تسلیحات ایرانی در عراق: از «شاهر» تا «سیاوش» و پهپادها
با اینکه تهران همواره حضور سربازان و حملات هوایی ایران در عراق را تکذیب کرده است، اما درباره تجهیز نظامی نیروهای نظامی پیشمرگه کردستان عراق و یا کمک های لجستیکی و انسان دوستانه به عراق بیشتر سخن به میان آورده است.
سلاحهای انفرادی و تکتیرانداز، خودروهای نظامی و تهاجمی و یا حتی پهپاد، تمامی این تجهیزات نظامی طی سالهای اخیر در ایران ساخته شدهاند، کشوری که دهها سال است به علت تحریمهای بینالمللی توانایی خرید سلاح را از تولید کنندگان اصلی آن، در بازارهای بین المللی ندارد.
به گزارشافکارنیوزبه نقل از فرانس ۲۴؛ اما اکنون سلاحهای ساخت تهران به شکلی نه چندان مخفیانه در دست بسیاری از گروههای شبه نظامی خاورمیانه و حتی ارتشهای کشورهایی مانند عراق و سوریه دیده میشوند.
طبق ادعای ناظران، با اینکه دولت ایران رسما از دولت مرکزی عراق و سوریه دفاع میکند و عنوان میکند، بغداد و دمشق تحت حمایت تهران هستند، اما درباره شکل و مختصات واژه " حمایت " توضیح دقیق و شفافی از سوی مقامات ایرانی داده نمیشود.
در پاییز سال ۲۰۱۴ بود که تصاویری از سردار قاسم سلیمانی، فرمانده عالی سپاه قدس در خط اول نبرد با گروه جهادگرای داعش در کنار پیشمرگههای کرد و چند گروه شبهنظامی شیعه در عراق دیده شد. این اولین بار بود که ایران به شکلی نیمه رسمی حضور " مشاوران نظامی " خود را در عراق تایید میکرد.
با اینکه تهران همواره حضور سربازان و حملات هوایی ایران در عراق را تکذیب کرده است، اما درباره تجهیز نظامی نیروهای نظامی پیشمرگه کردستان عراق و یا کمک های لجستیکی و انسان دوستانه به عراق بیشتر سخن به میان آورده است.
اما به گفته " جنزن جونز " و " گلن رایت "، دو کارشناس مسایل نظامی که در رابطه با تسلیحات ساخت ایران در عراق، بر اساس آنچه که در خطوط جنگ با داعش در عراق در جریان است ایران تقریبا تمامی گروههایی که اکنون در حال نبرد با گروه " دولت اسلامی " هستند را به تجهیزات مختلف نظامی خود مجهز کرده است.
جنزن جونز رییس موسسه تحقیقاتی " ارس " در استرالیا در اینباره میگوید: " ایران تسلیحات ساخت خود را به نیروهای پیشمرگه، ارتش عراق و گروههای مختلف شیعه داده است. به غیر از ارتش عراق، هیچکدام از این گروهها از نظر نظامی، یک دست و یک پارچه نیستند و در واقع از گروههای مختلف و مستقل از یکدیگر تشکیل شدهاند.
نحوه و نوع توزیع تسلیحات ایران به این گروهها نیز نامشخص و مبهم است. اینکه بگوییم ایران مستقیما چه تیپ سلاحی به کدام گروه داده است و یا این گروهها پس از تحویل سلاح توسط ایران در منطقه، به نوعی به آن سلاحها دست پیدا کردهاند بسیار دشوار است.»
تانک تی۷۲ - اس ایران در جلولاء
متخصصان نظامی در مورد تصاویر مختلفی که چند ماه پیش در نزدیکی شهر جلولاء در پنجاه کیلومتری خاک ایران در عراق از تانکهای ایرانی گرفته شده است میگویند، این تانک در واقع یک " تی - ۷۲ اس " روس است که بعدها از سوی ایرانیها بهبود یافته است.![]()
نوع تانک و نشانههای متخص آن، که پس از تغییرات ایجاد شده توسط ایران در تانک ایجاد شده، آن را از تانکهای عراقی کاملا قابل تشخیص میکند.
خودروی نظامی " سفیر " به رنگ حزب الله عراق
این تصویری از خودروی نظامی سفیر است. این خودرو از سال ۲۰۰۶در صنایع نظامی ایران در تیپهای مختلف ساخته میشود.
بر اساس تصاویری که از نقاط مختلف عراق منتشر شده، این خودرو به شکل گستردهای در اختیار نیروهای نظامی و شبه نظامی شیعه قرار قرار داده شده است، به طور مثال این خودرو در جریان عملیات آزاد سازی تکریت مورد استفاده قرار گرفته است.![]()
در این تصویر تعداد زیادی از خودروهای نظامی سفیر ساخت ایران را با پرچم های " کتایب حزب الله " عراق یکی از گروههای شبه نظامی شیعه این کشور که نزدیکی فراوانی به تهران دارد، دیده میشوند.
سلاحهای انفرادی و تکتیرانداز ساخت ایران
نزدیک به یک سال است کارشناساسان تسلیحات از حضور سلاحهای انفرادی و همینطور تکتیراندازهای کالیبر بالای ایرانی در عراق خبر میدهند.
یک سایت اینترنتی که به طور تخصصی در زمینه تسلیحات نظامی کار میکند، برای اولین بار تصویری دقیق از سلاح تکتیرانداز " صیاد " با کالیبر ۵۰در عراق منتشر کرد که نیروهای عراقی علیه داعش به کار میبرند. " صیاد " و همینطور دیگر سلاح تکتیرانداز کالیبر بالای ایران به نام " شاهر " که به طور گسترده در عراق و سوریه دیده میشوند پیش از این در اختیار گروه شبه نظامی حزب الله لبنان نیز قرارداده شده بودند.![]()
سلاح تک تیرانداز شاهر ساخت ایران در دست یک سرباز عراقی
همچنین پیش از این، تصاویری در سال ۲۰۰۸از سلاح های تکتیرانداز ایران در عراق منتشر شده بود. در آن سال، گروههای شبهنظامی شیعه عراق، به خصوص گروههای شبه نظامی نزدیک به مقتدی صدر از دریافت کنندگان اصلی این سلاح بودند و در حملات پارتیزانی خود به سربازان امریکایی از آنها استفاده میکردند.
بر اساس تصاویر مختلف منتشر شده در عراق، سلاح انفرادی " سیاوش " دیگر سلاح ساخت ایران است که این روزها در جنگ علیه داعش به کار میرود.
اما سوالی که بارها درباره سلاحهای ساخت ایران مطرح است، کیفیت آنها است. این سوال هر از چند گاهی با انتشار تصاویر و یا ویدئوهایی از برخی تولیدات نظامی عجیب ایران در رژه ها و … بیشتر در شبکههای اجتماعی مورد توجه قرار میگیرد.
جنزن جونز و گلن رایت دو کارشناس نظامی در این رابطه میگویند: " ایران با بزرگتر جلوه دادن توانایی نظامی خود باعثشده تا به توانایی صنعتیش در غرب، با دیده شک نگاه شود. اما واقعیت آن است که ایران در تولید تسلیحات ساده و سلاحهای سبک واقعا دارای توانایی تولید است. "
در یک ویدئو، یک فرمانده سپاه قدس ایران در سوریه درباره برخی مشکلات سلاح کالیبر ۵۰ساخت ایران صحبت میکند. او با تاکید بر کارآمدی خوب سلاح، همچنین از مشکلات آن نیز سخن میگوید و در جایی اضافه میکند این سلاح در ایران طراحی شده و نهایتا در مانورها امتحان شده است اما در جنگ واقعی اشکالات آن مشخص میشود و باید با توجه به تجربه جنگ، برخی مشکلات آن برطرف شوند.
پهپادهای ایرانی در اختیار شبه نظامیان شیعه؟
با اینکه دولت ایران هیچگاه حملات هوایی خود علیه داعش را در نزدیکی جلولا به رسمت نشناخت اما بسیاری از کارشناسان و همینطور پنتاگون تایید میکنند که ایران در سال ۲۰۱۴بارها در نزدیکی جلولاء به نیروهای داعش حمله هوایی کرده است.
همچنین بر اساس مدارک و تصاویر موجود، ایران پهپادهای شناسایی نیز به عراق ارسال کرده است.
در نوامبر سال ۲۰۱۴ " ناظران " تصاویری از یک پهپاد ساخت ایران که پس از سقوط در عراق به دست نیروهای داعش افتاده بود را منتشر کرد.
به تازگی گروه شبه نظامی " کتائب العاشورا " یکی دیگر از گروههای شبهنظامی شیعه تصویری منتشر کرد و مدعی شده است که فرماندهان این گروه در حال رصد مواضع داعش در نزدیکی رمادی از طریق پهپاد هستند.
بر اساس این تصاویر، اینکه به واقع پهپادهای ایرانی در اختیار شبه نظامیان شیعه قرار گرفتهاند یا نه، قابل تایید نیست. این امکان وجود دارد که این تصاویر تنها در پاسخ به تصاویر و ویدئوهای پروپاگاندای داعش از سوی این گروه شیعه منتشر شده باشند. این امکان که پهپاد توسط خلبانان ایرانی هدایت میشوند را نیز نمیتوان از نظر دور نگه داشت.
مقامات عراقی و همچنین مقامات کردستان عراق در برخی موارد عنوان کردهاند، ایران مهمترین تامین کننده تسلیحات آنها است. اما برخی از کارشناسان نظامی از جمله جنزن جونز و گلن رایت معتقدند اظهاراتی از این دست به نوعی با هدف ایجاد فشار سیاسی بر امریکا عنوان میشوند: " عراق نیاز به سلاح دارد. واقعیت این است که ایران برای آنها سلاحهای فراوانی ارسال میکند اما این را نباید از نظر دور داشت که برخی از اظهارات مقامهای عراقی پیرامون اهمیت فراوان سلاحهای ایرانی در نبرد با داعش به نوعی هدفی سیاسی را دنبال میکنند. بدین شکل آنها با اعمال فشار بر مقامات امریکایی
میخواهند آنها را وادار کنند به قول و قرار خود مبنی بر ارسال سلاح برای آنها پایبند باشند. "
بر اساس گزارش رسانههای مختلف، ایران علاوه بر این، تسلیحاتی از جمله خمپاره، نارنجک و حتی دوربین دید در شب نیز برای نیروهای عراقی ارسال کرده است.
بنابر قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، هرگونه خرید سلاح از ایران ممنوع است، اما براساس گزارشهای مختلف رسانهها و همینطور اظهارات مقامات عراقی، به نظر میرسد ارتش عراق، یکی از خریداران سلاح از ایران است.