامی عربستان به یمن باعثافزایش خطر گروه های افراطی و تروریستی در منطقه و جهان را در پی خواهد داشت.
مقابله با عادی سازی روابط کشورهای منطقه بر اساس اصول همزیستی مسالمت آمیز و حسن همجواری، سیاست دیرینه ی است که از سوی فرانسه و برخی دیگر از بازیگران بین المللی پیگیری می شود تا بتوانند جای پای خود را برای ادامه حضور منطقه ای حفظ کنند. سنگ اندازی فرانسه به نیابت از عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی در جریان مذاکرات هسته ای برآمده از این سیاست است.