چراغ سبز تهران به ریاض
شرق:در حالي كه در روزهاي تعطيلات عيد فطر سياست داخلي ايران شاهد تحولات چنداني نبود عرصه ديپلماسي روزهاي پركاري را گذراند. نيكلا ساركوزي و شاهزاده بننايف، دو چهرهاي بودند كه اظهاراتشان با واكنش جمهوري اسلامي مواجه شد. بننايف از هدف بودن عربستان براي ايران سخن گفت که با واكنش نرم تهران مواجه شد كه نه تنها چنين نيست كه ايران امنيت عربستان را امنيت خودش ميداند. اما در مقابل، واكنش وزارت خارجه ايران به اظهارات رييسجمهور فرانسه از جنس ديگري بود.
عربستان؛ واکنش نرم ایران
نخستین واکنش پس از آن صورت گرفت که شاهزاده «نایف بنعبدالعزیز آلسعود» وزیر کشور عربستان سعودی و معاون دوم پادشاه در یک مراسم سحری در این کشور گفت: این کشور از اقدامات ایران علیه خود، رنج میبرد. اظهارات نایف را روزنامه سعودیالمدینه منتشر کرده است. شاهزاده نایف، سومین مقام ارشد در حکومت پادشاهی عربستان سعودی پس از پادشاه و ولیعهد است. به گزارش عصر ایران، او تاکید داشته: برای مقابله با تروریسم آماده هستیم. اول بر خدا و سپس بر نیروهای امنیتی توانمند سعودی تکیه داریم. آنها میتوانند به وظایف خود بپردازند. ما از شمال با مشکلات عراق و از جنوب با مشکلات یمن و
همچنین با مشکلات ایران و اقدامات این کشور علیه عربستان سعودی و از غرب با مشکلات آفریقا، احاطه شدهایم. البته با همه این مشکلات ما در عربستان سعودی در ثبات و پیشرفت زندگی میکنیم. ما با مشکلاتی از ایران روبهرو هستیم. عربستان سعودی از سوی ایران مورد هدف است. نایف به حمایت از افراطگرایان اسلامی معروف است. او متولد ۱۹۳۳ میلادی(۷۸ ساله) پسر بیست و سوم ملک عبدالعزیز، پادشاه پیشین عربستان سعودی است. شاهزاده نایف از ۳۶ سال پیش تاکنون در سمت وزیر کشور و از سال ۲۰۰۹ تاکنون در مسوولیت معاون دوم رییس هیات وزیران قرار دارد. ریاست هیات وزیران برعهده پادشاه است. پس از
انتشار اظهارات وزیر کشور عربستان، در حالی که انتظار میرفت اتهام این مقام عربستانی به جمهوری اسلامی با واکنش تند ایران مواجه شود یک مقام آگاه در وزارت خارجه جمهوری اسلامی از اینکه در برخی رسانهها سخن از هدف قرار گرفتن عربستان از سوی ایران آمده ابراز شگفتی کرد و این ادعای واهی را کاملا بیاساس خواند. یک مقام آگاه در وزارت خارجه درخصوص اظهارات منسوب به «امیر نایف» معاون نخستوزیر و وزیر کشور عربستان مبنی بر مشکلاتی که از سوی ایران، عربستان را هدف قرار داده است، گفت: ایران همواره خواستار ثبات، آرامش و شکوفایی برای کشور عربستان بوده و چیزی به نام مشکلاتی که
عربستان را مورد هدف قرار میدهد، وجود ندارد. امنیت عربستان و ایران به یکدیگر مرتبط بوده و جمهوری اسلامی ایران امنیت عربستان را امنیت خود میداند. روابط جمهوری اسلامی و عربستان در شش ماه اخیر به شدت سرد بوده است. تیرگی روابط دو کشور از آنجا آغاز شد که عربستان برای سرکوب معترضان بحرینی که عمدتا از شیعیان بودند در قالب نیروهای شورای همکاری خلیجفارس تحت عنوان «سپر جزیره» به بحرین نیروی نظامی اعزام کرد. پس از آن تجمعاتی مقابل سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد صورت گرفت که در یکی از این تجمعها چند کوکتل مولوتف به سمت سفارت پرتاب شد. پس از این، تنش
کلامی میان دو کشور بالا گرفت. هر چند برای رفع این تنشها علیاکبر صالحی قصد داشت به عربستان سفر کند اما مجلس ایران با مخالفت شدید مانع از انجام سفر صالحی شد. تنش میان ایران و عربستان در حالی است که عملا وجود رابطه حسنه و مبتنی بر حسن همجواری برای هر دو کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. شاید به همین دلیل باشد که اظهارات وزیر کشور عربستان با واکنش نرمی از سوی تهران مواجه شده است؛ واکنشی که بسیاری از رسانههای منطقهای با عنوان چراغ سبز تهران به ریاض از آن یاد کردند
فرانسه؛ پاسخ سخت ایران
هر چقدر ایران به اتهامپراکنی عربستان نرم و امیدوارکننده واکنش نشان میداد، تنش کلامی میان ایران و فرانسه تند بود. درست همان روز که امیر عربستان، ایران را یک تهدید برای عربستان قلمداد کرد، نیکولا سارکوزی خواستار این شد که جامعه بینالمللی تحریمهای شدیدی علیه ایران در نظر بگیرد. رییسجمهوری فرانسه گفت: بلندپروازیهای اتمی و موشکی ایران میتواند به حمله پیشگیرانه علیه این کشور منجر شود. بیان «حمله پیشگیرانه» از سوی سارکوزی را میتوان یکی از تندترین واکنشهای چند سال اخیر علیه برنامههای هستهای جمهوری اسلامی به حساب آورد.
