تبلیغات
کد خبر: ۴۲۶۳۹

محاکمه صدام و مبارک

شباهت ها و تفاوت ها

محاکمه صدام و مبارک

دادگاه حسني مبارك و همدستان او از روز گذشته در دانشكده پليس مصر كليد خورد و بدين ترتيب، انتظار ميليون ها مصري و چند ده ميليون افكار عمومي عرب، كه بزرگترين رويداد چند قرن اخير جهان عرب را با گام نهادن در مسير انقلاب هاي دموكراتيك تجربه مي كنند، به سر آمد و سرانجام 'فرعون مصر' را در قفس آهني در پيشگاه دادگاه مشاهده كردند.

بدون شک، آغاز دادگاه محاکمه مبارک، نقطه عطفی در روند مبارزه جویی های دموکراتیک جهان عرب با ریشه ها و زمینه های اسلامی به شمار می رود که در چند ماه گذشته از تونس و مصر آغاز و اکنون به بحرین، لیبی، یمن و دیگر نظام های استبدادی خاورمیانه عربی رسیده است.

گرچه برگزاری این دادگاه، هدف اصلی انقلاب مصر نبوده و نیست اما بدون شک مرحله مهمی از به ثمر نشستن آرمان ها و خواسته های انقلابیون و گامی مهم در برقراری یک نظام دموکراتیک در این کشور به حساب می آید.

بسیاری از مردم مصر و افکار عمومی کشورهای عرب خاورمیانه، برگزاری دادگاه مبارک را یک روز تاریخی و باشکوه در چند قرن اخیر در جهان عرب ارزیابی می کنند.

نخستین دادگاه محاکمه حسنی مبارک دیکتاتور مخلوع مصر، جمال و اعلاء المبارک فرزندان او، حبیب العادلی وزیر کشور دولت مبارک و چند تن از معاونان عادلی، که در زمان قیام مردم مصر مسوولیت کشتار مردم این کشور را بر عهده داشتند، دیروز(چهارشنبه) به ریاست ' احمد رفعت '، قاضی دادگاه در محل دانشکده پلیس قاهره برگزار شد.

دادگاه مبارک در دانشکده پلیس همان مکانی است که مبارک دو روز پیش از شدت گرفتن اعتراض ‌ها در مصر، در آن محل حاضر شده و در نطقی از اقدامات پلیس این کشور در سرکوب اعتراضات مردمی قدردانی کرده بود.

مبارک در روز ۲۳ ژانویه در جریان سخنرانی در جمع نیروهای پلیس در این محل(دادگاه کنونی) گفت: من و همه مردم مصر در این روز باشکوه به شما درود می فرستیم و از فداکاری ها و جانفشانی های شما احساس غرور می کنیم.

پس از گذشت ۶ ماه، حال مبارک دوباره به آن مکان بازگشته است؛ این بار نه در کسوت رییس جمهوری و نه برای نمایش اقتدار حکومت خود در مقابل خواست مردم و نه در میان هلهله و شادی و احترام نظامیان، بلکه به عنوان یک دیکتاور مخلوع، برای حضور در پیشگاه دادگاه، در حالتی نزار و بر روی برانکارد و در میان خشم هزاران شهروندی که به چیزی کمتر از اعدام برای مبارک راضی نیستند!

حسنی مبارک ۸۳ ساله با اتهاماتی شامل فساد و صدور فرمان کشتار صدها معترض در جریان ناآرامی‌های اخیر روبه‌رو است. اتهام دیگر او فروش و صدور گاز به اسراییل است. در روز نخست برگزاری این دادگاه، مبارک و پسرانش همه اتهامات وارده را رد کردند.

به باور تحلیلگران مسایل خاورمیانه دادگاه مبارک در حالی با فضار افکارعمومی و انقلابیون مصری برگزار شده است که هنوز هسته اصلی شورای انتقالی مصر، که اراده امور این کشور در دوران گذار کنونی را برعهده دارد، از نیروهای ارتش و همگی منتصبان مبارک هستند.

از سوی دیگر، برخی کشورهای عربی از جمله عربستان سعودی به شدت با این محاکمه مخالف بودند و تلاش های بسیاری را برای اخلال در برگزاری این دادگاه انجام دادند.

' رابرت فیسک ' نویسنده و روزنامه نگار مشهور انگلیسی فاش کرد که عربستان سعودی میلیون‌ها دلار به شورای نظامی مصر پیشنهاد کرده است تا در ازای این مبلغ، از محاکمه مبارک در دادگاه منصرف شود.

در همین حال، مردم و انقلابیون مصری همزمان با برگزاری دادگاه مبارک به خیابان های اطراف محل برگزاری دادگاه آمده و با در دست داشتن تصاویری از اعدام مبارک، پلاکاردهایی با مضمون اعدام و همچنین طناب‌هایی از دادگاه خواستند حکم اعدام مبارک را صادر کند.

