احتمال ترور " دیکتاتور مصر " وجود دارد
این احتمال وجود دارد که فردی مثل خالد اسلامبولی در بین مردم دست به کار شود و دست به ترور مبارک بزند چون نظامیان خواستار محاکمه مبارک نیستند…
جوان آنلاین: مسعود محمودیان/ مصریها پس از چند ماه سقوط حسنی مبارك، رئیس جمهور پیشین مصر بالاخره روز چهارشنبه او را روبروی میز عدالت نشاندند. با این وجود برخی كارشناسان از شكست انقلاب مصر سخن به میان میآورند. در این خصوص با جعفر قنادباشی، كارشناس مسائل افریقا گفتوگو كردهایم.
مبارک به خاطر چه اقداماتی در حال محاکمه است؟
البته اتهاماتی که در کیفرخواست علیه مبارک مطرح شده بسیار کمتر از چیزی است که در مصر اتفاق افتاده و بیشتر اتهامات مربوط به کشتارهای اخیری است که در زمستان گذشته صورت گرفته و همچنین برخی از کارهای دیگری که در مسائل اقتصادی توسط مبارک انجام شده است.
حال آنکه مبارک ازنظر مردم مصر باید به خاطر اعمالی محاکمه شود که طی ۳۰ سال گذشته در مصر انجام شده همانند کسانی که در مصر زندانی و شکنجه شدهاند و زندگیشان نابود شده و حتی برخی که ناپدید شدهاند و همچنین خیانتی که به سیستم و ساختار سیاسی مصر شده است، اینکه حقوق مردم در انتخابات اول نادیده گرفته شد و حتی چرخش مصر به سمتی که خواست مردم نبود یعنی گرایش مصر به اسرائیل. ولی اگر از لحاظ انسانی هم به ماجرا نگاه کنیم فساد مالی که مبارک و خانوادهاش داشتند جزو دلایل محاکمه او محسوب میشود. منتها محاکمه خیلی بیشتر به فساد مالی و کشتارهای اخیر و جریانات اعتراضات مصر
محدود شده است.
آیا شورای نظامی مصر با محاکمه مبارک موافق است؟ اگر موافق نیستند، پس چطور راضی به محاکمه مبارک شدهاند، با توجه به اینکه قدرت هم در دست نظامیان است؟
البته گفته شده کسانی در شورای نظامی موافق محاکمه هستند ولی به نظر من در مجموع شورای نظامی موافق محاکمه نیست، به چند دلیل: اول اینکه شورای نظامی منسوبین خود مبارک هستند. دوم این که اگر محاکمه مبارک اجرا شود ممکن است پرونده خود نظامیان هم در آینده باز شود و به سمت آنها کشیده شود و کلاً از این نظر که خود شخص مبارک یک نظامی است خوشآیند نظامیان نیست که مبارک محاکمه شود ولی فضای داخلی مصر شورای نظامی را ناگزیر کرده به چنین اقدامی دست بزند. تقارن محاکمه با ماه رمضان هم مهم است چون که شور و هیجان انقلابی در کشورهای عربی و بخصوص شمال افریقا در ماه رمضان بیشتر است، ما در
این مورد تجربه کشورهایی مثل الجزایر را هم داریم. زمانی که نظامیان سرکار بودند درماه رمضان مجاهده و مبارزه مردم بیشتر و گستردهتر بود بنابر این ماه رمضان برای محاکمه مبارک انتخاب شد تا جلوی احساسات مردم گرفته شود، چون انقلاب داشت عمق بیشتری میگرفت و مطالبات مردم هم که بسیار زیاد شده بود پوششهای تبلیغاتی زیرکانهای هم برای این محاکمه به کار گرفتند از جمله انتقال مبارک از بیمارستان به قاهره و انتقال او به دادگاه که اینها همه زمینهسازی برای مظلوم جلو دادن دولت وی است.
با توجه به امنیت شدید تدارک دیده شده برای محاکمه مبارک آیا در روزهای بعد از جلسه محاکمه احتمال بروز خشونت وجود دارد؟
البته مردم خشمگین هستند ولی همزمان خبرهایی منتشر میشود که مردم به خاطر کهولت سن مبارک و بیماریاش موافق محاکمه او نیستند ولی مردمی هم هستند که بسیار خشمگین هستند و احساسات آنقدر غلیان کرده که اگر ماشین مبارک را ببینند نمیتوانند خودشان را کنترل کنند که به او حمله نکنند و خشم خودشان را خالی نکنند. این احتمال وجود دارد که فردی مثل خالد اسلامبولی در بین مردم دست به کار شود و دست به ترور مبارک بزند چون نظامیان خواستار محاکمه مبارک نیستند و دوست دارند که اگر مبارک محاکمه و مجازات میشود، آنها تبرئه شده باشند و این طور نباشد که مسائلی که در جریان محاکمه مطرح
میشود گناهان را به گردن نظامیان بیندازد.
همچنین ممکن است یک سناریو غربی و خارجی برای ترور مبارک وجود داشته باشد تا از این طریق محاکمه متوقف شود. این هم برمیگردد به ضرر و زیانهایی که محاکمه مبارک برای سران کشورهای منطقه و اسرائیل و حتی خود غربیان دارد، چرا که اگر اجازه بدهند که مبارک حرفهای خود را در دادگاه بزند در حقیقت محاکمه غرب خواهد بود و تاریخ منطقه را باید یک جور دیگر نوشت.
طی روزهای اخیر بحثهایی مطرح میشود مبنی بر بازگشت انقلاب مصر به چیزی که از آن در ادبیات سیاسی انقلابها به ترمیدور انقلابها نام برده میشود اما به نظر شما کدام گروهها به طور مشخص از بازگشت به عقب انقلاب، حمایت میکنند و احتمال بازگشت به عقب و یا تعدیل مطالبات انقلابیون مصر چقدر است؟
بازگشت به عقب آن طوری که گفته میشود انقلابی که در ژانویه آغاز شد و طی ۱۸ روز به طول انجامید ممکن نیست. ما میبینیم که با وجود روی کارآمدن طنطاوی و شورای نظامی و حصام شرف به عنوان نخستوزیر، امروز باز هم مردم به صحنه آمدند و این بازگشت به حرکتهای انقلابی است و نه بازگشت به گذشته، ولی به هر حال درست است که انقلابها در مراحلی در تاریخ خودشان گاهی تند و گاهی کند میشوند. انقلابها قطعاً افت و خیز دارند، استراحت میکنند و دوباره مرحلههای بعدی را انجام میدهند.
همانند انقلاب فرانسه، کوبا، روسیه و خود ایران. همه اینها طی مراحلی کند شده و دوباره مرحله بعدی را آغاز کردهاند. در انقلاب مصر هم این مرحله از انقلاب ادامه آن است و هیچ بازگشتی نیست. پیشبینی هم میشود بعد از رفتن مبارک مرحله انقلاب به تدریج تعمیق خواهد شد و گسترش خواهد یافت و کمکم در صفوف انقلابیون، محافظهکارها کنار خواهند رفت و کمکم خواستههای مردم هم روشنتر و عمیقتر خواهد شد.
به نظر میرسد طی هفتههای اخیر اخوانالمسلمین کمترین حضور را در اعتصابات و اعتراضات در مصر و میدان التحریر داشته است، آیا احتمال این که اخوان با نظامیان مصر به توافق رسیده باشد، وجود دارد؟
اخوان المسلمین مصر دارای ماهیت و ترکیبی نیست که با نظامیان قابل جمع باشد، منتها اخوان احساس میکند باید با یک استراتژی دقیقتر مبارزه کنند و احساس میکنند هر روزه مردم را در خیابانها نگهداشتن درست نیست چرا که چنین چیزی موجب خسته شدن مردم و نیز سوءاستفاده کسانی میشود که دوست دارند هر روزه با تحصن در میادین غذای روزانه داشته باشند که البته این در همه جای دنیا نیز رواج دارد و سوم این که طبیعتاً کسبه و بازار و مردم شهر از بسته شدن یک میدان ناراحت و ناراضی هستند. بنابر این این سیاست اخوان را ما نباید به معنای سازش اخوانیها بدانیم. به نظر من اخوانالمسلمین
به صورت بسیار سنجیده و عاقلانهای دارد اوضاع را مدیریت میکند.
با توجه به بروز نفوذ سلفیها این نفوذ را چطور ارزیابی میکنید و اصولاً بحثسلفیها در مصر و تفاوت دیدگاهشان با اخوان در چه چیزی است؟
سلفیها قطعاً در مصر هستند و حتی زمینههایی هم در گذشته داشتند و امروز نیز وجود دارند. چون جامعه ۸۲ میلیونی مصر كه بخش اصلی آنها هم كمسواد هستند هنوز دیدگاههای سنتی به مذهب دارند و به معنی غیردقیق آنها با اسلام ناب فاصله دارند كه طبیعتاً در این صحنه باید رعایت این قشر بشود مخصوصاً در امر انتخابات و آرا كه مسئله اصلی در مصر است. اما اخوانالمسلمین كسانی هستند كه نسل چندمشان را دارند میگذرانند كه با پیشرفتهای روز آشنا هستند و تركیبشان تركیبی است كه با گرایشات حتی لیبرالیستی - البته لیبرالیسم واقعی نه - ملموس و نزدیك هستند و قرائت درست و مناسبی را دارند اجرا و
عملی میكنند و در مجموع تركیب تحصیلكردهای هستند كه بسیار مناسب حال حاضر مصر میباشند و قطعاً تأثیرگذار خواهند بود.