هر چند که از ابتدای دولت نهم تاکنون، شورای امنیت سازمان ملل متحد چهار قطعنامه تحریم علیه جمهوری اسلامی صادر کرده، اما اینکه رییسجمهور یک کشور پرنفوذ اروپایی ایران را به یک «حمله پیشگیرانه» تهدید کند، بحثجدیدی است. تاکنون تنها اسراییل از اینگونه واکنشها نسبت به برنامه هستهای ایران نشان میداد که چندان هم با همراهی بینالمللی مواجه نمیشد؛ تهدیدهایی که همواره با واکنش تند ایران مواجه شده است. رییسجمهور فرانسه با طرح ادعایی مبنی بر اینکه «بلندپروازیهای نظامی، اتمی و موشکهای بالستیک ایران خطری فزاینده است که میتواند حمله پیشگیرانه به تاسیسات
ایران و بروز بحران بزرگی را در پی داشته باشد»، افزود: «فرانسه میخواهد به هر قیمتی که شده از این امر جلوگیری کند.» حمله سارکوزی به برنامه هستهای ایران در حالی است که رییس سازمان انرژی اتمی ایران، دو روز پیش از اظهارات رییسجمهور فرانسه گفته بود ایران دیگر درباره عدم تولید سوخت هستهای یا مبادله آن گفتوگو نخواهد کرد.
ایران همواره تاکید کرده است برنامههای هستهایاش صلحجویانه و فاقد رویکرد تسلیحاتی است. اظهارات تنشبرانگیز سارکوزی در حالی است که در آخرین واکنش نسبت به برنامه هستهای ایران روسیه برای آنچه شکستن بنبست در مذاکرات هستهای خوانده، طرحی را به نام طرح گام به گام با هماهنگی آمریکا به جمهوری اسلامی تحویل داده است. بر اساس این طرح، دولت ایران به صورت مرحله به مرحله به سوالات آژانس بینالمللی انرژی اتمی پاسخ خواهد داد و در مقابل تحریمها کاهش پیدا میکنند. با این حال رییسجمهوری فرانسه در تازهترین اظهارات خود، ایران را متهم کرد که در روند مذاکرات جدی
نیست. تهدید سارکوزی بلافاصله با واکنش جمهوری اسلامی مواجه شد و ایران با غیرواقعی خواندن اطلاعات فرانسه بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تاکید کرد. حسن تاجیک، معاون اروپای غربی وزارت خارجه در واکنش به اظهارات سارکوزی گفت: «بدیهی است هرگونه اظهاراتی که مبتنی بر دادههای غیرواقعبینانه باشد، میتواند زمینه را برای بیثبات کردن منطقه فراهم کند بنابراین توصیه میشود با توجه به واقعیتها، از بیان اینگونه اظهارات اجتناب شود.» تاجیک تاکید کرد: «فعالیتهای دفاعی ایران همگی بازدارنده هستند.» واکنش اخیر رییسجمهور فرانسه به برنامه هستهای ایران در واقع
تکرار ادعاهای اسراییل علیه جمهوری اسلامی مبنی بر نظامی بودن برنامههای هستهای ایران است. اسراییل بارها هشدار داده است که یک ایران اتمی را تحمل نخواهد کرد و گزینه نظامی را در برابر ایران جدی میگیرد. در مقابل مقامهای ایرانی اعلام کردند هرگونه حمله احتمالی را به قاطعترین شکل ممکن پاسخ میدهند.
با این حال یک روز پس از این اظهارات نیکولا سارکوزی، شماری از دیپلماتهای غربی در آژانس که نخواستهاند نامی از آنها برده شود، اعلام آمادگی ایران، برای حل و فصل مسایل مربوط به برنامه هستهایاش را ناکافی و تاکتیکی ارزیابی کردهاند. یکی از این دیپلماتها که نامی از وی برده نشده، گفته است یک رشته مسایل اساسی و مرتبط به «ابعاد احتمالی نظامی» در برنامه هستهای ایران وجود دارد که تهران از پاسخگویی به آنها سر باز میزند.
يك ديپلمات ديگر به خبرگزاري رويترز گفته است كه از ديد وي پيشرفتي در موضوع ايران حاصل نشده؛ چرا كه به گفته او ، ايران به دغدغههاي اصلي آژانس پاسخ نداده است. چندي پيش علياكبر سلطانيه، نماينده ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي از حضور بازرسان اين آژانس براي بازرسي از تاسيسات هستهاي ايران خبر داد.