برخی از انقلابیون مصری معقتدند که حضور مبارک در دادگاه به‌ صورت خوابیده بر بستر بیماری با هدف به رحم آوردن و به ‌دست آوردن دل ملت مصر صورت گرفته است، به‌ویژه آن‌که بر اعدام وی پافشاری و اصرار بسیار شده است.

* محاکمه دیکتاتورهای عرب / شباهت ها و تفاوت ها در دادگاه

دیکتاتورها، یکی پس از دیگری با اراده ملت ها و خیزش های انقلابی آنها فروپاشیده می شوند. پس از صدام نوبت به مبارک رسید. در اذهان تاریخی مردم جهان و به ویژه شهروندان کشورهای خاورمیانه دادگاه صدام حسین دیکتاتور عراق نیز ثبت شده است.

در بستر یک بررسی تطبیقی و با نگاهی گذرا بر متن و حاشیه دو دادگاه صدام حسین و حسنی مبارک دیکتاتورهای پیشین عراق و مصر می توان جنبه هایی از شباهت ها و تفاوت ها را به تصویر کشید.

الف) شباهت ها:

۱) در هر دو دادگاه، هرچند با ساز وکار شکلی و محتوایی متفاوت، دو دیکتاتوری محاکمه شدند و می شوند که هر کدام جنایت های وسیعی را علیه ملت های خود، همسایگان و جهان عرب انجام داده اند.

۲) در هر دو دادگاه، دیکتاتورهای عرب، با فاصله ۵ سال، محاکمه شدند که هر دو از متحدان نزدیک آمریکا و غرب به شمار می رفتند؛ با این تفاوت که صدام در دهه پایانی زمامداری خود به دشمن آمریکا و غرب تبدیل شد اما مبارک تا لحظه های آخر هم در قامت یک هم پیمان و دوست بسیار نزدیک برای آمریکا و رژیم صهیونیستی انجام وظیفه کرد.

۳) فضای کلی حاکم بر دو دادگاه نشان داد که کیفرخواست هر دو با خشم قرائت شد و هرج و مرج در دادگاه حاکم بود.

۴) هر دو دیکتاتور به کل، اتهام های وارد شده را رد کردند.

۵) هر دو دادگاه در داخل کشور و با میدان داری قضات عراقی و مصری انجام شد.

۶) هر دو دیکتاتور برخلاف همتایان خود در تونس و یمن نخواستند یا نتوانستند به کشوردیگری فرار کرده و پناهنده شوند.



ب) تفاوت ها:

۱) دادگاه صدام به صورت غیرعلنی و پشت درهای بسته جریان داشت اما دادگاه مبارک به صورت علنی و با حضور رسانه ها انجام شد.

۲) صدام هنوز خوی تجاوزگری و خشونت طلبی* را تا لحظه ها آخر با خود به دادگاه آورده بود و چند مورد درگیری با ماموران امنیتی در دادگاه داشت اما مبارک در حالت وحشت و بیماری بر روی برانکارد دراز کشیده و به پرسش های قاضی دادگاه و متن کیفرخواست پاسخ می داد.

۳) دادگاه صدام با حمایت های آمریکا و کشورهای عربی نظیر مصر، عربستان، بحرین و … برگزار شد اما در جریان دادگاه مبارک، شورای نظامی مصر سرانجام زیر فشارهای بسیار انقلابیون این کشور به برگزاری این دادگاه رضایت داد.

۴) دادگاه صدام با حملات لفظی و تند قاضی دادگاه علیه دیکتاتور عراق شروع شد و تداوم یافت اما دادگاه مبارک روند نرم تری داشت و از پرخاشگری قاضی و دادستان علیه مبارک خبری نبود. از همین رو، با توجه به اینکه هنوز مهره های اصلی شورای انتقالی در مصر از منصوبان مبارک هستند و آنها زیر فشار به برگزاری این دادگاه تن داده اند، گروهی از مردم مصر، از روند برگزاری جلسه نخست دادگاه درروز چهارشنبه ناراضی بوده و آن را یک ' اقدامی نمادین ' ارزیابی کردند.

۵) از منظر نقش آفرینی رسانه ها در روندهای سیاسی، دادگاه صدام با محدودیت های خاص در روند فعالیت های خبری و رسانه ای همراه بود اما در دادگاه مبارک، رسانه ها با پخش زنده روند دادگاه، نقش مهمی در جهانی سازی و عمومی سازی این مساله برعهده گرفتند. هرچند انتشار تصاویر تلویزیونی به صورت اختصاصی از سوی تلویزیون مصر صورت گرفت و شبکه های تلویزیونی دیگری همچون الجزیره حضور در جلسه دادگاه محروم شدند، اما حدود ۱۰۰ خبرنگار و روزنامه ‌نگار در داخل محوطه اصلی دادگاه یا اطراف آن اخبار و گزارش های این رویداد تاریخی را پوشش دادند.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

* ' منیر حداد ' قاضی دادگاه صدام بعدها در گفت وگویی گفت: صدام در جریان برگزاری یکی از جلسه های محاکمه خود، با قاضی دادگاه و دادستان درگیری فیزیکی پیدا کرد که به شدت کتک خورد.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات